Cẩn trọng với cơn hen cấp tái phát thời điểm giao mùa

Bệnh nhân hen phế quản được chăm sóc điều trị tại bệnh viện. 

Nguy cơ từ sự chủ quan

Thống kê tại Khoa Nội tiết - Hô hấp, Bệnh viện Trung ương Huế (BVTW Huế) vào thời điểm giao mùa cho thấy, số bệnh nhân nhập viện do các đợt cấp của hen phế quản tăng trên 35%. Đáng chú ý, hơn 60% trong số bệnh nhân nhập viện có tình trạng suy hô hấp nặng, cần hỗ trợ thở máy.

  “Đa số bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng ho, khó thở, khạc đờm… nặng lên. Một số trường hợp rơi vào trạng thái không thể nói được hoặc nói câu ngắt quãng. Điểm chung của các bệnh nhân này là có tiền sử mắc hen phế quản tái phát nhiều năm, nhưng chưa tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị dự phòng theo chỉ định”, ThS.BS Nguyễn Thanh Đạt, Phó trưởng Khoa Nội tiết - Hô hấp cho hay.

Tuy nhiên, vẫn có một số bệnh nhân dù tuân thủ điều trị dự phòng theo chỉ định nhưng vẫn lên cơn hen cấp nặng, phải nhập viện. Điển hình như trường hợp của chị Trương Thị Hải (phường Thuận Hóa) mắc hen phế quản hơn 10 năm. Dù sử dụng thuốc dự phòng hằng ngày và thuốc cắt cơn dạng xịt theo đơn của bác sĩ nhưng vẫn có thể xuất hiện cơn hen cấp đột ngột.

Anh Trần Quang Trung (xã Chân Mây - Lăng Cô) đã chung sống với căn bệnh hen phế quản gần 30 năm. Khi thời tiết thay đổi, anh ho nhiều và khó thở, sử dụng thuốc cắt cơn tại nhà nhưng không đáp ứng. Anh Trung cho biết, trung bình mỗi năm anh phải nhập viện từ 3 đến 4 lần. Các đợt cấp thường xuất hiện khi thời tiết thay đổi hoặc khi anh vô tình tiếp xúc các yếu tố khởi phát trong ăn uống, sinh hoạt.

 Theo ThS.BS Nguyễn Thanh Đạt, hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính đường thở. Ngay cả khi người bệnh không có triệu chứng ho, khò khè, tình trạng viêm vẫn có thể âm thầm diễn ra. Vì vậy, hết triệu chứng không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể tự ngừng thuốc.

Tuân thủ điều trị, dùng thuốc đúng cách

Hen phế quản có thể được kiểm soát bằng phác đồ điều trị phù hợp. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, tỷ lệ bệnh nhân được quản lý và điều trị kiểm soát đúng cách còn thấp. Việc không tuân thủ đầy đủ phác đồ là một trong những nguyên nhân khiến người bệnh phải nhập viện cấp cứu.

Trong điều trị hen, thuốc dạng hít thường bao gồm nhóm thuốc kiểm soát và thuốc giúp giảm triệu chứng. BSCKII Nguyễn Thị Bạch Oanh, phụ trách Khoa Nội tiết - Hô hấp, BVTW Huế cảnh báo: “Thuốc cắt cơn thực tế chỉ giúp giảm triệu chứng co thắt, hoàn toàn không thể điều trị đầy đủ tình trạng viêm đang tồn tại ở đường thở. Vì vậy, nguyên tắc trong điều trị hen phế quản là ưu tiên phác đồ sử dụng thuốc dự phòng kết hợp thuốc cắt cơn”.

Những cơn hen phế quản cấp nặng có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ trong môi trường sống như khói bụi, khói thuốc lá và dị nguyên hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Nguy hiểm hơn là tình trạng một số bệnh nhân tự ý ngưng thuốc hoặc tự ý tăng liều thuốc khi đang điều trị, làm tăng nguy cơ mất kiểm soát hen và xuất hiện đợt cấp.

Theo BSCKII Nguyễn Thị Bạch Oanh, đối với bệnh hen phế quản, thuốc điều trị dù tốt đến đâu nhưng nếu sử dụng sai kỹ thuật thì cũng không đạt hiệu quả. Một trong những dụng cụ dùng thuốc được sử dụng phổ biến nhất là bình xịt định liều; trong đó, liều thuốc được định sẵn. Khi sử dụng, bệnh nhân cần hít chậm, sâu và phối hợp đúng thời điểm giữa động tác ấn bình và hít vào. Với bình hít bột khô, người bệnh cần hít nhanh, mạnh và sâu để đưa thuốc vào đường thở.

Thời điểm giao mùa, người mắc hen phế quản càng cần duy trì điều trị theo chỉ định, hạn chế tiếp xúc với các yếu tố khởi phát và chú ý những thay đổi của cơ thể. Khi triệu chứng nặng lên hoặc thuốc cắt cơn không đáp ứng, cần đến cơ sở y tế kịp thời.