Cảnh báo hệ lụy từ việc bị mạo danh đứng tên doanh nghiệp

Ảnh minh họa, có sử dụng AI.

Trở thành “chủ doanh nghiệp” bất đắc dĩ

Đầu tháng 7/2026, anh N.Q.T. (phường Nghĩa Đô, thành phố Hà Nội) bất ngờ nhận được thông báo liên quan nghĩa vụ thuế của một doanh nghiệp mà anh chưa từng nghe tên. Ban đầu, anh nghĩ có thể cơ quan chức năng nhầm lẫn. Nhưng khi kiểm tra thông tin, anh tá hỏa phát hiện mình đang đứng tên người đại diện theo pháp luật đến 2 doanh nghiệp.

Điều khiến anh T. lo lắng hơn là doanh nghiệp này đang nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong khi đó, anh khẳng định chưa từng thành lập doanh nghiệp, không ký hồ sơ đăng ký, không điều hành và cũng không nhận bất kỳ khoản lợi ích nào từ hoạt động của doanh nghiệp.

Anh T. không phải là trường hợp cá biệt. Đáng nói, có người chỉ biết mình “bỗng dưng” trở thành giám đốc “bất đắc dĩ” khi ra sân bay làm thủ tục xuất cảnh thì bị tạm hoãn xuất cảnh do đứng tên một công ty nợ thuế.

Thực tế thời gian qua, cơ quan thuế ghi nhận không ít tình trạng thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để đăng ký thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Điều đáng lo ngại là khi thông tin cá nhân bị lợi dụng, người bị mạo danh thường phải mất nhiều thời gian để chứng minh mình không liên quan doanh nghiệp.

Luật sư Lê Thị Thu Hà (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, cần phân biệt rõ 2 trường hợp: Một là cá nhân thực sự bị giả mạo, đánh cắp hoặc sử dụng trái phép thông tin để thành lập doanh nghiệp; hai là trường hợp cá nhân biết và đồng ý cho người khác mượn hoặc thuê tên để đứng tên doanh nghiệp.

Nếu rơi vào trường hợp thứ nhất, người dân cần thực hiện ngay các bước sau: Yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh cung cấp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh cung cấp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp để kiểm tra, đối chiếu giấy tờ tùy thân, chữ ký và xác định người đã nộp hồ sơ thành lập doanh nghiệp. Đây là căn cứ quan trọng để chứng minh việc sử dụng thông tin cá nhân trái phép.

Đồng thời, nộp đơn tố giác kèm theo các tài liệu liên quan như: Thông báo nợ thuế, quyết định tạm hoãn xuất cảnh (nếu có), văn bản của cơ quan thuế và các chứng cứ chứng minh bản thân không tham gia thành lập, quản lý, điều hành hoặc hưởng lợi từ doanh nghiệp.

Cùng với đó, người bị mạo danh làm đơn đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Việc xác định hồ sơ giả mạo, thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và thông báo kết quả cho cơ quan thuế được thực hiện theo Điều 68 và Điều 69 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Luật sư Lê Thị Thu Hà (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội). (Ảnh: TH)

Sau khi có kết quả xác minh, cần gửi ngay văn bản đến cơ quan thuế để rà soát, cập nhật dữ liệu quản lý thuế. Trường hợp việc tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng do nghĩa vụ thuế phát sinh từ doanh nghiệp được thành lập bằng hồ sơ giả mạo, khi căn cứ tạm hoãn không còn, người đã ban hành quyết định phải gửi văn bản hủy bỏ quyết định tạm hoãn xuất cảnh đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh theo quy định tại khoản 11 Điều 37 và các khoản 2, 4 và 5 Điều 39 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.

“Điều quan trọng là người dân phải chủ động phát hiện sớm. Khi đã phát sinh nợ thuế hoặc doanh nghiệp rơi vào tình trạng không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, việc xác minh sẽ mất nhiều thời gian hơn”, luật sư Hà lưu ý.

Ở chiều ngược lại, luật sư cũng cảnh báo tình trạng “cho mượn tên” hoặc đứng tên doanh nghiệp hộ người khác. Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý; đặc biệt, trong trường hợp doanh hoạt động không tuân thủ pháp luật.

Chủ động rà soát thông tin thuế, bảo vệ dữ liệu cá nhân

Theo khuyến cáo của cơ quan thuế, người dân nên thường xuyên kiểm tra thông tin về mã số thuế, doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang đứng tên mình. Việc rà soát sớm giúp phát hiện kịp thời trường hợp thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thuế ngoài ý muốn.

Người dân khi phát hiện mình bất ngờ đứng tên doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh cần nhanh chóng kiểm tra thông tin trên hệ thống thuế, xác định rõ tên doanh nghiệp, mã số thuế nào và tình trạng nghĩa vụ thuế. Nếu khẳng định không liên quan, người dân cần kịp thời làm đơn phản ánh gửi cơ quan thuế. Sau khi tiếp nhận, cơ quan thuế sẽ chuyển thông tin đến cơ quan công an để xác minh, làm rõ.

Theo chuyên gia pháp lý, sự phát triển của môi trường số đang tạo thuận lợi rất lớn cho người dân và doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Những thông tin như căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ, chữ ký số và tài khoản định danh cần được quản lý chặt chẽ; người dân không nên tùy tiện cung cấp bản chụp giấy tờ tùy thân cho các cá nhân, tổ chức không rõ mục đích. Bởi một khi thông tin cá nhân bị lợi dụng, hệ quả không chỉ dừng ở những phiền toái trước mắt mà có thể kéo theo những nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý, hậu quả nặng nề mà người bị mạo danh không biết và không hề mong muốn!