Cần linh hoạt phân bổ ngân sách sửa chữa đường bộ

Công nhân thi công kè đá, phòng, chống sạt lở quốc lộ 27C

Chậm khắc phục điểm sạt lở

Ngôi nhà của anh Jen Ri nằm nép mình dưới thung lũng ngay khúc cua cùi chỏ thuộc cung đường huyết mạch thôn Đa Sar, xã Lạc Dương. Đoạn đường trước nhà anh vốn xuất hiện vết nứt từ nhiều mùa mưa trước.

Thế nhưng, do không được can thiệp kịp thời, đến mùa mưa năm 2025, vệt rạn ban đầu trượt dài, kéo cả vạt đất đồi đổ ập xuống mặt đường nhựa. Mãi tới gần đây, bờ taluy mới bắt đầu được xây dựng. Dù vậy, phần sườn đồi phía trên vẫn tiếp tục lộ rõ nguy cơ sạt trượt mới, khiến gia đình anh và các hộ dân xung quanh không khỏi bất an khi mùa mưa bão năm nay đã bước vào cao điểm.

Nỗi lo của gia đình anh Jen Ri cũng là thực trạng chung của hàng trăm hộ dân sống dọc các tuyến giao thông miền núi. Trên tuyến đường 79 - trục giao thông huyết mạch nối liền xã Lạc Dương với phường Lang Biang - Đà Lạt mỗi ngày có hàng trăm lượt xe chở phân bón, nông sản qua lại vẫn phải cẩn thận nhích qua những điểm sạt trượt nham nhở tồn tại từ năm ngoái.

Anh Đào Duy Hưng, một nông dân trồng hoa tại đây bộc bạch: “Dự án sửa chữa đã triển khai hơn 2 tháng nhưng tiến độ rất chậm. Mới trải qua vài trận mưa đầu mùa, đất đã trôi theo nước mưa xuống lấp kín cống, đẩy tràn bùn sình vào tận vườn hoa của bà con, tràn hết cả mặt cầu đường. Chúng tôi chỉ mong công trình làm nhanh, dứt điểm, khẩn trương để kịp né những tháng mưa bão dồn dập sắp tới”.

Sự rườm rà trong quy trình xin - cấp kinh phí khiến việc duy tu, khắc phục sự cố sạt lở kéo dài từ năm ngoái đến năm nay vẫn chưa xong

Ghi nhận thực tế cho thấy, tình trạng thi công các dự án khắc phục sạt lở ở các cung đường tỉnh, liên phường, liên xã diễn ra khá chậm. Dù nguy cơ thiên tai chực chờ, không khó để bắt gặp cảnh máy móc nằm im lìm vào giờ làm việc. Đáng nói hơn, nhiều công trình thi công thiếu hẳn các biện pháp rào chắn hay biển cảnh báo an toàn theo đúng quy định cho người và phương tiện lưu thông, buổi tối rất dễ gây tai nạn.

Theo thống kê trước mùa mưa năm 2026, toàn tỉnh Lâm Đồng có tới 505 khu vực nằm trong nguy cơ cao về ngập lụt và sạt lở đất - một áp lực đè lên hạ tầng giao thông địa phương.

Vòng xoáy tốn kém ngân sách

Sự chậm trễ, không triệt để trong khâu duy tu, bảo dưỡng định kỳ đang đẩy ngân sách nhà nước vào vòng xoáy tốn kém khi phải đầu tư lớn. Ông Nguyễn Đắc Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Lạc Dương cho biết: Tuyến đường 79 bị sạt lở nặng từ năm 2025, do kinh phí khắc phục quá lớn vượt tầm tay địa phương, xã chỉ có thể áp dụng các biện pháp cảnh báo tạm thời. Để xử lý triệt để, xã phải lập tờ trình xin kinh phí tỉnh. Mãi đến đầu năm 2026, tỉnh mới bố trí 10 tỷ đồng từ nguồn ngân sách bổ sung để gia cố 3 điểm sạt lở trọng yếu trên tuyến. Xã đang quyết liệt thúc đẩy, nhưng dự án phải đến cuối năm mới hoàn thành.

Tương tự, tại phường Lang Biang - Đà Lạt, đại diện UBND phường cho biết, năm 2026 này phường bố trí khoảng 14 tỷ đồng để đầu tư hạ tầng giao thông, trong đó ngân sách tỉnh 10 tỷ đồng dành cho dự án Phòng, chống sạt lở đường Bidoup (hiện mới đạt 70% khối lượng). Bên cạnh đó, địa phương vẫn phải dành thêm hàng tỷ đồng cho các đợt sửa chữa, dặm vá nhỏ lẻ khác để bảo đảm an toàn giao thông cho mùa mưa.

Sự rườm rà trong quy trình xin - cấp kinh phí khiến việc duy tu, khắc phục sự cố kéo dài. Khi địa phương chỉ được chủ động nguồn vốn bảo trì nhỏ, mọi sự cố lớn đều phải chờ phê duyệt. Việc không can thiệp ngay từ đầu đã vô tình biến các vết nứt nhỏ thành hư hỏng nghiêm trọng, nhân gấp nhiều lần chi phí sửa chữa.

Tháo gỡ nút thắt để “cứu” những con đường

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, thiết nghĩ nên chuyển từ thế thụ động ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Trước hết, nên thiết lập cơ chế phân bổ ngân sách duy tu, bảo trì linh hoạt hơn; tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho chính quyền cấp xã tại các vùng địa hình đồi núi phức tạp. Tùy thuộc vào thẩm quyền, địa phương cần được cấp vốn chủ động phù hợp hơn để có thể gia cố, xử lý hệ thống thoát nước hay các hiện tượng nứt, sạt trượt ngay khi phát hiện các vết rạn nứt ban đầu.

Một số tuyến đường bị sạt lở từ năm ngoái, đến nay vẫn chưa được khắc phục ảnh hưởng lớn đến an toàn giao thông

Song song đó, chính quyền cơ sở cần nâng cao trách nhiệm trong việc rà soát, phát hiện sớm các điểm có nguy cơ sạt lở. Đặc biệt, cần kiên quyết xử lý tình trạng nhà thầu “ôm” cùng lúc nhiều công trình rồi thi công cầm chừng. Các cơ quan quản lý phải siết chặt tiến độ, buộc đơn vị trúng thầu tập trung tối đa nhân lực, máy móc hoàn thành dứt điểm các điểm xung yếu trước cao điểm mùa mưa.