Cái giá của kỳ ASIAD không làng VĐV

ASIAD 20 không có làng VĐV tập trung, khoảng 17.000 VĐV và quan chức được bố trí tại khách sạn, du thuyền và các khu nhà tạm.

Một du thuyền dài 290 m neo ở cảng Nagoya, những khu nhà tạm gần bến cảng và hàng loạt khách sạn nằm rải rác quanh Aichi được sử dụng làm nơi ở cho VĐV tại ASIAD 20. Khác với mô hình quen thuộc ở những đại hội thể thao lớn, Aichi-Nagoya không xây một làng VĐV tập trung.

Theo Reuters, chủ nhà ban đầu chuẩn bị chỗ ở cho khoảng 15.000 VĐV và quan chức. Con số thực tế sau đó tăng lên khoảng 17.000 khi chương trình thi đấu được mở rộng, buộc ban tổ chức phải kết hợp khách sạn, nhà lắp ghép và du thuyền Costa Serena để giải quyết nhu cầu lưu trú.

Cách làm này giúp Nhật Bản tránh khoản đầu tư lớn cho một khu nhà ở chỉ hoạt động hết công suất trong vài tuần. Tuy nhiên, những ngày đầu ASIAD cho thấy phần chi phí tiết kiệm được ở khâu xây dựng lại tạo thêm áp lực cho việc tổ chức.

Từ chiếc giường quá ngắn đến chuyến xe mất tích

Đội bóng rổ nam Hàn Quốc là một trong những đoàn phản ứng mạnh về điều kiện sinh hoạt. Reuters dẫn lời Jung Jae-yong, Phó chủ tịch Liên đoàn Bóng rổ Hàn Quốc, mô tả nơi ở được bố trí cho đội là tệ nhất ông từng gặp tại một kỳ ASIAD.

Các cầu thủ cao khoảng 2 m phải sử dụng những chiếc giường bị cho là quá ngắn, trong khi không gian tại khu nhà tạm khá hạn chế. Byun Jun-hyung sau đó đăng video cho thấy nước đọng trên sàn nhà vệ sinh, còn Korea Times cho biết khoảng 2.000 VĐV và quan chức được bố trí tại những khu lưu trú dạng này.

Du thuyền Costa Serena dài khoảng 290 m được sử dụng làm nơi lưu trú cho khoảng 4.000 thành viên các đoàn tham dự ASIAD.

Philippines cũng gặp vấn đề về phòng ở. Chủ tịch Ủy ban Olympic Philippines Abraham Tolentino nói với Reuters rằng toàn bộ VĐV nước này có chỗ ở, nhưng một số HLV và quan chức phải chuyển sang khách sạn khác hoặc thuê Airbnb.

Những bất tiện không dừng ở nơi ngủ. Korea Times cho biết tuyển bóng rổ Hàn Quốc dự kiến có buổi tập vào sáng 20/9 trước trận chung kết với Nhật Bản, nhưng xe của ban tổ chức không xuất hiện. Các cầu thủ chờ đợi trước khi phải hủy buổi tập.

Đến ngày rời Nhật Bản, đội bóng rổ Hàn Quốc tiếp tục gặp vấn đề với phương tiện. Yeo Jun-seok đăng hình các đồng đội đứng cạnh hành lý trong lúc chờ xe, biến chuyện đi lại thành một trong những vấn đề được đoàn Hàn Quốc nhắc đến nhiều nhất tại đại hội.

Bóng đá cũng không tránh khỏi rắc rối. Trước trận vòng bảng giữa Hàn Quốc và Qatar, xe chở hai đội tới nhầm địa điểm, khiến họ đến sân muộn khoảng 30 phút. Sau hàng loạt sự cố, Ủy ban Thể thao và Olympic Hàn Quốc gửi thư phản đối tới ban tổ chức ASIAD.

Tuyển bóng rổ Hàn Quốc phản ánh giường quá ngắn và điều kiện sinh hoạt bất tiện tại khu nhà tạm dành cho VĐV.

