Cẩn trọng loại tiền mã hóa là ... 'hàng mã'

Bước vào năm con Ngựa - Bính Ngọ 2026, liệu tiền ảo có thực hiện được một cú “hồi mã thương” để có thể “mã đáo thành công” hay không?

Bách mã tranh tiên, đâu là ngựa chiến?

“Bách mã” (ý nói 100 loại tiền ảo năm con ngựa), chỉ là cách nói quá khiêm tốn, thực ra trên thị trường tiền ảo có đến… 10 triệu con ngựa. Theo các số liệu thống kê mới nhất tính đến đầu năm 2026, thế giới tiền ảo đang tồn tại một con số không tưởng: hơn 10 triệu loại token và đồng tiền kỹ thuật số khác nhau (gọi chung là tiền mã hóa).

Đến nỗi có người nói đùa rằng, bây giờ không cẩn thận hắt hơi một cái là có một đồng coin mới ra đời. Số liệu của BDC Consulting ước tính có 40.000-50.000 token mới mỗi ngày, và trong các giai đoạn sốt memecoin có thể lên tới 100.000 token/ngày, tức vào những lúc thị trường sôi động mỗi giây lại có 1 token mới ra đời.

Vậy câu hỏi trong một rừng hàng chục triệu mã token đó, thì mã nào mới thực sự là chiến mã, còn mã nào chỉ là… hàng mã? Theo thống kê đến cuối năm 2025, tỷ lệ thành công của các mã token tiền ảo chỉ vào khoảng 1 phần 1.000, tức trong 10 triệu mã token đã được phát hành, có đến hơn 99,9% mà là “rác”.

Chúng là những dự án mã hóa được vẽ ra với cái mã bề ngoài hết sức hoành tráng, dùng toàn từ ngữ đao to búa lớn về phi tập trung hóa hay cách mạng thanh toán, nhưng đội ngũ lập trình thì đã "quất ngựa truy phong" từ đời nào, sau khi xả hết token lên đầu những nhà đầu tư ngây thơ đến sau.

“Ngựa vàng” đích thực và những chú ngựa đang “trổ mã”

Trong hàng triệu triệu mã token có những mã tiền ảo thực sự là “ngựa vàng kim mã”. Đầu tiên phải ngã mũ kính chào "cụ tổ" Bitcoin. Mặc cho thiên hạ chê bai là công nghệ cũ kỹ, chậm chạp như rùa bò, tốn điện năng khủng khiếp, Bitcoin vẫn cứ sừng sững như một tượng đài bất khả xâm phạm.

Trong năm 2025, dù giá Bitcoin cũng trải qua một chu kỳ biến động mạnh, phản ánh rõ tính “nóng - lạnh” đặc trưng của thị trường tiền số. Nhưng đồng tiền ảo này hiện vẫn có giá trị rất cao, vào khoảng 88.000 USD/coin. Bitcoin thực sự là một loại "vàng kỹ thuật số" đúng nghĩa.

Nó không còn là công cụ để bạn x10, x100 tài khoản qua đêm, mà là nơi để giới nhà giàu trú ẩn tài sản khi lạm phát rình rập, hay khi thế giới ngoài kia có biến động mạnh về chính trị.

Một con “ngựa vàng” lâu đời khác là Ethereum. Dù bị đám đàn em trẻ trung, nhanh nhẹn như Solana hay các blockchain Layer 2 đe dọa soán ngôi, Ethereum vẫn nắm trong tay cái chìa khóa quan trọng nhất: Hệ sinh thái tài chính phi tập trung (DeFi). Ethereum được ví như Phố Wall của thế giới ảo: đắt đỏ, chật chội, phí giao dịch đôi khi khiến người ta méo mặt, nhưng ai cũng muốn chen chân vào dựng sạp làm ăn vì ở đó có thanh khoản, có dòng tiền thực.

