Cao Bằng - Cội nguồn lịch sử mở ra thời đại Hồ Chí Minh

Học sinh dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đền thờ Người ở Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó.

Pác Bó 1941-1945: Quyết định lịch sử mở đường cho độc lập dân tộc

Ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, đặt bước chân đầu tiên tại Pác Bó, xã Trường Hà (Cao Bằng). Cuộc trở về ấy mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, đánh dấu bước ngoặt căn bản của cách mạng Việt Nam: từ chuẩn bị lâu dài sang trực tiếp lãnh đạo, tổ chức và dẫn dắt phong trào cách mạng trong nước.

Việc Người lựa chọn Cao Bằng không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của tầm nhìn chiến lược sâu sắc. Đây là địa bàn có phong trào cách mạng phát triển sớm, đồng bào các dân tộc giàu truyền thống yêu nước, đoàn kết; địa hình hiểm trở, thuận lợi xây dựng căn cứ lâu dài; có vị trí kết nối với phong trào cách mạng quốc tế. Trên hết, Cao Bằng là nơi Nhân dân một lòng che chở, đùm bọc cách mạng bằng niềm tin son sắt.

Trong điều kiện vô cùng gian khổ, trước sự truy lùng gắt gao của thực dân Pháp và tay sai, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sống và làm việc tại hang Pác Bó, bên dòng suối Lê-nin, núi Các Mác. Cuộc sống “cháo bẹ rau măng”, bàn đá làm việc giữa núi rừng biên cương không làm giảm sút ý chí, mà càng tôi luyện bản lĩnh của Người - một lãnh tụ cách mạng kiên định, từng trải, tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của Nhân dân.

Từ Pác Bó, Người trực tiếp chỉ đạo những quyết sách mang tầm chiến lược, tạo nền móng vững chắc cho thắng lợi của cách mạng. Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) do Người chủ trì đã xác định rõ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết. Đây là bước ngoặt có ý nghĩa quyết định, thể hiện tư duy độc lập, sáng tạo, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lê-nin phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Cũng tại Cao Bằng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉ đạo thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh), phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tập hợp mọi lực lượng yêu nước không phân biệt giai cấp, tôn giáo, dân tộc, cùng chung mục tiêu giành độc lập. Báo Việt Nam Độc lập ra đời, trở thành công cụ tuyên truyền sắc bén, giác ngộ quần chúng, khơi dậy tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh.

Người đặc biệt coi trọng xây dựng lực lượng vũ trang và công tác cán bộ. Từ các đội du kích ở Pác Bó đến việc chỉ đạo thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, tư tưởng “chính trị trọng hơn quân sự” được quán triệt sâu sắc. Song song với đó, công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ được chú trọng, với quan điểm “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Từ Cao Bằng, một đội ngũ cán bộ kiên trung, giàu lý luận, vững thực tiễn đã trưởng thành, lan tỏa khắp cả nước.

Để mở rộng không gian cách mạng, phá thế cô lập, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉ đạo phong trào “Nam tiến”, hình thành mạng lưới căn cứ liên hoàn nối Cao Bằng với Việt Bắc và miền xuôi. Những bước chuẩn bị bài bản về đường lối, tổ chức, lực lượng và thời cơ từ căn cứ địa Cao Bằng đã dẫn tới thắng lợi của Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, đưa dân tộc Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra thời đại Hồ Chí Minh trong lịch sử dân tộc.

Du khách đến từ nước Anh tham quan, tìm hiểu Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó trong ngày đầu năm 2026. Ảnh: BCB

Cao Bằng hôm nay: Kế thừa di sản Hồ Chí Minh, vững bước thời kỳ mới

Trải qua 85 năm kể từ ngày lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, Cao Bằng hôm nay không chỉ là địa danh lịch sử thiêng liêng, mà còn là vùng đất đang nỗ lực chuyển hóa di sản Hồ Chí Minh thành động lực phát triển bền vững. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, hoàn thành và vượt 12/18 chỉ tiêu chủ yếu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX.

Tinh thần “lấy dân làm gốc” được cụ thể hóa bằng các chương trình phát triển kinh tế gắn với giảm nghèo bền vững. Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh giảm còn khoảng 4%. Nhiều mô hình sản xuất nông - lâm nghiệp, sản phẩm OCOP, liên kết chuỗi giá trị được triển khai hiệu quả, góp phần cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống Nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

Du lịch từng bước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó du lịch lịch sử - văn hóa gắn với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó giữ vai trò quan trọng. Năm 2025, Cao Bằng đón trên 2,5 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 2.530 tỷ đồng. Di sản cách mạng không chỉ được bảo tồn, tôn vinh mà còn được phát huy như một nguồn lực phát triển, lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần yêu nước.

Phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tiếp tục đi vào chiều sâu với hàng trăm mô hình, hàng nghìn điển hình tiên tiến trên các lĩnh vực. Từ cơ sở đến tỉnh, việc “học Bác” được thể hiện bằng những hành động cụ thể, thiết thực, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.

Từ Pác Bó năm xưa đến Cao Bằng hôm nay, mạch nguồn lịch sử vẫn chảy liền mạch, kết tinh ở ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và khát vọng phát triển. Di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục soi đường, tiếp sức để Cao Bằng cùng cả nước vững vàng bước vào giai đoạn phát triển mới, hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, như tâm nguyện suốt đời của Người.

Quốc Tuân