Cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng 'bỏ cọc'

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo trước Quốc hội (Ảnh: Quang Vinh)

Nâng tỷ lệ tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân

Ngày 19/10, Quốc hội nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án: Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm thể chế hoá chủ trương, định hướng, chính sách của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn và khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay trong hoạt động đấu giá tài sản; nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 7 chương, 64 điều. Dự thảo Luật chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hoá quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/ NQ-CP quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai; bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi; quy định thủ tục đấu giá rút gọn theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản đấu giá có giá khởi điểm nhỏ hoặc phải xử lý nhanh; bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản trên cơ sở luật hoá quy định của Nghị quyết số 66.21/2026/NQ-CP về việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến theo quy định của Luật Đấu giá tài sản; sửa đổi, bổ sung quy định về huỷ kết quả đấu giá trong một số trường hợp đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật liên quan.

Ngoài ra, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, quyền, nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, xem tài sản, địa điểm đấu giá, sử dụng tài khoản định danh khi tham gia đấu giá, sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 khi tham gia đấu giá trực tuyến, đấu giá không thành, quyền, nghĩa vụ của người có tài sản đấu giá, người trúng đấu giá.

Về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá trong một số trường hợp, Dự thảo Luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” trên cơ sở luật hoá các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản. Đồng thời, bổ sung chế tài người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị huỷ thì không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị huỷ. 

Đề nghị bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá hủy giao kết

Thẩm tra dự án Luật, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính, về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước dự thảo Luật đã bổ sung mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50%, nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Đề nghị bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn mức từ 20% đến 50% và tiêu chí để lựa chọn mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Về đấu giá trực tuyến, đối với quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn và khoa học của ngưỡng này; đồng thời nghiên cứu cơ chế phòng ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc xác định giá khởi điểm không phù hợp để né tránh quy định.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu, cần bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá hủy giao kết, hủy bỏ hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá; rà soát sự thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và pháp luật có liên quan.