Cần Thơ thúc tiến độ vận hành hồ nước ngọt Hậu Giang

Hồ nước ngọt Hậu Giang nhìn từ trên cao. (Ảnh: VĂN ÚT)

Hồ có quy mô 50ha, diện tích mặt hồ khoảng 21ha, dung tích hơn 1,5 triệum³. Công trình được bàn giao cho Trung tâm Khuyến nông và dịch vụ nông nghiệp thành phố Cần Thơ quản lý từ tháng 5/2024. Riêng năm 2026, thành phố bố trí khoảng 1,5 tỷ đồng cho công tác quản lý, khai thác hồ.

Việc chậm đưa hồ vào vận hành khiến nguồn lực đầu tư chưa được khai thác hiệu quả, đồng thời đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng an toàn, đúng mục tiêu và tiết kiệm nguồn lực.

Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Tường, hồ có vai trò quan trọng đối với an ninh nguồn nước, ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn và phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Dù không trực tiếp quản lý, địa phương vẫn phối hợp bảo vệ nguồn nước, giữ gìn an ninh trật tự, ngăn chặn khai thác thủy sản trái phép, nhất là sử dụng xung điện. Công tác tuyên truyền người dân không xả thải, bảo vệ cảnh quan và môi trường quanh hồ cũng được tăng cường.

Công trình được bàn giao cho Trung tâm Khuyến nông và dịch vụ nông nghiệp thành phố Cần Thơ quản lý. (Ảnh: VĂN ÚT)

Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ phối hợp Trung tâm Ứng phó thiên tai và Biến đổi khí hậu xây dựng Đề án quản lý, khai thác, vận hành hồ. Đề án được định hướng theo mô hình đa mục tiêu, nhưng ưu tiên trước hết vẫn là quản lý an toàn và sử dụng nguồn nước phục vụ dân sinh.

Theo phương án tư vấn, công trình có thể được đầu tư bốn nhóm hạng mục với tổng nhu cầu vốn hơn 588,5 tỷ đồng, gồm các hạng mục phục vụ vận hành hồ, cấp nước sinh hoạt, giao thông, du lịch và điện mặt trời. Trong đó, gần 73,6 tỷ đồng từ ngân sách thành phố được đề xuất ưu tiên cho trạm bơm, tuyến ống cấp nước thô, công trình bổ sung nguồn nước và giao thông kết nối.

Khi được khai thác, hồ dự kiến cung cấp nước thô cho các nhà máy nước phục vụ hơn 200.000 hộ dân tại các xã Vĩnh Tường, Vị Thanh 1, Vị Thủy, Hòa An và các phường Long Bình, Tân Bình. Nguồn nước này cũng có thể phục vụ các khu, cụm công nghiệp, góp phần bảo đảm nguồn nước ổn định cho sản xuất. Theo tính toán của đơn vị tư vấn, thành phố có thể tránh thất thoát nguồn thu từ nước hồ khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đồng mỗi năm.

Xã Vĩnh Tường vẫn phối hợp bảo vệ nguồn nước, giữ gìn an ninh trật tự, ngăn chặn khai thác thủy sản trái phép. (Ảnh: VĂN ÚT)

Đề án cũng tính đến khai thác giá trị kinh tế-xã hội. Liền kề Khu du lịch sinh thái Việt Úc, hồ có lợi thế kết nối du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp và quảng bá sản phẩm địa phương. Không gian quanh hồ có thể giới thiệu nông sản đặc trưng, sản phẩm OCOP và hình thành điểm tham quan phù hợp.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Lê Công Lý yêu cầu khẩn trương hoàn thiện, thông qua Đề án và Quy trình vận hành công trình. Thành phố xác định an ninh nguồn nước, quản lý an toàn và cấp nước sinh hoạt là mục tiêu chính, ưu tiên hàng đầu; các hoạt động nông nghiệp, du lịch, dịch vụ và năng lượng chỉ được triển khai khi không ảnh hưởng mục tiêu này.

Trong quy trình vận hành, thành phố yêu cầu làm rõ việc lấy nước, tích nước, điều tiết và cấp nước; điều kiện, ngưỡng chất lượng nước được đưa vào hồ; chế độ quan trắc mực nước, độ mặn và các chỉ tiêu chất lượng nước. Đồng thời phải có phương án ứng phó khi xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm, thiên tai, sự cố công trình hoặc tình huống khẩn cấp, kèm quy định về thông tin, cảnh báo và báo cáo.

Hồ có quy mô 50ha, dung tích hơn 1,5 triệum³. (Ảnh: VĂN ÚT)

Các phương án bổ sung nguồn nước từ kênh Nàng Mau, kênh Tư Đỏ, kênh Bà Mụ và nguồn liên quan cũng phải được khảo sát, tính toán về thủy văn, chất lượng nước, cao trình, thủy triều, khả năng tích trữ và tác động đến hệ thống thủy lợi trước khi quyết định.

Các sở, ngành được giao rà soát cơ chế giá nước, nhu cầu tiếp nhận nước thô của các nhà máy, phương án kết nối giao thông từ Đường tỉnh 927B và khả năng phát triển du lịch. Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Tường tiếp tục phối hợp bảo vệ công trình, hành lang bảo vệ và kịp thời ngăn chặn lấn chiếm, xả thải, khai thác trái phép.

Hằng năm, thành phố sẽ đánh giá việc quản lý, vận hành, khai thác hồ để điều chỉnh quy trình phù hợp thực tế, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao hiệu quả phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn. Đây là bước cần thiết để sớm đưa công trình vào sử dụng trong thời gian sớm nhất.