Cẩn trọng với những 'bẫy' tai nạn rình rập trẻ nhỏ ngày Tết

Hồi chuông từ một ca cấp cứu “tối cấp”

Giữa những ngày giáp Tết, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương tiếp nhận bệnh nhi Trần Nho K. (7 tuổi, Ninh Bình) trong tình trạng có dị vật mắc kẹt tại thực quản. Dị vật được gắp ra là một viên pin cúc áo - loại được giới chuyên môn xếp vào nhóm nguy hiểm hàng đầu.

Pin cúc áo dễ trở thành dị vật nguy hiểm cho trẻ em. Ảnh: BVCC

Khác với những dị vật thông thường, pin cúc áo không chỉ gây tắc nghẽn cơ học. Trong môi trường ẩm của thực quản, viên pin tạo ra phản ứng điện hóa, giải phóng chất kiềm mạnh, gây bỏng hóa chất, hoại tử niêm mạc và có thể thủng thực quản chỉ trong vài giờ. Nếu chậm trễ, trẻ có thể đối mặt với biến chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng.

Theo thống kê của Khoa Cấp cứu và Chống độc (Bệnh viện Nhi Trung ương), những ngày cao điểm Tết, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận từ 4-5 ca tai nạn thương tích. Con số này phản ánh một thực tế đáng lo ngại: Khi người lớn bận rộn chuẩn bị, tiếp khách, đi lại nhiều, “mạng lưới giám sát” trong gia đình dễ bị đứt gãy, và trẻ em trở thành nhóm dễ tổn thương nhất.

Phân tích dịch tễ học tại các bệnh viện nhi đầu ngành cho thấy, hóc dị vật đường thở vẫn là loại tai nạn có nguy cơ tử vong cao nhất nếu không được xử trí trong “thời điểm vàng”.

Bàn tiệc Tết với hạt dưa, hạt hướng dương, hạt bí, kẹo cứng… vốn là món ăn quen thuộc nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với trẻ nhỏ. Trẻ dưới 5 tuổi chưa đủ răng hàm để nghiền nát thức ăn cứng, trong khi đó, thói quen vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa khiến dị vật dễ bị hút vào đường thở. Đặc biệt, thạch rau câu - mềm, trơn và dễ biến dạng - có thể bít kín khí quản, gây tắc nghẽn hoàn toàn chỉ trong tích tắc.

Ngay cả phong tục lì xì cũng có thể trở thành rủi ro. Trẻ nhỏ có xu hướng đưa mọi vật vào miệng để khám phá, nên hạt cườm trang trí trên bao lì xì, khuy áo hay phụ kiện trang phục mới đều có thể trở thành dị vật nguy hiểm.

Pháo nổ, bếp lửa và những chấn thương đa tổn

Dù quy định quản lý pháo đã được siết chặt, số ca cấp cứu liên quan đến pháo nổ, vật liệu nổ tự chế vẫn tồn tại, trong đó có nhiều nạn nhân là trẻ em và vị thành niên.

Chấn thương do pháo không chỉ là bỏng nhiệt đơn thuần mà thường là đa thương tổn: Bỏng nhiệt, bỏng hóa chất, sức ép vụ nổ gây dập nát mô mềm, gãy xương, tổn thương nhãn cầu. Không ít trường hợp để lại di chứng suốt đời.

Trong không gian gia đình, bếp nấu bánh chưng, nồi nước sôi, chảo dầu nóng cũng là nguồn nguy cơ thường trực. Chỉ một va chạm nhỏ khi trẻ chạy nhảy gần khu vực nấu nướng cũng có thể dẫn tới bỏng sâu diện rộng.

Ngộ độc hóa chất và những nhầm lẫn trả giá đắt

Dọn dẹp nhà cửa dịp Tết kéo theo việc sử dụng nhiều hóa chất tẩy rửa. Sai lầm phổ biến là chiết hóa chất sang chai nước suối, nước ngọt đã qua sử dụng để tiện dùng, vô tình khiến trẻ nhầm lẫn và uống phải.

Các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương xử lý trường hợp trẻ bị hóc dị vật những ngày cận Tết. Ảnh: BVCC

Ngoài ra, dầu thắp hương (hydrocarbon) nếu bị uống nhầm có thể gây viêm phổi hóa chất nặng. Các bác sĩ khuyến cáo tuyệt đối không gây nôn trong trường hợp trẻ uống xăng dầu, vì hành động này làm tăng nguy cơ hóa chất tràn vào phổi lần thứ hai, khiến tổn thương trầm trọng hơn.

Rượu bia ngày Tết cũng là một nguy cơ. Trẻ uống nhầm ethanol có thể bị ức chế thần kinh Trung ương, hạ đường huyết, co giật - những biến chứng đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ.

“Về quê ăn Tết” và những rủi ro môi trường

Khi theo cha mẹ về quê, trẻ em thành phố phải thích nghi với môi trường mới, thiếu rào chắn an toàn. Ao hồ, sông suối gần nhà là nguy cơ đuối nước tiềm ẩn. Đuối nước trong mùa lạnh còn kéo theo hạ thân nhiệt nhanh, đòi hỏi phải tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) trong 4-5 phút đầu để tăng cơ hội sống.

Các loại cây cảnh trưng Tết như Kim tiền, Vạn niên thanh… chứa tinh thể canxi oxalat; nếu trẻ bốc ăn sẽ gây bỏng rát, sưng nề niêm mạc miệng và thực quản.

Phòng ngừa đa tầng: Đừng chờ đến “thời điểm vàng”

Các chuyên gia nhấn mạnh: “Thời điểm vàng” không chỉ là vài phút sau tai nạn, mà bắt đầu từ sự chuẩn bị trước Tết.

Gia đình cần rà soát toàn bộ không gian sống: Thuốc men, hóa chất phải để trong tủ có khóa; ổ điện có nắp che; dây đèn trang trí được kiểm tra an toàn. Trong các buổi tụ họp, nên phân công rõ người trông trẻ, tránh tình trạng “tưởng người khác đang trông”.

Trang bị kỹ năng sơ cứu là yếu tố then chốt. Khi trẻ hóc dị vật, cần áp dụng đúng kỹ thuật vỗ lưng - ấn ngực (trẻ nhỏ) hoặc thủ thuật Heimlich (trẻ lớn), tuyệt đối không móc mù dị vật bằng tay. Với bỏng nhiệt, phải làm mát dưới vòi nước sạch chảy nhẹ 15-20 phút.

Cùng với đó, cần tuân thủ nghiêm an toàn giao thông khi đi chúc Tết: Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn cho trẻ và không chở quá số người quy định.

Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà trước hết là ý thức của mỗi gia đình. Một cái Tết trọn vẹn không chỉ có bánh chưng, mứt ngọt và lời chúc đầu xuân, mà còn phải được gìn giữ bằng sự cẩn trọng và giám sát liên tục dành cho những thành viên nhỏ tuổi nhất.

Mai Hoa