Cảnh báo đợt xâm nhập mặn cao điểm tại Đồng bằng sông Cửu Long cuối tháng 3

Ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Mùa khô 2025-2026 được dự báo tiếp tục xuất hiện xâm nhập mặn tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Thông tin trên được ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết tại họp báo thường kỳ tháng 2 của Bộ tổ chức ngày 11/3.

Theo ông Nguyễn Hồng Khanh, từ nay đến hết tháng 5/2026, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng 80%-90%. Từ tháng 6 đến tháng 8, ENSO nhiều khả năng tiếp tục duy trì trạng thái trung tính, song xác suất chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần, ở mức khoảng 35%-45%.

Dự báo lượng mưa và dòng chảy tại các khu vực phía nam như Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long nhìn chung ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, do đang bước vào cao điểm mùa khô nên lượng mưa và dòng chảy vẫn ở mức thấp. Hiện, nguồn nước trữ trong các hồ chứa thủy lợi và một số hồ thủy điện phục vụ sản xuất nông nghiệp đạt khoảng 70%-80% dung tích thiết kế.

Trên cơ sở dự báo khí tượng thủy văn và lượng nước trữ, cơ quan chuyên môn nhận định nguy cơ hạn hán, thiếu nước có thể xảy ra cục bộ tại một số khu vực. Tại Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, nguồn nước cơ bản vẫn bảo đảm cho sản xuất nông nghiệp trong mùa khô 2025-2026. Tuy nhiên, nguy cơ thiếu nước có thể xuất hiện ở một số công trình thủy lợi nhỏ và các khu vực ngoài phạm vi tưới của hệ thống thủy lợi, đặc biệt tại vùng ven biển Nam Trung Bộ trong các tháng 7, 8 và khu vực cao nguyên Nam Trung Bộ, đông nam bộ trong các tháng 3, 4.

Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn đã xuất hiện ở mức tương đương trung bình nhiều năm và có thời điểm ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Từ nay đến tháng 5/2026, dòng chảy từ sông Mê Công về khu vực này tiếp tục giảm dần.

Cụ thể, đợt xâm nhập mặn cao nhất tại các cửa sông Cửu Long dự kiến diễn ra trong khoảng từ ngày 19/3 đến 23/3, với ranh mặn 4g/lít có thể xâm nhập sâu từ 42km đến 55km. Tại các cửa sông Vàm Cỏ và Cái Lớn, xâm nhập mặn được dự báo tăng cao trong các đợt từ ngày 1/3 đến 6/3, 19/3 đến 23/3, 30/3 đến 4/4 và 18 đến 21/4, với ranh mặn 4g/lít có thể xâm nhập sâu từ 65km đến 70km.

Mặc dù vậy, nhờ hệ thống hạ tầng thủy lợi đã được đầu tư tại Đồng bằng sông Cửu Long, khả năng kiểm soát xâm nhập mặn cơ bản được bảo đảm, ít có nguy cơ xảy ra thiếu nước trên diện rộng. Tuy nhiên, nguồn nước của khu vực vẫn phụ thuộc lớn vào dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công, do đó cần theo dõi chặt chẽ những biến động từ việc vận hành các hồ thủy điện ở thượng nguồn.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, nguy cơ thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại một số khu vực cuối nguồn thuộc các tỉnh như Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau, liên quan đến một số hệ thống thủy lợi như Gò Công, Nam Măng Thít, Long Phú-Tiếp Nhật hay Nhật Tảo-Tân Trụ.

Để chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2025-2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống xâm nhập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời ứng phó với hạn hán và nguy cơ cháy rừng tại khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản hướng dẫn triển khai công điện của Thủ tướng, đồng thời tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch sản xuất vụ đông xuân 2025–2026 tại các tỉnh phía nam. Lãnh đạo Bộ và các đơn vị chuyên môn cũng trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo công tác phòng, chống hạn hán và xâm nhập mặn tại nhiều địa phương.

Công tác dự báo nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn được triển khai từ sớm, thường xuyên cập nhật theo tuần và theo tháng để các địa phương chủ động xây dựng phương án sản xuất phù hợp.

Bên cạnh đó, một số công trình thủy lợi mới được đầu tư và đưa vào vận hành như cống âu Nguyễn Tấn Thành (Tiền Giang), Vàm Bà Lịch (Kiên Giang) và Rạch Mọp (Sóc Trăng) góp phần tăng cường khả năng ngăn mặn, giữ ngọt, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân trong khu vực.

THANH TRÀ