Canh bạc tiền tỷ của ca sĩ Việt

Duniverse là một trong 2 nhóm nhạc tân binh ra mắt thị trường nhạc Việt. Từ sự hỗ trợ của một tổ chức có tiềm lực, Duniverse ra mắt chỉn chu với một MV, xây dựng chiến lược truyền thông và sẵn sàng lăn lộn để tìm tới những khán giả đầu tiên "biết mặt, điểm tên" nhóm. Ở diễn biến khác, nhóm nhạc tân binh khác là Uprize đầu tư mạnh tay cho MV, có thể lên tới kinh phí tiền tỷ để chào sân thị trường.

Điểm chung của Duniverse và Uprize là đầu tư mạnh cho sản phẩm ra mắt nhưng thu về hiệu ứng không tích cực. Đó là khó khăn mà 90% nghệ sĩ trên thị trường sẽ đối diện, ngay cả khi đầu tư mạnh tới đâu, vì họ chỉ "chân ướt chân ráo" gia nhập đường đua. Sau đó, họ tiếp tục sinh tồn và rẽ sang 2 ngã - thành công hoặc thất bại - theo quy luật tự nhiên. Ai đủ kiên trì để tạo hit hoặc "gặp thời" sẽ bứt lên.

Các tân binh chi tiền tỷ vì điều gì?

Khoảng 10 năm trước, công thức ra mắt (debut) hiệu quả là ca sĩ, nhóm nhạc tham gia một cuộc thi âm nhạc. Khi đó, game show ồ ạt xuất hiện, đầy đủ loại hình cho giọng hát solo/nhóm nhạc. Từng thí sinh đi thi với hy vọng tiến sâu vào game show, từ đó lên sóng truyền hình thường xuyên, đó là cách nhanh nhất để quảng bá hình ảnh, tài năng đến khán giả.

Đến hiện tại, game show âm nhạc truyền hình theo mô hình thí sinh đi thi chết yểu và công thức ấy không còn hiệu nghiệm. Nhạc Việt trở lại guồng quay vốn có của nó - những tân binh phải xây dựng sự nghiệp từ đầu để tìm đường nổi tiếng. Và từ đây, sẽ có 2 kiểu tân binh của nhạc Việt: Những nghệ sĩ hoạt động theo kiểu indie, chăm chỉ phát hành nhạc số để chờ đợi bứt lên từ bản hit. Và nhóm còn lại là các nghệ sĩ đầu tư lớn ngay lập tức.

Họ chấp nhận chi ra tiền tỷ để làm MV ngay từ lần ra mắt vì biết rằng, đó là cách tốt nhất để nổi tiếng. Từ MV, nghệ sĩ dễ dàng xây dựng kế hoạch truyền thông song song cho âm nhạc và quảng bá hình ảnh. Và từ MV, nghệ sĩ tân binh có thể tính toán để quảng bá ở truyền hình, mạng xã hội (TikTok, facebook), OOH (đặt biển quảng cáo ngoài trời)...

Hai nhóm nhạc Duniverse và Uprize đã chọn phương án 2. Trước đó, thị trường Việt choáng vì tân binh Thể Thiên (cháu trai cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn) tung cả album, đính kèm MV cho ca khúc hot nhất ở lần chào sân. Nữ giọng ca Lexxy (con gái nhạc sĩ Tú Dưa) cũng tung MV kinh phí có thể lên tới tiền tỷ ngay từ dự án đầu tiên.

Đặc biệt, Mono (em trai Sơn Tùng) chơi lớn hơn tất cả với MV kinh phí được đồn đoán không dưới 3 tỷ và tổ chức họp báo quy tụ đông đảo khách mời. Chưa kể, Mono phát hành album, đi kèm chiến lược truyền thông quy mô lớn để phủ sóng các nền tảng.

Không một ai trong những cái tên kể trên thành công ngay lập tức. Mono là tân binh thành công từ sớm, nhưng không đến từ MV đầu tay được tập trung tối đa nguồn lực. Thay vào đó, Mono nổi lên từ cơn sốt Waiting For You, bắt đầu từ một cơ may lan tỏa ở mạng xã hội.

