Cảnh báo sớm thiên tai thế hệ mới - hội tụ những công nghệ tiên tiến

Đại diện Công ty CP Đầu tư Phát triển Công nghệ Tân Thanh Phương cùng dự án tham dự SIIF 2025 - Seoul International Invention Fair tại Hàn Quốc.

Tỉnh Thanh Hóa những năm qua luôn nằm trong nhóm địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của thiên tai, bão lũ. Các giải pháp công trình dù đã phát huy hiệu quả nhưng phụ thuộc nhiều yếu tố như kinh phí lớn, thời gian đầu tư dài... trong khi tính chất của thiên tai ngày càng thay đổi nhanh, khó lường. Một yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải phát triển được các công cụ cảnh báo sớm dựa trên dữ liệu thời gian thực, mô hình toán hiện đại và công nghệ hiện đại truyền tải thông tin nhanh.

Xuất phát từ thực tiễn đó, nhóm kỹ sư của Công ty CP Đầu tư Phát triển Công nghệ Tân Thanh Phương đã nghiên cứu và phát triển Dự án “Một giải pháp cảnh báo sớm chi phí thấp, dựa trên công nghệ Edge AI để phát hiện lũ lụt, sạt lở đất và cháy rừng tại các khu vực dễ bị tổn thương do khí hậu trên nền tảng bản đồ kỹ thuật số”. Đây là dự án cảnh báo sớm thiên tai thế hệ mới, hội tụ những công nghệ tiên tiến nhất hiện nay như AI, Machine Learning, Edge AI, IoT và bản đồ số VNMAP cho thấy sự trưởng thành mạnh mẽ của lực lượng khoa học - công nghệ địa phương.

Ông Nguyễn Viết Thanh, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Phát triển Công nghệ Tân Thanh Phương, cho biết: Sự đột phá và có giá trị thực tiễn của Dự án “Một giải pháp cảnh báo sớm chi phí thấp, dựa trên công nghệ Edge AI để phát hiện lũ lụt, sạt lở đất và cháy rừng tại các khu vực dễ bị tổn thương do khí hậu trên nền tảng bản đồ kỹ thuật số” là sử dụng mạng lưới cảm biến đo mưa, mực nước, độ ẩm đất, rung chấn, tốc độ gió, khí độc, chỉ số AQI... hoạt động 24/7. Dữ liệu được thể hiện trên bản đồ số VNMAP - nền tảng bản địa hóa cho địa hình Thanh Hóa, mô phỏng trực quan như một bản sao số của từng xã, thôn, bản. Từ dữ liệu đó, AI tiến hành phân tích và dự báo nguy cơ sạt lở, ngập lụt với độ chính xác lên đến 85 - 90%.

Ông Nguyễn Viết Thanh cho biết thêm, điểm tạo nên sự khác biệt rõ nét của dự án khác với các hệ thống khác là ứng dụng kiến trúc xử lý tại biên (Edge AI), không phụ thuộc vào internet, kể cả khi bị mất điện. Bởi, dự án với mỗi trạm cảnh báo đã được trang bị bộ xử lý độc lập và tác tử AI (AI Agent), cho phép phân tích dữ liệu tại chỗ và tự động cảnh báo ngay cả khi xảy ra mất điện hoặc mất kết nối internet. Tính năng này đặc biệt hữu ích cho các xã miền núi vốn thường xuyên bị cô lập khi bão lũ xảy ra.

Một điểm đáng chú ý, hệ thống cảnh báo của dự án với tính năng phát thông báo bằng giọng nói đa ngôn ngữ gồm tiếng Việt - Thái - Mường cũng phù hợp với đặc điểm văn hóa của các xã miền núi trong tỉnh. Tính năng này giúp giảm khoảng cách tiếp cận thông tin, tăng hiệu quả truyền tải cảnh báo tới cộng đồng dân tộc thiểu số.

Ngoài ra, để có thể tiết kiệm chi phí, một trong những ưu điểm lớn của giải pháp nữa là khả năng tận dụng hạ tầng hiện có với hơn 1.000 trạm truyền thanh thông minh đã được triển khai trên địa bàn tỉnh. Từ đó giúp các xã không phải đầu tư hệ thống mới mà chỉ cần bổ sung cảm biến và bộ điều khiển Edge AI, tiết kiệm 60 - 80% chi phí so với các hệ thống nhập khẩu hoặc phải xây dựng từ đầu.

Nhờ những đổi mới mang tính đột phá mà dự án đã được lựa chọn tham dự SIIF 2025 - Seoul

International Invention Fair tại Hàn Quốc - một trong những triển lãm sáng tạo công nghệ lớn nhất thế giới. Tại đây, dự án đã xuất sắc đoạt Huy chương Bạc. Việc một giải pháp do doanh nghiệp công nghệ Thanh Hóa phát triển được đề cử tham dự và đoạt Huy chương Bạc tại SIIF 2025 không chỉ cho thấy tính mới - tính sáng tạo - tính ứng dụng quốc tế của sản phẩm mà còn là cơ hội để các sáng tạo Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế, kết nối đầu tư và mở rộng hợp tác nghiên cứu.

Từ những đột phá và khả năng cao trong ứng dụng thực tiễn, năm 2026, nhóm nghiên cứu dự kiến triển khai thử nghiệm tại các xã: Quan Sơn, Hoằng Phú và Đồng Tiến với mục tiêu đánh giá độ chính xác của hệ thống, khả năng vận hành trong điều kiện khắc nghiệt và đề xuất nhân rộng trên toàn tỉnh.

Dự án “Một giải pháp cảnh báo sớm chi phí thấp, dựa trên công nghệ Edge AI để phát hiện lũ lụt, sạt lở đất và cháy rừng tại các khu vực dễ bị tổn thương do khí hậu trên nền tảng bản đồ kỹ thuật số” là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ kỹ sư trẻ Thanh Hóa; đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác phòng, chống thiên tai cấp cơ sở. Nếu được triển khai rộng rãi, giải pháp sẽ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản Nhân dân, hỗ trợ phát triển NTM thông minh và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện tại tỉnh.

Bài và ảnh: Lê Phượng