Cấm lợi dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản

Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh báo cáo trước Quốc hội (Ảnh: Quang Vinh)

Trước khi biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, những vấn đề lớn của dự thảo Luật đã được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng tập trung vào các nhóm chính sách then chốt, có tính nền tảng, khắc phục những hạn chế, bất cập sau hơn 13 năm thi hành Luật Xuất bản và đáp ứng yêu cầu phát triển của hoạt động xuất bản trong tình hình mới; đã đạt được sự thống nhất cao giữa Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, các mục tiêu quan trọng đặt ra trong quá trình xây dựng dự thảo Luật đã đạt được. Đó là: Thứ nhất, bảo đảm thể chế hoá những chủ trương, định hướng lớn của Đảng, trọng tâm là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Qua đó khẳng định xuất bản là lĩnh vực tư tưởng – văn hóa quan trọng, đồng thời là ngành kinh tế – công nghệ, hạ tầng tri thức quốc gia và một bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, xác định trách nhiệm, thẩm quyền của các cơ quan có liên quan trong hoạt động xuất bản vừa bảo đảm quyền chủ động và không gian sáng tạo, không thay đổi quyền quyết định xuất bản và trách nhiệm về nội dung của nhà xuất bản. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của nhà xuất bản, của cơ quan chủ quản trong quy trình xuất bản, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động xuất bản, nhất là đối với một số nhóm xuất bản phẩm có nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc.

Thứ ba, về các chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản: dự thảo Luật quy định các chính sách ưu đãi, miễn giảm thuế, tín dụng, đầu tư theo hướng bảo đảm áp dụng pháp luật chuyên ngành có liên quan đến các chính sách này; các chính sách khác tập trung hỗ trợ phát triển xuất bản, chuyển đổi số, xuất bản điện tử, xây dựng văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả, đồng bào dân tộc thiểu số, các địa bàn khó khăn và hội nhập quốc tế trong hoạt động xuất bản.

Đồng thời có các chính sách đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực, phát huy vai trò hội, hiệp hội (như Hội Xuất bản Việt Nam và các hội, hiệp hội in) đáp ứng yêu cầu phát triển ngành xuất bản.

Thứ tư, về định hướng mô hình xuất bản thời gian tới: Dự thảo Luật quy định theo hướng tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành, phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp, phát huy vai trò của các cơ quan chủ lực trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông; quy định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và cơ chế quản lý, phù hợp với yêu cầu phát triển ngành xuất bản trong tình hình mới.

Thứ năm, về hoạt động xuất bản trong môi trường số, bảo vệ quyền tác giả và phát triển hệ sinh thái xuất bản: Tiếp thu rất nhiều ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội đối với vấn đề này, Chính phủ đã rà soát dự thảo Luật theo hướng quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản; tăng cường bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường số, bảo đảm thống nhất, đồng bộ giữa pháp luật về xuất bản và pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Qua đó, tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm và phương thức khai thác giá trị tác phẩm, hình thành và phát triển hệ sinh thái xuất bản hiện đại. Đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với quản lý, kết nối và khai thác dữ liệu; xác định trách nhiệm của cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian phát hành xuất bản phẩm và nền tảng xuyên biên giới tham gia hoạt động xuất bản; bổ sung quy định quản lý việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng.

Liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm, Luật nghiêm cấm thực hiện các hành vi như: Lợi dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản. Đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng dưới dạng sách. Đe dọa tính mạng, uy hiếp tinh thần, sức khỏe; xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm hoặc cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của biên tập viên, người làm công tác xuất bản.

Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.