Đó là 2 tượng đài của tiền ảo. Nhưng sẽ là một thiếu sót lớn nếu không nói đến những chú ngựa non đang trổ mã, chực chờ phi nước đại để trở thành những con ngựa chiến thực thụ. Trong số đó nổi bật nhất, "quyến rũ" nhất hiện nay, chính là cuộc hôn phối giữa AI (trí tuệ nhân tạo) và Blockchain.

Để dễ hiểu, hãy tượng tượng AI giống như một bộ não siêu việt cần ăn dữ liệu và cần sức mạnh tính toán để sống sót và phát triển. Còn Blockchain lại là một mạng lưới máy tính khổng lồ rải rác khắp thế giới, minh bạch và không thể sửa đổi. Khi hai thứ này gặp nhau, chúng tạo ra những đồng coin làm nhiệm vụ cung cấp "thức ăn" (dữ liệu) và "cơ bắp" (GPU) cho AI.

Đây không phải là chuyện viễn tưởng trong phim Hollywood nữa, mà là chuyện cơm áo gạo tiền đang diễn ra sờ sờ trước mắt. Những dự án đi theo ngách hạ tầng cho AI đang hút dòng tiền cực mạnh, bất chấp thị trường chung có ảm đạm thế nào đi nữa. Giới thạo tin rỉ tai nhau rằng, đây chính là "long mạch" của năm 2026, là nơi dòng tiền thông minh đang âm thầm gom hàng.

Nhưng cẩn trọng “ngã ngựa”

Ngược lại, hãy cẩn thận và cực kỳ cẩn thận với những trào lưu đã hết thời. Đừng nhìn vào hào quang quá khứ mà lao đầu vào những con game "cày cuốc" kiếm tiền (Play-to-earn) kiểu cũ.

Cái thời ngồi click chuột cả ngày để kiếm vài đồng bạc lẻ đã qua rồi, game bây giờ phải hay, phải đẹp. NFT cũng vậy, nếu chỉ là mấy tấm hình con khỉ, con vượn vô tri (JPEG) thì vứt đi. NFT (Non Fungible Token - có nghĩa là các Token mang tính độc nhất và không gì có thể thay thế), bây giờ phải là vé thành viên câu lạc bộ thượng lưu, là quyền sở hữu tài sản trong game, hay một cái gì đó có giá trị sử dụng thật sự, chứ không phải vật phẩm để khoe mẽ trên mạng xã hội.

Lưu ý: “Đạo cao 1 thước, ma cao 1 trượng” - là mô tả chính xác cho sự nhanh nhạy giữa nhà đầu tư tiền ảo và bọn tội phạm số. Hiện nay, các tay lừa đảo cũng được trang bị tận răng nhờ AI, và ở giữa rừng tiền mã hóa ra đời mỗi giây, sự bát nháo chính là môi trường kiếm cháo của chúng.

Vì vậy, nhà đầu tư chỉ cần 1 giây không tỉnh táo cũng có thể bị rút sạch ví tiền ảo, ngã ngựa giữa đường. Hãy nhớ, công nghệ Deepfake (giả mạo sâu) hiện nay có thể giúp bọn lừa đảo gọi hẳn video call dưới danh nghĩa người thân, bạn bè của bạn y như thật. Vì vậy, nếu một ngày có bạn thân hay người nhà gọi video call rủ góp vốn vào một dự án tiền ảo mới ra lò nào đó, hãy tỉnh táo.

Trong năm Bính Ngọ này - Một hình tượng chú ngựa trong văn hóa Á Đông tượng trưng cho sự bền bỉ, tốc độ và cả sự trung thành. Tuy nhiên, ngựa cũng có thể trở nên bất kham nếu người cầm cương thiếu bản lĩnh.

Đầu tư vào thị trường tiền số năm 2026 cũng giống như việc thuần hóa một chú ngựa chiến. Nó đòi hỏi nhà đầu tư không chỉ có sự dũng cảm để nắm bắt cơ hội, mà còn cần trang bị cho mình “bộ giáp tri thức” vững chắc và một cái đầu lạnh đầy kỷ luật.

VĂN CƯỜNG