Cận cảnh 'Bức tường phòng thủ' gần 500 năm bên dòng sông Lô
Nằm tại phường Minh Xuân, Thành cổ Tuyên Quang (hay còn gọi là Thành Nhà Mạc) là một trong những di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu.
Thành cổ Tuyên Quang (Thành Nhà Mạc).
Trải qua gần 5 thế kỷ với nhiều biến thiên lịch sử, Thành cổ Tuyên Quang không chỉ mang giá trị kiến trúc quân sự mà còn là dấu ấn của những giai đoạn đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.
Theo tài liệu lịch sử, Thành cổ Tuyên Quang được khởi công xây dựng vào năm 1552 dưới thời nhà Mạc. Ban đầu, thành được đắp bằng đất trộn quặng sắt, có hình vuông, mỗi cạnh dài khoảng 275m, tường cao từ 3,5 đến 4m.
Nhờ vị trí chiến lược nằm gần sông Lô – tuyến giao thông quan trọng của vùng trung du và miền núi phía Bắc – tòa thành giữ vai trò là “bức tường phòng thủ” bảo vệ khu vực.
Đến thời nhà Nguyễn, đặc biệt dưới triều vua Thiệu Trị vào năm 1844, thành được sửa chữa và gia cố theo kiểu kiến trúc Vauban – mô hình thành quân sự phổ biến ở châu Âu thời bấy giờ. Quá trình tu sửa làm tăng tính kiên cố của công trình, với hệ thống tường thành được xây bằng đá ong và gạch chỉ.
Một điểm đặc biệt của Thành cổ Tuyên Quang là trong khu vực thành có núi đất Thổ Sơn cao khoảng 50m. Đây được xem là vị trí quan sát và phòng thủ quan trọng, cho phép kiểm soát tầm nhìn rộng ra khu vực xung quanh, đặc biệt là tuyến sông Lô.
Trong tiến trình lịch sử, tòa thành từng chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng. Cuối thế kỷ XIX, nơi đây là địa điểm diễn ra các cuộc giao tranh giữa quân Pháp và lực lượng triều đình.
Đến giai đoạn cách mạng và kháng chiến, Thành cổ Tuyên Quang tiếp tục gắn với nhiều hoạt động đấu tranh của nhân dân địa phương, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cũng như cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Với những giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt, năm 1991, Thành cổ Tuyên Quang được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia.
Hiện nay, dù quá trình đô thị hóa khiến nhiều hạng mục của tòa thành không còn nguyên vẹn, song một số đoạn tường thành bằng đá ong và các cổng thành như cổng Tây, cổng Nam vẫn được bảo tồn và trùng tu.
Di tích trở thành điểm tham quan, tìm hiểu lịch sử của người dân và du khách khi đến với Tuyên Quang.
Không chỉ là một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống, Thành cổ Tuyên Quang còn góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa – lịch sử của vùng đất cách mạng bên dòng sông Lô.
