Căng thẳng Mỹ - Iran: Đấu khẩu leo thang, ngoại giao vẫn để ngỏ

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).

Ngày 20/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gây sức ép, yêu cầu Tehran đạt thỏa thuận với Washington. Theo thông tin được một phóng viên Fox News thuật lại, ông Trump đề cập ba khả năng đối với Iran, gồm tiếp tục chịu sức ép kinh tế, đối mặt với đòn quân sự mạnh hơn hoặc lựa chọn đàm phán.

Dù phát tín hiệu cứng rắn, nhà lãnh đạo Mỹ vẫn để ngỏ khả năng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong thời gian hai bên tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York. Chưa có xác nhận cho thấy một cuộc gặp như vậy đã được thống nhất. Iran lâu nay chủ yếu trao đổi với Mỹ thông qua các nước trung gian thay vì đối thoại trực tiếp.

Ở chiều ngược lại, Bộ chỉ huy quân sự Iran cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công mới nào cũng có thể dẫn đến phản ứng kéo dài nhằm vào căn cứ và lợi ích của Mỹ trong khu vực. Tehran đồng thời tuyên bố những quốc gia hỗ trợ Washington tiến hành hành động quân sự có nguy cơ bị xem là bên tham gia xung đột.

Phía Iran cho biết họ nhận được thông tin về khả năng Mỹ chuẩn bị một chiến dịch không kích mới, nhưng chưa công bố bằng chứng cụ thể. Vì vậy, đây hiện mới là tuyên bố đơn phương từ Tehran, chưa được Washington hoặc một nguồn độc lập xác nhận.

Bất ổn khu vực làm căng thẳng thêm nghiêm trọng

Diễn biến mới xuất hiện sau khi lực lượng Houthi tại Yemen, vốn được Mỹ xem là có quan hệ với Iran, tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Saudi Arabia. Tehran bác bỏ cáo buộc kiểm soát hoạt động của Houthi.

Các cuộc tấn công làm dấy lên lo ngại xung đột Mỹ - Iran có thể tiếp tục lan rộng và kéo theo các quốc gia vùng Vịnh. Bộ Ngoại giao Mỹ đã phát cảnh báo an ninh, khuyến cáo công dân nước này tại Trung Đông nâng cao cảnh giác trước nguy cơ tình hình bất ngờ xấu đi, các chuyến bay bị hủy hoặc không phận bị đóng cửa.

Trong khi đó, eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. Iran tuyên bố chưa mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này nếu các điều kiện mà Tehran đặt ra không được đáp ứng. Mỹ cũng duy trì biện pháp phong tỏa các cảng của Iran, gây trở ngại cho hoạt động xuất khẩu dầu của nước này.

Tình trạng giằng co đang tác động mạnh tới vận tải biển và thị trường năng lượng. Dữ liệu được Reuters công bố sáng 21/9 cho thấy chỉ có 12 tàu chở hàng hóa được theo dõi đi qua Hormuz trong cuối tuần, giảm mạnh so với khoảng 125 tàu thương mại lớn mỗi ngày trước khi xung đột bùng phát.

Nỗ lực ngoại giao chuyển hướng sang New York

Giữa lúc căng thẳng gia tăng, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lên đường tới New York và dự kiến dừng chân tại Doha để trao đổi với Qatar - một trong những bên trung gian quan trọng giữa Tehran và Washington. Nội dung thảo luận được cho là tập trung vào tình hình khu vực và các điều kiện liên quan đến eo biển Hormuz.

Tổng thống Trump cũng dự kiến gặp lãnh đạo sáu nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc. Iran, Yemen, an ninh hàng hải và cam kết bảo vệ các đồng minh của Mỹ nhiều khả năng sẽ là những chủ đề trọng tâm.

Như vậy, đến rạng sáng 21/9, Mỹ và Iran vẫn duy trì thế đối đầu: Washington gia tăng sức ép, còn Tehran tuyên bố sẵn sàng đáp trả. Dù vậy, việc quan chức cấp cao hai nước cùng có mặt tại New York và các hoạt động trung gian của Qatar, Oman vẫn tạo ra một khoảng trống ngoại giao, dù triển vọng đạt đột phá trước mắt còn hạn chế.