Sau cùng, thực tế xảy ra trên thị trường cho thấy việc nghệ sĩ tân binh lựa chọn đầu tư MV đắt đỏ và xây dựng kế hoạch quảng bá mạnh chẳng khác gì một canh bạc. Tất nhiên mọi nghệ sĩ đều hy vọng sẽ bứt phá ngay từ vạch khởi đầu, để tương xứng với khoản tiền đã bỏ ra đầu tư. Nếu thất bại, họ sẽ chịu áp lực vì tâm lý sản phẩm tiếp theo phải tốt hơn, đột phá hơn lần đầu tiên.

Không ít trường hợp trên thị trường Việt "chơi lớn" ở sản phẩm đầu tay nhưng sau đó mất hút vì tâm lý sợ thất bại thêm một lần nữa. Nhiều nghệ sĩ ra mắt hoành tráng như MV Vì một Việt Nam mới tinh của nhóm Vstar và sau đó chưa kịp nổi tiếng đã rơi vào tranh cãi, đấu tố.

Hiếm có người như Nguyễn Hùng, Hngle

Phần lớn tân binh Vpop hiện nay không đủ tiềm lực tài chính hoặc sự mạo hiểm để đầu tư MV ngay từ sản phẩm chào sân. Thực tế này phản ánh sự chuyển dịch tất yếu của thị trường: từ chỗ phụ thuộc hoàn toàn vào việc phát hành sản phẩm ở YouTube (MV) sang kỷ nguyên lên ngôi của các nền tảng nhạc số (DSP).

Tất nhiên, sẽ tốt hơn nếu nghệ sĩ đầu tư bài bản ngay từ đầu, làm MV để đính kèm hình ảnh vào âm nhạc, từ đó xây dựng thương hiệu cá nhân. Nghệ sĩ chỉ làm được điều đó nếu có nền tảng tài chính vững, hoặc được một công ty/ê-kíp có tiềm lực đứng phía sau. Với cuộc chơi của các tân binh, đa phần là nghệ sĩ theo con đường indie, họ chỉ có một điểm mạnh để tựa vào là nội lực âm nhạc.

Nguyễn Hùng, Hngle, Shiki và Khiêm, các tân binh nổi trội vươn lên từ thành công ở nền tảng nhạc số.

Các nghệ sĩ sẽ tự làm nhạc và phát hành trên các nền tảng, hoặc thông qua một đơn vị phân phối để đưa sản phẩm lên YouTube, DSP. Những sản phẩm này không cần làm MV, chỉ cần phiên bản Lyrics Video kèm poster hoặc Visualizer Video là đủ. Các nghệ sĩ tân binh sẽ làm nhạc - phát hành liên tục, chờ đợi một thời cơ để bứt phá khi có ca khúc thành hit ở nền tảng nhạc số.

Năm ngoái, nhạc Việt có hiện tượng Nguyễn Hùng - một nghệ sĩ indie bất ngờ nổi tiếng từ ca khúc Phép màu, tạo hiệu ứng mạnh mẽ từ nhạc số. Trước đó, 2 tân binh sáng giá xuất hiện nhờ lực đẩy "hiện tượng nhạc số" là Khiêm và Shiki. Ngay lúc này, thị trường vừa gọi tên tân binh sáng giá, có ca khúc chễm trệ ở vị trí số 1 "top trending" là Hngle - cũng là giọng hát indie, nổi lên từ chuyện có ca khúc thành công ở nhạc số.

Tất nhiên, những tân binh thành công chỉ chiếm tỷ lệ phần trăm rất nhỏ trong hàng chục, hàng trăm tân binh (bao gồm rapper, nhà sản xuất tự phát hành nhạc) ra mắt sản phẩm trên thị trường. Nhưng từ trường hợp của Nguyễn Hùng, Shiki và Hngle mở ra con đường mới cho các nghệ sĩ muốn chọn phương án an toàn.

Và giờ đây, nhạc Việt lại xuất hiện xu hướng mới - các nghệ sĩ trẻ sẽ tập trung đầu tư âm nhạc, phát hành trên nhạc số và quảng bá sản phẩm. Khi ca khúc đó có dấu hiệu thành công, "bắt trend", họ mới tính tới phương án đầu tư sản xuất MV.