Cảnh giác với chiêu trò 'cơ hội việc làm' của tội phạm mạng

Vụ án đường dây tiền ảo đa cấp BIT99 vừa bị Công an thành phố Đà Nẵng khởi tố, bước đầu xác định số tiền chiếm đoạt hơn 11 tỷ đồng tiếp tục cảnh báo về những chiêu trò tuyển dụng và đầu tư tài chính được ngụy trang tinh vi dưới danh nghĩa “cơ hội việc làm”, “cơ hội đổi đời”.

Bóc gỡ đường dây lừa đảo đầu tư tiền ảo dưới chiêu bài “việc nhẹ, lương cao”. Ảnh: Công an thành phố Đà Nẵng cung cấp

Từ việc làm thêm đến bẫy đầu tư

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số, các hình thức kiếm tiền trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến. Với học sinh, sinh viên, đặc biệt trong thời gian nghỉ hè, những công việc linh hoạt về thời gian, không yêu cầu kinh nghiệm luôn có sức hút lớn. Nắm bắt tâm lý muốn tìm việc nhanh, có thêm thu nhập nhưng thiếu kinh nghiệm kiểm chứng thông tin, các đối tượng lừa đảo đã biến không gian mạng thành nơi giăng những chiếc bẫy mang tên “việc nhẹ, lương cao”.

Vụ việc đường dây đầu tư tiền ảo đa cấp BIT99 vừa bị Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Đà Nẵng khởi tố cho thấy, hệ thống này tổ chức theo mô hình phân cấp “tuyến trên - tuyến dưới” nhắm vào người trẻ, sinh viên và người có nhu cầu tìm việc. Các nghi phạm đăng tin tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội để tiếp cận, sau đó dụ dỗ nạn nhân đầu tư tiền ảo với cam kết lợi nhuận cao. Nhóm này còn mạo danh dự án quốc tế, sử dụng tài liệu kiểm toán giả để tạo lòng tin. Khi huy động được số tiền lớn, các đối tượng khóa chức năng rút tiền, đóng băng tài khoản và chiếm đoạt tài sản.

Theo báo cáo điều tra thường niên về thanh thiếu niên Việt Nam của Viện Nghiên cứu Thanh niên - Trung ương Đoàn, gần 17% thanh niên sử dụng mạng xã hội trên 8 giờ mỗi ngày. Con số này phản ánh, mạng xã hội không chỉ là nơi giải trí, học tập của giới trẻ mà có thể dẫn đến nhiều nguy cơ tiềm ẩn, cần được cảnh báo, nhất là khi học sinh, sinh viên nghỉ hè, thời gian sử dụng mạng xã hội có xu hướng tăng.

L.T.V - sinh viên năm thứ hai ngành Tài chính - Ngân hàng thuộc một trường đại học ở Hà Nội, từng là nạn nhân của chiêu trò tuyển dụng giả mạo. Bị thu hút bởi tin tuyển dụng đóng gói hàng tại nhà với mức thu nhập từ 5 đến 6 triệu đồng/tháng, L.T.V được yêu cầu chuyển trước 500.000 đồng tiền cọc để nhận dụng cụ làm việc. Sau khi hoàn tất giao dịch, phía tuyển dụng lập tức cắt đứt mọi liên lạc. Lúc đó, L.T.V mới biết mình đã bị lừa.

Theo Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu, chuyên gia về tội phạm học, tội phạm công nghệ cao, hiện nay không còn là những vụ lừa đảo đơn lẻ mà đã phát triển thành các đường dây chuyên nghiệp, hoạt động có tổ chức, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), deepfake, blockchain và nhiều công nghệ hiện đại để xây dựng những kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi. Điều đáng lo ngại là chúng không chỉ khai thác lỗ hổng công nghệ mà còn đánh trúng tâm lý muốn kiếm tiền nhanh của nhiều người. Khi lòng tham lấn át sự tỉnh táo, chỉ một cú nhấp chuột hay một lần chuyển khoản cũng có thể rơi vào cạm bẫy.

Nâng cao kỹ năng tự bảo vệ trước cạm bẫy

Trước sự gia tăng của các hình thức lừa đảo trực tuyến, việc nâng cao kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng trở thành yêu cầu cấp thiết. Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu khuyến cáo, để tránh trở thành nạn nhân của lừa đảo công nghệ cao, người dân cần nâng cao cảnh giác trước những lời mời gọi kiếm tiền, đầu tư không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội. Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng cho người lạ, không tham gia các giao dịch tài chính mập mờ, thiếu minh bạch.

Còn luật gia Trần Văn Hiếu (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, người tìm việc nên ưu tiên các doanh nghiệp có địa chỉ, trụ sở, thông tin pháp lý rõ ràng; tìm hiểu kỹ về công việc, mức lương, thưởng, phụ cấp, hợp đồng lao động và các chế độ liên quan trước khi nhận việc. Ngay cả với những công việc trực tuyến, việc trao đổi trực tiếp và kiểm tra danh tính đơn vị tuyển dụng vẫn là yếu tố cần thiết để bảo vệ quyền lợi của bản thân. Những yêu cầu như đóng tiền cọc, phí giữ chỗ, phí nhận nhiệm vụ, tiền mua công cụ làm việc hoặc chuyển tiền trước để nhận hoa hồng đều là dấu hiệu bất thường cần được xem xét kỹ.

Bên cạnh sự cảnh giác của mỗi cá nhân, theo luật gia Trần Văn Hiếu, nhà trường và gia đình cũng giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro cho người trẻ. Các cơ sở giáo dục cần tăng cường tổ chức những chương trình tuyên truyền, tập huấn về an toàn trên không gian mạng, đặc biệt với sinh viên năm thứ nhất, thứ hai, những người còn hạn chế kinh nghiệm trong việc nhận biết các thủ đoạn lừa đảo.

Trong thời đại số, môi trường mạng mở ra nhiều cơ hội học tập, làm việc và gia tăng thu nhập nhưng đồng thời cũng kéo theo những nguy cơ khó lường. Với học sinh, sinh viên, sự tỉnh táo, khả năng kiểm chứng thông tin và thói quen bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là lá chắn quan trọng để tránh xa những chiếc bẫy được khoác lên vẻ ngoài hấp dẫn của cơ hội việc làm và đầu tư.