Cẩm nang sinh tồn khi lũ bùn đá bất ngờ ập đến

Các hoạt động cứu hộ và tìm kiếm vẫn đang tiếp diễn tại khu vực bị ảnh hưởng bởi thảm họa lũ bùn đá ở Gyirong (Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc). (Ảnh: CCTV)

Theo ông Lưu Truyền Chính, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ, Viện Nghiên cứu Phòng chống Thiên tai Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc, lũ bùn đá là hiện tượng đất đá trộn lẫn với nước di chuyển tốc độ cao, có thể trôi xa hàng chục km. Thiên tai này chủ yếu do mưa lớn gây ra. Đáng chú ý, nếu khu vực từng xảy ra động đất làm suy yếu kết cấu núi mà mắt thường khó nhận ra, khi gặp mưa lớn rất dễ dẫn đến sạt lở, trượt lở quy mô lớn.

Chủ động phòng ngừa từ trước

Ông Trần Lôi - Đội trưởng Đội tình nguyện cứu hộ thanh niên Lhasa cho rằng nâng cao ý thức tự cứu là yếu tố quan trọng nhất để sinh tồn. Người dân cần nắm rõ địa hình, địa chất quanh nơi ở, nhận biết khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ bùn đá, đồng thời chủ động vạch sẵn tuyến đường sơ tán và xác định vị trí cao gần nhất để trú tránh khi cần.

Nhận biết dấu hiệu, hành động kịp thời

Ông Hứa Xung - Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Thiên tai Địa chất (Viện Nghiên cứu Phòng chống Thiên tai Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc) lưu ý một số dấu hiệu cảnh báo cần chú ý: nước sông đột ngột dâng cao, chuyển đục, cuốn theo cành cây, rác trôi nổi, hoặc có tiếng ầm ầm liên tục vọng về từ thượng nguồn.

Khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm, cần hành động ngay, không chần chừ, nhanh chóng rời xa thung lũng sông, cửa suối và chân núi. Tuyệt đối không chạy dọc theo dòng sông vì lũ bùn đá di chuyển rất nhanh, có thể đạt vài mét đến hàng chục mét mỗi giây. Không liều lĩnh lội qua dòng nước mà phải chạy lên cao ở hai bên bờ.

Ngay cả khi trời không mưa tại chỗ, mưa lớn ở thượng nguồn vẫn có thể gây lũ quét, lũ bùn đá bất ngờ đổ về. Trong mọi tình huống, cần đặt an toàn tính mạng lên hàng đầu, không cố quay lại lấy tài sản.

Khi sơ tán, nên chọn vị trí cao có nền đất ổn định hoặc nơi bằng phẳng, tránh trú trên cây, trong nhà hay chỗ trũng thấp. Sau khi đến nơi an toàn, vẫn cần tiếp tục theo dõi tình hình, không vội quay lại khu vực vừa bị lũ tràn qua hay trở về nhà ngay và sẵn sàng di chuyển tiếp nếu vị trí hiện tại còn tiềm ẩn rủi ro.

Cảnh giác với nguy hiểm rình rập sau lũ

Một cán bộ tham gia cứu hộ tại hiện trường Gyirong cho biết, sau lũ bùn đá, đất đá trên núi trở nên lỏng lẻo, chỉ cần mưa nhỏ cũng có thể gây sạt lở hoặc lũ bùn đá quy mô nhỏ tái diễn, nguy cơ này còn kéo dài. Lũ bùn đá cũng dễ làm tắc nghẽn sông suối, hình thành hồ chắn với đập đất yếu, có nguy cơ vỡ bất cứ lúc nào và gây lũ lớn đột ngột.

Do đó, người dân cần tránh xa khu vực đập chắn và vùng hạ lưu sau lũ. Nếu thấy lòng sông bị bồi lấp, nước thượng nguồn dâng cao bất thường hoặc sông đột ngột cạn nước, cần nhanh chóng di chuyển lên cao và tuân thủ hướng dẫn sơ tán của cơ quan chức năng.

Ngoài ra, cần đề phòng các nguy cơ về sức khỏe cộng đồng và sự cố từ hạ tầng hư hỏng: tránh xa dây điện, cột điện bị đổ; không tự ý đi qua đoạn đường bị bùn đất phủ lấp; vệ sinh da sạch sẽ và sát trùng vết thương sau khi tiếp xúc với bùn đất để tránh nhiễm trùng; không sử dụng trực tiếp nước sông, nước suối vì có thể đã bị nhiễm bẩn.