Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang trên nhiều mặt trận

Những diễn biến gần đây cho thấy xung đột không chỉ giới hạn trong quan hệ song phương mà đang kéo theo phản ứng rộng khắp từ cộng đồng quốc tế. Trong những ngày gần đây, chính quyền Mỹ liên tục phát đi loạt tín hiệu cứng rắn nhằm gia tăng sức ép tối đa lên Iran. Việc Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố áp thuế 25% đối với các quốc gia tiếp tục làm ăn với Iran cho thấy Mỹ không chỉ nhắm trực tiếp vào Iran mà còn tìm cách cô lập nước này thông qua các đối tác thương mại.

Song song với biện pháp kinh tế, các phát biểu từ Mỹ tiếp tục mang tính răn đe mạnh mẽ. Mỹ khẳng định đang xem xét nhiều phương án phản ứng trước tình hình tại Iran, trong đó không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự nếu Iran tiếp tục trấn áp biểu tình.

Ảnh minh họa: Reuters

Trước các động thái của Mỹ, giới lãnh đạo Iran khẳng định đất nước đang kiểm soát được tình hình và sẵn sàng đáp trả nếu bị tấn công. Iran cũng cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ kéo theo phản ứng mạnh mẽ.

Phát biểu trước báo giới ngày 13/1, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi nhấn mạnh: “Chúng tôi công nhận quyền biểu tình của bất kỳ ai ở Iran. Như những ngày đầu, chính phủ đã tham gia đối thoại. Nhưng bạo loạn, các vụ đốt phá tài sản công cộng và tư nhân và trên hết là khủng bố - bắn vào thường dân, bắn vào lực lượng vũ trang và cảnh sát - là những điều không quốc gia nào có thể dung thứ. Tôi hy vọng rằng một số quốc gia đã có những lập trường sai lầm sẽ chú ý đến thực tế trên thực địa. Lực lượng thực thi pháp luật của chúng tôi hiện đã hoàn toàn kiểm soát được tình hình. Chúng tôi hy vọng rằng các quốc gia khác sẽ không có những tính toán sai lầm. Theo quan điểm của chúng tôi, những gì đã xảy ra trong ba ngày từ ngày 8 - 10/1 là sự tiếp diễn của cuộc chiến 12 ngày, được lên kế hoạch từ nước ngoài và nhằm mục đích kéo tình trạng bất ổn vào đất nước chúng tôi”.

Cộng đồng quốc tế theo dõi sát diễn biến và bày tỏ quan ngại trước nguy cơ căng thẳng Mỹ - Iran vượt tầm kiểm soát. Liên minh châu Âu lên án việc Iran sử dụng vũ lực với người biểu tình và cân nhắc các biện pháp trừng phạt bổ sung liên quan đến nhân quyền, song đồng thời nhấn mạnh rằng tương lai của Iran phải do chính người dân nước này quyết định.

Nga và Trung Quốc phản đối các biện pháp gây sức ép và đe dọa quân sự từ Mỹ, cảnh báo rằng bất kỳ hành động can thiệp nào cũng có thể gây mất ổn định nghiêm trọng cho toàn khu vực Trung Đông.

Phát biểu tại họp báo, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nhấn mạnh: "Trung Quốc hy vọng và ủng hộ Iran duy trì ổn định quốc gia. Chúng tôi luôn phản đối việc can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác và việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, và hy vọng tất cả các bên sẽ nỗ lực hơn nữa để thúc đẩy hòa bình và ổn định ở Trung Đông”.

Các quốc gia Trung Đông, đặc biệt là các nước vùng Vịnh, cũng bày tỏ lo ngại xung đột Mỹ - Iran nếu bùng phát sẽ nhanh chóng lan rộng và gây hậu quả nặng nề về an ninh và kinh tế.

Đáng chú ý, nhiều nhà hoạt động Iran ở nước ngoài kêu gọi cộng đồng quốc tế tránh can thiệp quân sự, cho rằng điều này có thể làm suy yếu phong trào phản kháng trong nước, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu gây sức ép chính trị và nhân quyền thay vì hành động vũ lực.

Những diễn biến mới nhất cho thấy căng thẳng Mỹ - Iran đang ở trạng thái mong manh. Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép nhằm buộc Iran phải thay đổi hành vi, trong khi Iran tìm cách thể hiện quyết tâm đối phó nhưng vẫn tránh để xung đột bùng nổ. Phản ứng thận trọng của cộng đồng quốc tế phản ánh nỗi lo chung rằng chỉ một tính toán sai lầm cũng có thể đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới.

Trong ngắn hạn, kịch bản nhiều khả năng vẫn là leo thang có kiểm soát, nơi các bên duy trì sức ép và lời đe dọa, song cố gắng tránh vượt qua lằn ranh đối đầu trực tiếp. Tuy nhiên, với tình hình tại Iran còn nhiều biến động và lập trường cứng rắn từ Mỹ, nguy cơ khủng hoảng tiếp tục kéo dài vẫn hiện hữu.

Hồng Nhung/VOV1 Tổng hợp