Cảnh báo: Ca bệnh não mô cầu nguy kịch bị nhầm lẫn với liên cầu khuẩn lợn

Sự nhầm lẫn này xuất phát từ yếu tố dịch tễ trùng hợp và các biểu hiện lâm sàng tương đồng, đặt ra hồi chuông cảnh báo về sự nguy hiểm của căn bệnh truyền nhiễm cấp tính này trong mùa Đông - Xuân.

Bệnh nhân là anh Đ.K.M (52 tuổi, trú tại Lào Cai), được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng "thập tử nhất sinh". Theo khai thác tiền sử dịch tễ, khoảng hai ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân có tham dự một đám cỗ tại địa phương và ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc cũng như điều kiện vệ sinh.

Chỉ một ngày sau bữa cỗ, anh M. xuất hiện sốt cao đột ngột lên tới 40 độ C. Gia đình đã đưa bệnh nhân đến Trung tâm Y tế xã để truyền dịch, nhưng tình trạng không thuyên giảm. Sau khi về nhà, các triệu chứng trở nên dữ dội hơn với cơn đau đầu kịch liệt, đau bụng và khó thở. Diễn biến bệnh xấu đi rất nhanh, bệnh nhân rơi vào trạng thái kích thích, sau đó ý thức giảm dần, lơ mơ.

Đáng chú ý, trên cơ thể bệnh nhân xuất hiện các ban xuất huyết màu đỏ tím tại vùng ngực, bụng và hai chi. Trước diễn biến cấp tính và tiền sử ăn thịt lợn không đảm bảo, các bác sĩ tuyến dưới nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn. Bệnh nhân lập tức được chuyển lên tuyến trên với chẩn đoán ban đầu: Hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu và bệnh cảnh diễn tiến tối cấp.

Tập tình can thiệp, hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC

Tại khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân đã phải đặt nội khí quản và an thần thở máy. Bác sĩ Trần Văn Kiên (Trung tâm Hồi sức tích cực) cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng: mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt xuống 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt nhạt và xuất hiện dày đặc các ban xuất huyết dạng tử ban ở mặt, thân mình và tứ chi.

Các kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng rối loạn nghiêm trọng: tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, kèm theo rối loạn đông máu và suy thận cấp. Trước tình thế nguy cấp, các bác sĩ đã tiến hành lọc máu liên tục và thực hiện xét nghiệm sinh học phân tử để tìm tác nhân gây bệnh.

Kết quả Real-time PCR dịch não tủy đã mang lại một kết quả bất ngờ: Bệnh nhân dương tính với Neisseria meningitidis – vi khuẩn não mô cầu, chứ không phải liên cầu khuẩn lợn như nghi ngờ ban đầu. Đây là một tác nhân lây truyền qua đường hô hấp, hoàn toàn khác biệt với đường lây truyền qua tiêu hóa của liên cầu lợn.

Hiện tại, bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân vẫn đang phải duy trì thuốc vận mạch liều cao và tiên lượng rất dè dặt.

Trao đổi về ca bệnh này, Thạc sĩ, Bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) lý giải nguyên nhân của sự nhầm lẫn trong chẩn đoán ban đầu. Theo bác sĩ Phúc, liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có biểu hiện lâm sàng khá tương đồng. Cả hai đều có khả năng gây ra nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội.

"Khi xâm nhập vào máu, cả hai loại vi khuẩn này đều gây tổn thương nội mô mạch máu, dẫn đến rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và đặc biệt là sự xuất hiện của các ban xuất huyết hoại tử đặc trưng trên da," bác sĩ Phúc phân tích.

Tuy nhiên, việc phân biệt chính xác tác nhân gây bệnh là vô cùng quan trọng để có phác đồ điều trị hiệu quả. Bác sĩ Phúc cho biết, dù hình thái lâm sàng giống nhau, các bác sĩ có thể phân biệt dựa vào đặc điểm cụ thể của ban xuất huyết cũng như các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu như nuôi cấy hoặc kỹ thuật sinh học phân tử.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm. Bệnh thường xuất hiện rải rác nhưng có khả năng bùng phát thành dịch, đặc biệt là vào mùa Đông – Xuân. Khác với liên cầu khuẩn lợn lây từ động vật sang người, não mô cầu lây truyền trực tiếp từ người sang người qua đường hô hấp.

Đặc điểm nguy hiểm của bệnh là khởi phát đột ngột và tiến triển rất nhanh, khiến việc chẩn đoán sớm gặp nhiều khó khăn. Các triệu chứng điển hình bao gồm: sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức (từ lơ mơ đến hôn mê) và các ban xuất huyết dạng tử ban.

Dù y học hiện đại đã có phác đồ điều trị, tỷ lệ tử vong của bệnh vẫn ở mức cao. Ngay cả với những trường hợp may mắn sống sót, khoảng 20% bệnh nhân phải gánh chịu những di chứng nặng nề suốt đời như tổn thương não, suy thận, rối loạn đông máu kéo dài, thậm chí là hoại tử chi buộc phải cắt bỏ. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ ngay từ đầu, bệnh nhân hoàn toàn có cơ hội khỏi bệnh.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong thời điểm giao mùa, Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác.

"Một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là hạn chế tối đa sự lây truyền vi khuẩn qua đường hô hấp," bác sĩ Huyền nhấn mạnh.

Đặc biệt, bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền nhấn mạnh biện pháp phòng ngừa căn cơ nhất: "Quan trọng nhất là mỗi người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa bệnh theo lộ trình tiêm chủng khuyến cáo của bác sĩ và các chuyên gia y tế". Việc tiêm vắc xin không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo miễn dịch cộng đồng, ngăn chặn mầm bệnh lây lan.

Mai Hoa