Cảnh báo trạng thái thiếu nước trên toàn lưu vực đồng bằng sông Cửu Long

Theo cảnh báo mới nhất từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguồn nước trên toàn lưu vực đồng bằng sông Cửu Long được xác định ở "trạng thái thiếu nước", có nguy cơ không đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất trong suốt mùa cạn, từ tháng 11/2026 đến hết tháng 5/2027.

Nước về đồng bằng sông Cửu Long có thể giảm 20%

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố Kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Cửu Long mùa khô 2026-2027, trong đó đưa ra cảnh báo về tình trạng thiếu nước tại khu vực này và các giải pháp ứng phó.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng bằng sông Cửu Long đang đứng trước một mùa cạn nhiều thách thức khi dòng chảy từ thượng nguồn suy giảm, nắng nóng gia tăng và xâm nhập mặn có nguy cơ tiến sâu vào nội đồng.

Đáng lo ngại, thời điểm nguồn nước ngọt suy giảm mạnh cũng là lúc xâm nhập mặn bước vào cao điểm. Khi các cửa lấy nước phải đóng để ngăn mặn, nhiều vùng sản xuất có thể rơi vào tình trạng thiếu nước, dù đã có hệ thống công trình thủy lợi bảo vệ.

Theo đó, nguồn nước trên toàn lưu vực được xác định ở "trạng thái thiếu nước", có nguy cơ không đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất trong suốt mùa cạn, từ tháng 11/2026 đến hết tháng 5/2027.

Trước tình hình này, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn mà còn phải chủ động giữ nước từ sớm, điều tiết hợp lý và bảo đảm nguồn nước cho người dân trong mọi tình huống.

Theo kịch bản, El Nino có khả năng duy trì cường độ rất mạnh từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, với xác suất 96%. Do ảnh hưởng của hiện tượng này, nhiệt độ tại đồng bằng sông Cửu Long dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 1-2 độ C, nắng nóng có thể xuất hiện sớm từ tháng 2/2027.

Trong khi đó, lượng mưa tại hạ lưu và đồng bằng dự báo thiếu hụt 20-40% vào cuối năm 2026, tăng lên 30-60% trong tháng 1/2027 và tiếp tục thiếu hụt 20-50% từ tháng 3-5/2027.

Mưa giảm kéo theo nguy cơ suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn. Tại trạm Kratie (Campuchia), tổng lượng nước từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027 dự báo chỉ đạt 53-68,5 tỷ m3, thấp hơn 26-43% so với trung bình thời kỳ, tương đương mùa cạn 2015-2016.

Lưu vực đồng bằng sông Cửu Long được dự báo thiếu hụt nước ngọt trong mùa khô 2026-2027, khuyến nghị tiết kiệm trong việc sử dụng sinh hoạt và sản xuất

Lưu vực đồng bằng sông Cửu Long được dự báo thiếu hụt nước ngọt trong mùa khô 2026-2027, khuyến nghị tiết kiệm trong việc sử dụng sinh hoạt và sản xuất

Đáng chú ý, nguồn nước bổ sung từ Biển Hồ của Campuchia cũng hạn chế. Dù có thể cung cấp khoảng 36,2 tỷ m3 nước cho hạ lưu trong mùa cạn, lượng nước này chủ yếu tập trung từ tháng 11/2026 đến nửa đầu tháng 1/2027, sau đó giảm đáng kể.

Vì vậy, nguồn nước về đồng bằng qua hai trạm Tân Châu và Châu Đốc trong 7 tháng mùa cạn dự báo chỉ đạt 103-133 tỷ m3, thấp hơn khoảng 20% so với trung bình thời kỳ.

Đặc biệt, từ tháng 2-5/2027, dòng chảy có thể tương đương mùa cạn 2019-2020 và thấp hơn khoảng 12% so với cùng kỳ năm 2015-2016.

Lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo trạng thái thiếu nước

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xâm nhập mặn mùa cạn 2026-2027 được dự báo diễn biến rất gay gắt, có thể tương đương mùa cạn 2019-2020, thậm chí tăng cao đột biến tại một số cửa sông.

Không chỉ đe dọa nguồn nước sinh hoạt, hạn hán và xâm nhập mặn còn gây sức ép lớn đối với sản xuất nông nghiệp. Theo tính toán, nhu cầu nước phục vụ tưới, chăn nuôi và thủy sản trên toàn lưu vực trong bảy tháng mùa cạn khoảng 23,3 tỷ m3; nhu cầu nước sinh hoạt, công nghiệp và dịch vụ khoảng 737,8 triệu m3.

Trước nguy cơ này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Xây dựng và 6 địa phương gồm Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau khẩn trương lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo trạng thái thiếu nước. Phương án cần tính tới tình huống bất lợi trong cao điểm tháng 2-5/2027, xác định nhu cầu từng lĩnh vực và thứ tự ưu tiên; trước hết bảo đảm đủ nước sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu.

Trước mắt, cần tận dụng thời điểm nước thuận lợi để tích trữ trong kênh rạch, hồ, ao, ô bao và hệ thống thủy lợi. Ở vùng ngọt - lợ, lịch đóng mở cống phải linh hoạt theo độ mặn, thủy triều và nhu cầu: tranh thủ lấy nước khi đủ điều kiện, giữ nước đã trữ khi mặn tăng. Các hệ thống khép kín cuối nguồn cần tính đủ nước cho thời gian đóng cống kéo dài.

Đồng thời, cần phối hợp vận hành các hệ thống Cái Lớn - Cái Bé, Quản Lộ - Phụng Hiệp, Ô Môn - Xà No, Nam Măng Thít, Bắc và Nam Bến Tre. Việc kết nối, chuyển nước và khắc phục điểm nghẽn trên kênh dẫn phải được rà soát để hỗ trợ nơi thiếu nước, thay vì mỗi hệ thống vận hành riêng lẻ.

Với cấp nước sinh hoạt, các nhà máy phải kiểm tra dự trữ, khả năng duy trì công suất khi độ mặn vượt ngưỡng và nguồn thay thế. Vùng ven biển, cù lao, xa nguồn nước cần xác định trước số hộ nguy cơ thiếu nước; chuẩn bị bồn, bể, điểm cấp nước tập trung và phương tiện vận chuyển. Cơ sở y tế, trường học và nhu cầu thiết yếu phải được ưu tiên nếu xảy ra thiếu hụt...

Tuyết Nhung

Nguồn ANTĐ: https://anninhthudo.vn/canh-bao-trang-thai-thieu-nuoc-tren-toan-luu-vuc-dong-bang-song-cuu-long-post676249.antd