Căn hộ chung cư được thừa kế qua các thế hệ ra sao?
Căn hộ chung cư được để thừa kế như nhà đất, và quyền sở hữu không gắn với số năm tuổi của tòa nhà. Không có di chúc thì căn hộ được chia theo hàng thừa kế. Thừa kế giữa vợ chồng, cha mẹ với con, ông bà với cháu, anh chị em ruột được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Với nhiều gia đình đô thị, căn hộ chung cư là tài sản lớn nhất để lại cho con. Theo luật sư Trương Anh Tú, trên Tạp chí Luật sư Việt Nam, trước khi tòa nhà kết thúc vòng đời, một căn hộ có thể đã qua nhiều thế hệ sở hữu, qua chuyển nhượng hoặc thừa kế.

Căn hộ chung cư có thể được chuyển nhượng, thừa kế qua nhiều thế hệ, không phụ thuộc mặc nhiên vào tuổi thọ của tòa nhà (Ảnh: Pexels).
Quyền để lại căn hộ không phụ thuộc tuổi tòa nhà
Luật Nhà ở 2023 cho phép chủ sở hữu bán, cho thuê mua, tặng cho, đổi, để thừa kế, thế chấp, góp vốn bằng nhà ở của mình, không phân biệt căn hộ chung cư hay nhà riêng lẻ.
Luật hiện hành không quy định thời hạn sở hữu căn hộ. Bản dự thảo Chính phủ trình Quốc hội cũng đã bỏ quy định xác lập quyền sở hữu "cho đến khi nhà chung cư phải phá dỡ" từng có ở các bản tháng 7 đến tháng 9, nên quyền sở hữu căn hộ không bị giới hạn theo số năm tuổi của tòa nhà.
Năm 2022, khi đề xuất quy định thời hạn sở hữu chung cư được đem ra thảo luận, TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nói tại tọa đàm "Quy định thời hạn sở hữu chung cư: Những vấn đề pháp lý và thực tiễn" sáng 25/11/2022 rằng việc "Con cháu họ cũng không được thừa kế là điều rất khó được chấp nhận".
Không có di chúc, căn hộ chia theo hàng thừa kế
Khi không có di chúc, căn hộ được chia theo pháp luật. Theo Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người đã mất; những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau.
Nếu căn hộ là tài sản chung của hai vợ chồng, chỉ phần của người đã mất mới là di sản để chia.
Khi nhiều người cùng thừa kế, các đồng thừa kế có thể cùng đứng tên trên sổ hồng. Theo Thông tư 10/2024 về giấy chứng nhận, tài sản của từ hai chủ sở hữu trở lên được ghi hình thức "Sở hữu chung".
Gia đình cũng có thể thỏa thuận để một người nhận căn hộ và thanh toán phần giá trị cho những người còn lại, hoặc cùng bán rồi chia tiền.
Căn hộ đang trả góp vẫn là di sản
Căn hộ chưa có sổ hồng, chủ nhà còn đang trả góp, vẫn được để thừa kế. Theo Bộ luật Dân sự, tài sản gồm cả quyền tài sản, nên quyền của bên mua theo hợp đồng mua bán căn hộ cũng thuộc di sản.
Người thừa kế đồng thời thực hiện nghĩa vụ tài sản mà người mất để lại, như khoản tiền còn phải trả, trong phạm vi di sản.
Quyền yêu cầu chia di sản cũng có thời hạn. Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm với bất động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế, tức lúc người có tài sản mất.
Hết thời hiệu này, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản. Nếu không có người thừa kế quản lý, việc xác định quyền sở hữu thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Người thân trong gia đình được miễn thuế
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, có hiệu lực từ 1/7/2026, thu nhập từ nhận thừa kế bất động sản giữa vợ với chồng, cha mẹ với con, cha mẹ chồng, cha mẹ vợ với con dâu, con rể, ông bà với cháu và giữa anh chị em ruột được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Người được miễn vẫn cần kê khai với cơ quan thuế khi làm thủ tục. Người thừa kế ngoài các quan hệ trên nên hỏi cơ quan thuế về mức phải nộp.
Tặng cho và thừa kế khác nhau ở thời điểm chuyển quyền
Cha mẹ có thể tặng cho căn hộ cho con ngay khi còn sống. Bộ luật Dân sự yêu cầu tặng cho bất động sản phải lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc đăng ký; hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm đăng ký.
Thừa kế chỉ mở ra khi người có tài sản mất. Người thừa kế lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức hành nghề công chứng, rồi đăng ký biến động để đứng tên trên giấy chứng nhận.
Quyền của người thừa kế khi tòa nhà phải xây lại
Người thừa kế trở thành chủ sở hữu và có đủ quyền của chủ sở hữu. Theo dự thảo, nhà chung cư hết thời hạn sử dụng theo thiết kế được kiểm định; còn an toàn thì gia hạn sử dụng.
Theo dự thảo, với chung cư xây sau năm 1994, chủ căn hộ có thể tiếp tục sử dụng phần đất chung để xây lại nhà và đóng góp kinh phí, chuyển nhượng phần quyền sử dụng đất cho bên khác hoặc nhận bồi thường giá trị quyền sử dụng đất theo tỷ lệ.
Theo dự thảo, chủ căn hộ chung cư cũ, tức chung cư xây từ năm 1994 trở về trước, được bồi thường theo hệ số K và có thêm lựa chọn nhận nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất tương đương.
Ở Trung Quốc, nơi quyền sử dụng đất ở được giao có thời hạn tối đa 70 năm, Bộ luật Dân sự năm 2020 quy định quyền sử dụng đất xây nhà ở hết hạn được tự động gia hạn. Ở Việt Nam, căn hộ trên đất ở gắn với quyền sử dụng đất ổn định lâu dài.

Trung Quốc quy định thời hạn quyền sử dụng đất ở tối đa 70 năm và tự động gia hạn khi hết hạn, theo Bộ luật Dân sự năm 2020. (Ảnh: Photo-AC)
Nếu được Quốc hội thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2027. Theo cả luật hiện hành lẫn dự thảo, quyền để lại căn hộ cho thế hệ sau không thay đổi.
