Cẩn trọng với những hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội

 Sau khi nhóm “Con ghét bố mẹ” với hơn 400.000 thành viên bị Facebook chặn, một nhóm khác có tên tương tự nhanh chóng xuất hiện.

Khi cảm xúc tiêu cực “tìm thấy nhau”

Trên Facebook, không khó để tìm thấy những nội dung hội nhóm tập trung vào các câu chuyện mâu thuẫn về gia đình, áp lực tiền bạc, đổ vỡ tình cảm, thất nghiệp hay những bế tắc trong cuộc sống. Một số nhóm thu hút lượng thành viên lớn, trở thành nơi người dùng tìm kiếm, chia sẻ sự đồng cảm và những điều khó nói với người thân.

Chị Lê Huyền My (phường An Cựu) vô tình nhấp vào gợi ý của Facebook và bị dẫn vào một nhóm kín mang cái tên gây sốc về việc con cái thù ghét cha mẹ. Con số thành viên lên đến hàng trăm nghìn người khiến chị giật mình, bất ngờ. Trong nhóm, nhiều bài đăng là lời tâm sự của người trẻ về mâu thuẫn với cha mẹ, sự áp đặt trong gia đình. Họ kể về việc bị đọc lén nhật ký, bị ép chọn trường học không mong muốn, thậm chí chịu đòn roi và những tổn thương tinh thần.

Chị My chia sẻ: “Ban đầu đọc những dòng tâm sự ấy, tôi thấy thương nhiều hơn trách. Có những em thực sự đang chịu tổn thương tâm lý nặng nề vì thiếu sự thấu hiểu từ người thân. Các em cần một nơi để nói ra những uẩn khúc trong lòng, những điều khó mở lời trong bữa cơm gia đình. Nhưng điều đáng sợ là những bình luận bên dưới. Thay vì khuyên giải hay đồng cảm một cách chừng mực, đám đông lại hùa vào chỉ trích phụ huynh bằng những lời lẽ rất nặng nề, xúi giục các em bỏ nhà đi hoặc phản kháng tiêu cực”.

Từ những tâm sự cá nhân, các cuộc thảo luận có thể chuyển sang chỉ trích, công kích nếu người tham gia thiếu sự kiềm chế và khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều phía. Đáng lo hơn khi những lời khuyên thiếu trách nhiệm lại xuất hiện trước mắt người đang có tâm lý bất ổn.

Thực tế đã từng ghi nhận những vụ án mà các đối tượng quen biết, liên lạc và rủ nhau phạm tội thông qua hội nhóm trên mạng xã hội. Năm 2022, nhóm Facebook mang tên “Hội những người vỡ nợ thích làm liều” được nhắc đến trong một số vụ cướp, giật tài sản. Theo thông tin từ cơ quan công an được báo chí phản ánh, một số đối tượng đã quen biết nhau thông qua nhóm, sau đó liên lạc, bàn bạc và thực hiện hành vi phạm pháp.

Đặng Minh Khoa, sinh viên Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, cho rằng: “Những người tìm đến hội vỡ nợ vốn dĩ tâm lý đã rất chông chênh, tuyệt vọng. Khi thấy xung quanh ai cũng bi quan giống mình, họ có cảm giác được an ủi nhất thời vì tin rằng bản thân tránh được sự cô đơn. Rất nhiều bài viết trong đó gợi ý những cách kiếm tiền bất hợp pháp, rủ rê nhau trốn nợ, thậm chí lên kế hoạch làm chuyện vi phạm pháp luật. Một người đang bế tắc, suy sụp rất dễ bị những lời xúi giục ấy bẻ cong nhận thức, trượt dài vào sai lầm”.

Đừng để sự đồng cảm bị đẩy đi quá xa

Nhu cầu tìm kiếm sự đồng cảm là một trong những nguyên nhân khiến các hội nhóm chia sẻ tâm sự, khó khăn trong cuộc sống thu hút người tham gia. TS. Hồ Thắng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Huế phân tích: “Con người có xu hướng tìm kiếm sự đồng thuận khi gặp khủng hoảng tâm lý. Việc giấu mặt sau bàn phím, trút bỏ những áp lực vào một đám đông xa lạ mang lại cảm giác an toàn, thỏa mãn tức thời. Tuy nhiên, hiệu ứng đám đông trong các hội nhóm khép kín lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Nó dễ dàng biến một nỗi buồn cá nhân thành sự phẫn nộ tập thể, tạo ra bầu không khí độc hại bao trùm suy nghĩ của người tham gia”.

Một câu chuyện buồn, một lời than vãn ban đầu là nhu cầu chính đáng và cần được lắng nghe. Vấn đề nảy sinh khi những câu chuyện ấy bị diễn giải phiến diện, đẩy đến thái độ cực đoan bởi những bình luận kích động, cổ súy bạo lực, xúc phạm danh dự người khác hoặc xúi giục hành vi vi phạm pháp luật.

Nguy cơ này còn có thể gia tăng khi người dùng liên tục tiếp xúc với những nội dung cùng chiều. Cơ chế gợi ý nội dung dựa trên lịch sử tương tác của mạng xã hội có thể khiến người dùng tiếp tục bắt gặp những bài đăng tương tự, làm hạn chế cơ hội tiếp cận góc nhìn khác nếu không chủ động chọn lọc thông tin.

“Một người có quyền kể câu chuyện của mình, kể cả khi câu chuyện đó chứa nhiều cảm xúc tiêu cực. Nhưng khi đưa lên mạng xã hội, mỗi người cũng cần ý thức về trách nhiệm đối với nội dung mình đăng tải. Những lời kêu gọi hành vi nguy hiểm, xúc phạm người khác, bịa đặt thông tin hoặc cổ súy cách giải quyết cực đoan cần được nhận diện và xử lý phù hợp”, TS. Hồ Thắng chia sẻ.

Để tránh bị cuốn vào những luồng thông tin tiêu cực, người dùng cần chủ động kiểm chứng nội dung. Khi gặp những bài đăng cổ súy bạo lực, lừa đảo hoặc rủ rê..., người dùng cần tránh tương tác. Cùng với đó, mỗi người dùng phải tự chịu trách nhiệm với phát ngôn của mình, chủ động lan tỏa điều tích cực để làm sạch môi trường thông tin.