Reuters cũng ghi nhận những phàn nàn về xe đến muộn, VĐV bị đưa nhầm địa điểm và thời gian chờ đợi kéo dài. Khi hàng nghìn người sống tập trung trong một làng VĐV, việc tổ chức giao thông có một đầu mối rõ ràng hơn. Với ASIAD 20, VĐV được phân tán ở nhiều khu vực, khiến bài toán đưa đón phức tạp hơn đáng kể.

Phép tính của Nhật Bản

Quyết định không xây làng VĐV không phải lựa chọn nhất thời. Reuters cho biết phương án xây một khu lưu trú riêng từng được tính đến, nhưng sau đó bị loại bỏ vì vấn đề chi phí và nguy cơ công trình không được sử dụng hiệu quả sau ASIAD.

Hội đồng Olympic châu Á (OCA) bảo vệ quyết định của chủ nhà. Tayyab Ikram, Chủ tịch Ủy ban Điều phối OCA tại Aichi-Nagoya, cho rằng làng VĐV không phải yêu cầu bắt buộc và cảnh báo việc xây một khu nhà ở quy mô lớn có thể tạo ra một "voi trắng" sau đại hội.

Nhật Bản vì thế tận dụng những gì đã có. Khoảng 4.000 VĐV và quan chức được bố trí trên Costa Serena, du thuyền dài khoảng 290 m với gần 1.500 cabin. Khoảng 2.000 người ở khu nhà tạm, còn phần lớn số còn lại được đưa tới các khách sạn trong khu vực.

Vấn đề nằm ở chỗ quy mô thực tế vượt tính toán ban đầu. Theo Reuters, lượng VĐV và quan chức tăng từ khoảng 15.000 lên 17.000, một phần do chương trình thi đấu được mở rộng. Thêm 2.000 người là sức ép đáng kể đối với hệ thống lưu trú vốn đã phân tán.

Hàng loạt sự cố giao thông khiến phương án không xây làng VĐV của chủ nhà Nhật Bản trở thành chủ đề tranh luận trong những ngày đầu ASIAD 20.

Dù vậy, không phải mọi phản hồi đều tiêu cực. Chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc tế Kirsty Coventry trực tiếp kiểm tra khu Garden Pier ngày 20/9 và đánh giá điều kiện tại đây tốt hơn những gì bà hình dung sau khi đọc các phản ánh trước đại hội. Reuters dẫn lời Coventry cho biết các cabin yên tĩnh, hệ thống điều hòa hoạt động tốt và những điều kiện cơ bản được đáp ứng.

Điều đó khiến câu chuyện tại ASIAD 20 không đơn giản là tranh luận xem một đại hội có bắt buộc phải xây làng VĐV hay không. Nhật Bản có lý do kinh tế để tránh đầu tư hàng loạt công trình chỉ phục vụ vài tuần, nhất là khi nhiều thành phố từng phải đau đầu tìm cách sử dụng hạ tầng sau các sự kiện thể thao lớn.

Nhưng khi bỏ mô hình tập trung, áp lực chuyển sang khâu vận hành. Ban tổ chức phải điều phối 17.000 VĐV và quan chức từ khách sạn, du thuyền và các khu nhà tạm tới hàng loạt địa điểm tập luyện, thi đấu mỗi ngày.

Những chiếc giường quá ngắn, căn phòng thiếu hay chuyến xe không xuất hiện có thể chỉ là những sự cố riêng lẻ. Khi chúng liên tiếp ảnh hưởng tới lịch sinh hoạt và tập luyện của VĐV, chúng cho thấy phép tính tiết kiệm của chủ nhà đi kèm một bài toán khác khó hơn.

Nhật Bản tránh được nguy cơ xây một "voi trắng" sau ASIAD. Nhưng ngay trong thời gian đại hội diễn ra, họ đang phải trả giá bằng một hệ thống vận hành phức tạp hơn nhiều.