Cảnh báo mới của Cơ quan Hàng hải Mỹ sau vòng đàm phán gián tiếp với Iran

Tàu di chuyển tại Eo biển Hormuz. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo khuyến cáo do Cơ quan Hàng hải Mỹ công bố ngày 9/2, cơ quan này cũng kêu gọi các thuyền trưởng không cho phép lực lượng Iran lên kiểm tra các tàu Mỹ.

Các hướng dẫn nêu rõ: “Nếu lực lượng Iran lên một tàu thương mại treo cờ Mỹ, thủy thủ đoàn không nên dùng vũ lực chống nhóm lên tàu. Không chống trả bằng vũ lực không đồng nghĩa với việc đồng ý hay chấp thuận hành vi lên tàu đó”.

Khuyến cáo viết: “Khuyến nghị các tàu thương mại treo cờ Mỹ khi đi qua vùng biển này duy trì khoảng cách xa nhất có thể với lãnh hải Iran mà không làm ảnh hưởng đến an toàn hàng hải. Khi di chuyển theo hướng Đông qua eo biển Hormuz, khuyến nghị các tàu đi sát lãnh hải của Oman”.

Các khuyến nghị xuất hiện sau khi Mỹ và Iran tiến hành một vòng đàm phán gián tiếp tại Oman ngày 6/2. Cuộc đàm phán này diễn ra sau nhiều tuần leo thang căng thẳng và cảnh báo khiến hai nước tiến sát bờ vực chiến tranh.

Các tuyến hàng hải toàn cầu và tàu thương mại từ lâu đã bị ảnh hưởng bởi bất ổn địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông. Trong xung đột Iran - Iraq những năm 1980, cả hai nước đều tấn công tàu buôn.

Gần đây hơn, lực lượng Houthi ở Yemen đã tấn công các tàu có liên quan đến Israel ở Biển Đỏ trong một chiến dịch mà nhóm này nói là nhằm chấm dứt cuộc chiến của Israel tại Gaza.

Khi Israel ném bom Iran vào tháng 6/2025, một nghị sĩ Iran nói rằng nước này có thể đóng cửa eo biển Hormuz (tuyến hàng hải quan trọng nối vùng Vịnh với Ấn Độ Dương) nếu chiến tranh leo thang.

Chính phủ Mỹ mô tả Hormuz là điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới do vị trí chiến lược là cửa ngõ hàng hải vào khu vực sản xuất năng lượng.

Cuối tháng 1, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành các cuộc tập trận hải quân tại eo biển này, khiến quân đội Mỹ cảnh báo Iran không có hành vi không an toàn và thiếu chuyên nghiệp.

Sau đó, quân đội Mỹ cho biết đã bắn hạ một thiết bị bay không người lái của Iran tiếp cận một trong các tàu sân bay của Mỹ trong khu vực.

Trước đây, Mỹ cũng đã thu giữ các tàu chở dầu của Iran trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép tối đa bằng các lệnh trừng phạt.

Năm 2019, UAE cho biết xảy ra các vụ tấn công phá hoại nhằm vào bốn con tàu trong vùng lãnh hải của nước này ở Vịnh Oman.

Tuy nhiên, thời gian gần đây không có cảnh báo công khai nào từ Iran hay bất kỳ bên nào khác đối với các tàu thuyền trong và xung quanh vùng Vịnh.

Trong khi đó, Mỹ đang tăng cường tập trung các tài sản quân sự trong khu vực và Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Về vấn đề hạt nhân, tháng 12/2025, ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ tấn công Iran nếu nước này đẩy mạnh hoạt động phát triển lại các chương trình hạt nhân và tên lửa.

Lực lượng Mỹ đã ném bom ba cơ sở hạt nhân chính của Iran trong cuộc chiến tháng 6/2025, cuộc chiến do Israel khởi xướng trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ khi đó vẫn đang diễn ra.

Về phần mình, các quan chức Iran cho biết các cuộc đàm phán hiện nay chỉ tập trung vào hạt nhân, nhưng chính quyền Tổng thống Trump cho rằng họ cũng muốn giải quyết kho tên lửa của Iran cùng vấn đề liên quan các lực lượng trong khu vực như Hezbollah và Hamas.

Trong lĩnh vực hạt nhân, một điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán trước đây là việc Iran có được phép làm giàu uranium trong nước hay không.

Iran khẳng định hoạt động làm giàu uranium là quyền chủ quyền và không vi phạm các cam kết của nước này theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Tuy nhiên, ông Trump yêu cầu Iran không làm giàu uranium nữa.

Khi được hỏi liệu Mỹ đã vạch ra lằn ranh đỏ về làm giàu uranium trong các cuộc đàm phán hay chưa, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên tại Armenia ngày 9/2 rằng ông Trump là người đưa ra quyết định cuối cùng và nhiều khả năng sẽ giữ kín các yêu cầu của mình.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc