Cảnh giác cháy nổ từ các thiết bị điện trong nhà

Từ thói quen đến nguy cơ

Thời gian gần đây, liên tiếp xảy ra nhiều vụ cháy, nổ, nguyên nhân xuất phát từ việc sạc điện thoại, máy tính, thiết bị điện tử gây cháy dẫn đến hậu quả đau lòng.

Điển hình vụ cháy nhà dân ngày 2/9 tại Khu đô thị An Bình Tân, phường Nam Nha Trang (Khánh Hòa) làm 2 người tử vong; vụ cháy ngày 16/9 tại một căn hộ tầng 12 tòa HH2 chung cư số 90 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân (Hà Nội) khiến tài sản bị hư hỏng. Hay vụ cháy nhà dân ngày 17/9 tại hẻm đường Phạm Hữu Chí, phường Chợ Lớn (TP.HCM) làm chết 2 người và bị thương 5 người.

Nguyên nhân sơ bộ ban đầu của các vụ cháy trên được nhận định khả năng do sạc điện thoại tại gia đình.

Theo khuyến cáo, người dân nên ưu tiên lựa chọn các thiết bị điện đạt quy chuẩn, thương hiệu rõ ràng để đảm bảo an toàn

Theo báo cáo của Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ, Công an TP Hà Nội, trong quý III/2026, trên địa bàn thành phố xảy ra 154 vụ cháy, nổ; trong đó nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện chiếm chủ yếu.

ThS Nguyễn Văn Thiện, giảng viên nhóm chuyên môn Kỹ thuật Điện, khoa Cơ khí, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho biết, ở khâu lựa chọn, tâm lý ham rẻ khiến nhiều người mua củ sạc, pin dự phòng trôi nổi ngoài thị trường có linh kiện cách điện kém, dễ bị đánh thủng và phát nổ khi chất lượng điện áp không tốt (quá áp).

Bên cạnh đó, việc dùng ổ cắm nhựa mỏng, dây dẫn tiết diện nhỏ cho các thiết bị công suất lớn làm đường dây bị nung nóng âm thầm (do quá tải gây nên), dẫn đến chảy lớp vỏ cách điện và gây chập cháy.

Trong khâu đấu nối, thói quen cắm "bắc cầu" truyền nối tiếp nhiều ổ cắm làm quá tải cục bộ tại chân tiếp xúc gốc, gây phát sinh hồ quang điện và nung chảy vỏ nhựa. Nhiều gia đình còn tự xoắn dây điện trần rồi quấn băng dính thông thường khiến mối nối dễ oxy hóa và sinh nhiệt cao.

Ngoài ra, việc rải dây điện dưới thảm sàn hoặc trên nền nhà mà không có ống bảo vệ cơ học cũng rất dễ làm gãy dập lõi đồng bên trong, gây tăng điện trở cục bộ và phát nhiệt âm thầm rất nguy hiểm.

Cần lựa chọn các thiết bị đạt chuẩn

Bên cạnh sự cố từ các thiết bị điện sinh hoạt, việc sử dụng phổ biến vật liệu nội thất mới trong không gian sống hiện đại cũng đặt ra không ít thách thức về an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Theo KTS Trần Cao Cường, Công ty Xây dựng Ngọc Hương 175, nhiều gia đình hiện có xu hướng ưu tiên các vật liệu phổ thông như gỗ công nghiệp, mút xốp, thảm trải sàn hay rèm vải, nhưng chưa chú trọng đúng mức đến các tính năng kháng cháy hoặc chậm cháy.

Mặt khác, ở khâu thi công thực tế, việc kết nối giữa hệ thống điện và các mảng trang trí nội thất đôi khi chưa tuân thủ chặt chẽ quy chuẩn kỹ thuật. Những sai sót như đi dây điện trực tiếp trong vách gỗ mà thiếu ống bọc bảo vệ chuyên dụng, hay bố trí ổ điện quá gần bề mặt vật liệu dễ tích nhiệt có thể vô tình làm gia tăng rủi ro khi xảy ra sự cố điện.

Nếu phát sinh tia lửa điện hay nhiệt độ tăng cao, các bề mặt nội thất này dễ bắt lửa hơn, làm ngọn lửa lan nhanh và phát sinh nhiều khói, gây khó khăn cho việc xử lý ban đầu và thoát hiểm.

Ông Bùi Xuân Thái, Phó chủ tịch Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ Việt Nam (VFRA) cho rằng, để giảm thiểu rủi ro chập cháy và nguy cơ cháy lan từ đồ nội thất hiện đại, cần ưu tiên lựa chọn thiết bị và dây dẫn đạt quy chuẩn quốc gia, tích hợp rơ-le tự ngắt, aptomat chống dòng rò và bắt buộc sử dụng ống luồn dây chống cháy lan.

Với vật liệu nội thất, ưu tiên gỗ công nghiệp đạt chuẩn chống cháy, kết hợp mút xốp sofa, thảm và rèm cửa đã qua xử lý hóa chất chậm cháy. Đồng thời, nên bổ sung các giải pháp cách nhiệt, chống cháy lan cho hệ vách ngăn và trần nhà.

Các thiết bị tỏa nhiệt hay ổ cắm cần được bố trí khoảng cách an toàn với rèm, giường, sofa; tuyệt đối không cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn chung một ổ điện và nên lắp đặt hệ thống báo khói, báo cháy tự động.

Tăng kiểm soát thị trường thiết bị điện

Bên cạnh các khuyến nghị kỹ thuật trực tiếp cho công trình, ông Thái cho rằng, về chính sách, cơ quan quản lý cần rà soát, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc đối với thiết bị điện gia dụng, dây dẫn và aptomat lưu thông trên thị trường nhằm loại bỏ triệt để sản phẩm kém chất lượng.

Lực lượng quản lý thị trường cần phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng tăng cường thanh tra, hậu kiểm đột xuất các cơ sở kinh doanh, xử lý nghiêm hành vi buôn bán hàng giả, hàng kém an toàn. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua việc áp dụng mã vạch, tem điện tử truy xuất nguồn gốc cho các thiết bị có nguy cơ cháy nổ cao, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện sản phẩm đạt chuẩn.

Về phía người dân, việc nâng cao kỹ năng an toàn phòng cháy chữa cháy cần được thực thi bằng các hành động thiết thực. Ngành điện lực và lực lượng chức năng có thể triển khai ứng dụng số hỗ trợ người dân đăng ký khảo sát, đánh giá an toàn hệ thống điện gia đình.

Cùng đó, các buổi huấn luyện thực tế tại khu dân cư về kỹ năng xử lý sự cố chập điện, sử dụng bình chữa cháy và thoát nạn cũng cần được tổ chức thường xuyên.

 -