Thông điệp ẩn sau tên các chiến đấu cơ Trung Quốc

Tiêm kích J-35 thực hiện huấn luyện trên tàu sân bay Phúc Kiến. Ảnh: THX/TTXVN

Một chuyên gia quân sự Trung Quốc cho biết đây dường như là xác nhận chính thức đầu tiên về mật danh của loại máy bay này, phản ánh cả năng lực của chiến đấu cơ lẫn các biểu tượng văn hóa Trung Quốc.

Theo chuyên gia này, việc trong những năm gần đây Trung Quốc chủ động công bố tên riêng cho các loại máy bay quân sự cho thấy sự chú trọng mới vào việc định hình cách thế giới gọi các khí tài của nước này, thay vì chỉ thụ động chấp nhận những tên gọi do bên ngoài đặt ra.

Trong một phần của chương trình do CCTV phát sóng ngày 19/9, các chiến đấu cơ của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) lần lượt được giới thiệu kèm theo mật danh của chúng: J-10 Menglong (Mãnh Long), J-11 Yinglong (Dực Long), J-16 Qianlong (Tiềm Long), J-20 Weilong (Uy Long), J-35A Yunlong (Vân Long), H-6K Zhanshen (Chiến Thần) và Y-20 Kunpeng (Côn Bằng).

Vào tháng 9/2025, một chương trình trên kênh quân sự của CCTV đã giới thiệu các mẫu thiết kế đồ họa cho phần cánh đuôi của 4 loại máy bay chiến đấu thuộc Không quân PLA là: J-35A, J-20, J-10 và J-16. CCTV cho biết các nhà thiết kế đã kết hợp nguồn cảm hứng sáng tạo với tên gọi của từng loại máy bay nhằm tạo ra bản sắc văn hóa đặc trưng cho các dòng chiến đấu cơ Trung Quốc.

Với việc CCTV hiện gọi chiếc J-35A là Vân Long, chuyên gia quân sự Zhang Junshe chia sẻ với tờ Global Times (Trung Quốc) rằng đây có thể được xem là sự xác nhận chính thức về tên định danh của loại máy bay chiến đấu này. Trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, rồng là loài vật có thể bay lượn cũng như bơi lội; nó không chỉ mang nhiều ý nghĩa tốt lành mà còn tượng trưng cho lòng dũng cảm và trí tuệ.

Ông Zhang Junshe đánh giá quy tắc đặt tên "Long" cho dòng máy bay chiến đấu của Không quân PLA tuân theo nguyên tắc "kết hợp giữa tính năng kỹ thuật và ý nghĩa văn hóa". Tên gọi phản ánh chính xác hiệu suất, vai trò tác chiến và các đặc tính của từng loại chiến đấu cơ.

Ví dụ, đài CCTV đưa tin rằng chiếc J-16 mang tên "Tiềm Long" (Rồng ẩn mình), phù hợp với vai trò chủ chốt của nó trong các nhiệm vụ tấn công tàng hình đa năng và chế áp tác chiến điện tử. Hệ thống tác chiến điện tử gắn ngoài của J-16 có khả năng phát ra các chùm sóng gây nhiễu băng thông rộng, bao trùm phổ điện từ trên chiến trường tựa như hơi thở của loài rồng thần thoại.

Ngoài ra, mẫu tiêm kích hạng nhẹ đa năng một động cơ, một chỗ ngồi và có khả năng tác chiến trong mọi điều kiện thời tiết do Trung Quốc và Pakistan hợp tác phát triển được đặt tên là "Kiêu Long" (JF-17 Thunder). Theo CCTV, tên gọi này phản ánh sự linh hoạt, tốc độ và khả năng thích ứng đa nhiệm của máy bay, kết hợp giữa đôi mắt tinh anh của loài cú (kiêu) cùng sức mạnh và sự linh hoạt của loài rồng (long); đồng thời sở hữu các đặc tính nổi bật như tầm bay xa, thời gian hoạt động dài, bán kính tác chiến lớn cùng hiệu suất cất và hạ cánh xuất sắc.

Ông Zhang Junshe cho rằng cái tên Vân Long bắt nguồn từ một câu trong Kinh Dịch của Trung Quốc: "Vân tòng long, phong tòng hổ". Tên gọi này gợi lên hình ảnh chiếc tiêm kích di chuyển tựa như rồng lướt giữa tầng mây, thoắt ẩn thoắt hiện không để lại dấu vết. Điều này hoàn toàn tương thích với đặc tính khó bị phát hiện và khả năng cơ động cao của J-35A – mẫu tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm.

Ngoài ra, ông Zhang Junshe nhấn mạnh rằng hệ thống đặt tên này không chỉ đơn thuần là sự tiếp nối truyền thống mà còn phản ánh tinh thần của thời đại. Từ Mãnh Long (Menglong) đến Uy Long (Weilong) và Vân Long (Yunlong), các tên gọi này phản ánh quá trình phát triển của Không quân PLA: từ khả năng cơ động linh hoạt chuyển sang năng lực răn đe chiến lược, và sau đó là ưu thế trên không nhờ công nghệ tàng hình.

Trước đây, chỉ một số loại máy bay của Không quân PLA mới có tên gọi chính thức. Theo CCTV, vào tháng 7/2022, Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) lần đầu tiên công bố quy tắc đặt tên thương hiệu cho máy bay quân sự và dân dụng. Động thái này nhằm chính thức hóa một số tên gọi đã có từ trước, đồng thời tinh chỉnh và tối ưu hóa chúng thành hệ thống đặt tên mang đậm bản sắc Trung Quốc.

Ông Zhang Junshe cho rằng điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh và hệ thống diễn ngôn của Không quân PLA. Theo ông, máy bay quân sự Trung Quốc đã chuyển từ việc chủ yếu sử dụng các định danh do nước ngoài đặt hoặc được các nước khác đặt tên, sang chủ động công bố mật danh mang đặc trưng văn hóa. Điều này phản ánh sự chủ động ngày càng cao của Trung Quốc.

Ông bổ sung rằng hệ thống đặt tên độc lập giúp công chúng trong và ngoài nước dễ ghi nhớ và lan truyền hơn, góp phần định hình bản sắc rõ nét cho các trang bị của Trung Quốc trong các hoạt động giao lưu quân sự quốc tế, đồng thời tăng cường hiệu quả truyền thông quốc tế.