Cần làm rõ địa vị pháp lý của luật sư tập sự

Rà soát điều kiện đào tạo, hành nghề luật sư

Đại biểu (ĐB) Bùi Quang Huy đề nghị cân nhắc kỹ việc mở rộng đối tượng được đào tạo, hành nghề luật sư đối với người không có bằng cử nhân luật, trên cơ sở đánh giá tác động và yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư.

ĐB Bùi Quang Huy đề nghị cân nhắc kỹ việc mở rộng đối tượng được đào tạo, hành nghề luật sư đối với người không có bằng cử nhân luật. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Theo đại biểu, chương trình đào tạo cử nhân luật trang bị kiến thức nền tảng về nhà nước và pháp luật, các ngành luật nội dung, luật hình thức cùng nhiều môn học bổ trợ, góp phần hình thành tư duy pháp lý và năng lực hành nghề.

Trong khi đó, người tốt nghiệp các ngành thuộc khối khoa học xã hội có thể học bổ sung một số môn chuyển đổi để đáp ứng điều kiện dự tuyển chương trình đào tạo sau đại học ngành luật. Sự khác biệt về kiến thức nền tảng giữa các nhóm đối tượng cần được xem xét thận trọng khi xây dựng chính sách.

ĐB Bùi Quang Huy cho biết cả nước có khoảng 113 trường đại học đào tạo chuyên ngành luật, cùng các cơ sở đào tạo thuộc khối tư pháp, công an có cấp bằng cử nhân luật. Nguồn nhân lực có bằng cử nhân luật không thiếu; việc mở rộng đối tượng đào tạo luật sư cần được đánh giá đầy đủ về hiệu quả và khả năng góp phần nâng cao chất lượng hành nghề.

Cùng quan tâm đến tính thống nhất của các quy định về điều kiện hành nghề, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị rà soát, chỉnh lý Điều 7 dự thảo luật theo hướng thể hiện rõ các trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị rà soát, chỉnh lý Điều 7 dự thảo luật theo hướng thể hiện rõ các trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đối với Điều 11 về cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện cấp lại chứng chỉ trong trường hợp bị thu hồi do không hành nghề trong 24 tháng, nhất là quy định về việc lý do thu hồi không còn. Việc quy định cụ thể sẽ giúp hạn chế cách hiểu khác nhau và bảo đảm tính khả thi khi áp dụng.

Quy định rành mạch mức độ tham gia tố tụng của luật sư tập sự

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là quy định về luật sư tập sự và các hoạt động nghề nghiệp mà đối tượng này được thực hiện.

ĐB Bùi Quang Huy cho rằng, cần cân nhắc việc đưa đối tượng chưa phải là luật sư vào phạm vi điều chỉnh của Luật Luật sư. Theo quy định hiện hành, người tập sự phải hoàn thành thời gian tập sự 12 tháng, đáp ứng các điều kiện, hoàn thành thủ tục kiểm tra và được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định mới có thể hành nghề luật sư.

Đại biểu lưu ý, dự thảo luật đề cập việc luật sư tập sự tham gia một số hoạt động tố tụng, nhưng pháp luật tố tụng hiện hành chưa quy định cụ thể những hoạt động mà đối tượng này được phép thực hiện. Vì vậy, cần rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Luật sư với các luật tố tụng có liên quan.

Đồng tình với yêu cầu làm rõ nội dung này, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Siu Hương cho rằng việc tạo điều kiện cho người tập sự tiếp cận thực tiễn là cần thiết để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Siu Hương cho rằng việc tạo điều kiện cho người tập sự tiếp cận thực tiễn là cần thiết để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Tuy nhiên, dự thảo luật cần quy định rành mạch phạm vi, mức độ tham gia tố tụng; xác định rõ người tập sự được cùng luật sư hướng dẫn thực hiện những công việc gì, được tham gia trực tiếp đến đâu và trường hợp nào chỉ tham gia để quan sát, học hỏi kinh nghiệm.

Theo đại biểu, nếu không xác định rõ ranh giới giữa các hoạt động, quá trình tổ chức thực hiện có thể phát sinh khó khăn, nhất là khi pháp luật tố tụng chưa quy định cụ thể về tư cách và phạm vi tham gia của luật sư tập sự.

Ở góc độ khác, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị cân nhắc bỏ chức danh “luật sư tập sự” trong dự thảo luật do chưa xác định rõ địa vị pháp lý và trách nhiệm đối với hoạt động nghề nghiệp của đối tượng này.

Theo đại biểu, người tập sự dù đã hoàn thành khóa đào tạo nghề luật sư nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện để trở thành luật sư chính thức. Việc sử dụng chức danh “luật sư tập sự” cần được cân nhắc để tránh gây nhầm lẫn về tư cách hành nghề và những quyền, nghĩa vụ pháp lý tương ứng.

ĐB Quý cũng đặt vấn đề về trách nhiệm khi người mang chức danh này thực hiện công việc tư vấn nhưng không trực tiếp chịu trách nhiệm pháp lý như luật sư chính thức. Điều này có thể làm phát sinh những băn khoăn liên quan đến quyền lợi của khách hàng và trách nhiệm của các bên khi xảy ra sai sót.

Từ đó, đại biểu đề nghị cân nhắc xác định đây là giai đoạn thực hành nghề nghiệp trước khi người tập sự hoàn thành kỳ kiểm tra và được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định.

Tăng trách nhiệm luật sư hướng dẫn, bảo vệ quyền lợi khách hàng

Về trách nhiệm trong quá trình tập sự, ĐB Siu Hương đề nghị bổ sung quy định xác định rõ nghĩa vụ quản lý, kiểm tra và giám sát của luật sư hướng dẫn đối với người tập sự. Luật sư hướng dẫn không được phân công công việc vượt quá phạm vi pháp luật cho phép và phải chịu trách nhiệm theo quy định đối với hoạt động hướng dẫn, giám sát của mình.

Đại biểu cũng cho rằng, việc đánh giá kết quả tập sự cần đi vào thực chất, không chỉ căn cứ vào thời gian 12 tháng. Việc công nhận hoàn thành tập sự nên dựa trên kết quả thực hiện chương trình, hồ sơ vụ việc, nhận xét của luật sư hướng dẫn và kết quả đánh giá kỹ năng nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, cần điều chỉnh quy định về trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan, tổ chức liên quan theo hướng bảo đảm quyền, điều kiện cần thiết để luật sư thực hiện quyền, nghĩa vụ theo pháp luật; đồng thời không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan tiến hành tố tụng và thời hạn giải quyết vụ việc.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, ĐB Siu Hương đề nghị bổ sung từ “cố ý” vào quy định cấm luật sư tự mình hoặc giúp khách hàng thực hiện hành vi trái pháp luật nhằm trì hoãn, gây khó khăn, cản trở hoạt động của cơ quan nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng, qua đó làm rõ yếu tố lỗi và tính chất của hành vi vi phạm.

Một nội dung khác được ĐB Hương đề xuất là nghiên cứu cơ chế hoàn trả chi phí thuê luật sư hợp lý cho đương sự thắng kiện trong vụ án dân sự. Theo đại biểu, cần xem xét quy định vấn đề này trong Luật Luật sư (sửa đổi) hoặc văn bản pháp luật liên quan, đồng thời xác định rõ điều kiện, phạm vi và mức chi phí được xem xét hoàn trả.

Quy định cần bảo đảm quyền lợi chính đáng của người thắng kiện, tránh tình trạng lợi dụng cơ chế bồi thường để yêu cầu khoản chi phí vượt quá thực tế hoặc không tương xứng với vụ việc.