Cấp bách giải quyết tình trạng thiếu sách giáo khoa Bài 2: Nhiều giải pháp đưa sách giáo khoa đến nơi còn thiếu

Học sinh lựa chọn sách giáo khoa tại Trung tâm Sách và Thiết bị giáo dục. Ảnh: Nam Du

Linh hoạt điều chuyển sách đến nơi còn thiếu

Từ giữa tháng 8-2026, khi thông tin về tình trạng thiếu sách giáo khoa tại một số địa phương được phản ánh, Bộ Giáo dục và Đào tạo liên tục có các chỉ đạo yêu cầu rà soát, cập nhật nhu cầu và bảo đảm cung ứng. Khi năm học đã bắt đầu mà vẫn còn học sinh chưa có đủ sách, việc cần làm là tìm nguồn sách có thể cung ứng ngay, đồng thời chuẩn bị nguồn bổ sung cho những nơi không còn sách để điều chuyển.

Ngày 11-9, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kế hoạch xử lý tình trạng thiếu sách, trong đó yêu cầu rà soát, xác định chính xác số lượng còn thiếu; điều chuyển ngay sách giáo khoa từ nơi thừa sang nơi thiếu; tiếp tục in và cung ứng bổ sung những đầu sách còn thiếu. Bộ cũng yêu cầu công khai các điểm bán, đường dây nóng, kênh đặt hàng trực tuyến để người học và nhà trường có thêm cách tiếp cận nguồn sách.

Việc điều phối nguồn sách giữa các địa phương vì thế được đẩy nhanh. Những nơi còn nguồn được rà soát để có thể chuyển đến những địa bàn đang thiếu. Cách làm này giúp tận dụng lượng sách đã có trong hệ thống, thay vì mỗi nhu cầu phát sinh đều phải chờ một đợt in mới.

Để việc điều chuyển thực hiện được, thông tin về lượng sách còn lại ở từng nơi cũng phải được cập nhật.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, xác nhận nhu cầu thực tế; các công ty sách địa phương cập nhật tồn kho thực, bảo đảm thông tin giữa kho và cửa hàng không bị đứt quãng. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được yêu cầu công khai tiến độ cung ứng và cung cấp công cụ tra cứu nơi còn sách.

Đến ngày 14-9, các địa phương xác định tổng nhu cầu khoảng 245,94 triệu bản sách giáo khoa. Trong khi đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã cung ứng khoảng 236,6 triệu bản. Trên cơ sở số liệu được xác nhận, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15-9. Việc xử lý được ưu tiên đối với học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là học sinh tại trường nội trú ở địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa.

Cùng với điều chuyển, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam huy động công suất của các nhà in đối tác để tăng nguồn cung. Với những đầu sách không còn nguồn để chuyển, việc in bổ sung được triển khai để đáp ứng phần nhu cầu còn thiếu.

Để theo dõi tình hình và xử lý liên tục, Bộ Giáo dục và Đào tạo duy trì Tổ công tác phản ứng nhanh cùng bộ phận thường trực 24/7 đến hết ngày 30-9. Đây là đầu mối tiếp tục rà soát số liệu, nắm tình hình từ các địa phương và phối hợp xử lý những trường hợp còn thiếu.

Những ngày qua, sách còn thiếu được bổ sung theo từng trường hợp: Nơi còn sách thì điều chuyển, đầu sách không còn nguồn thì in thêm; những địa bàn khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ được ưu tiên.

Ngày 19-9, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả nguồn lực, điều tiết ngay, tổ chức in ấn và cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa, không để học sinh thiếu sách học tập.

Thêm phương án để không gián đoạn việc học

Trong khi sách in bổ sung cần thời gian để hoàn thiện và vận chuyển, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam triển khai thêm một phương án: Cung cấp sách giáo khoa điện tử miễn phí để giáo viên và học sinh sử dụng tạm thời. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã cung cấp miễn phí hệ thống sách giáo khoa điện tử tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn. Đây là nguồn có thể được khai thác trong thời gian học sinh chờ sách in, giúp giáo viên và học sinh tiếp tục tiếp cận nội dung sách giáo khoa trong quá trình học tập.

Đồng thời, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cam kết hoàn tất việc cung cấp các bản sách in bổ sung còn thiếu trước ngày 30-9-2026. Sách điện tử được sử dụng trong thời gian chờ bản in, còn sách giáo khoa in vẫn là nguồn sách phục vụ việc học của học sinh. Các cơ sở giáo dục cũng được yêu cầu khai thác sách tại thư viện và những sách cũ còn sử dụng được để hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh trong thời gian chờ nguồn bổ sung.

Ở phía cung ứng, việc mở rộng thời gian phục vụ tại các điểm bán và cung cấp công cụ tra cứu nơi còn sách cũng được triển khai khẩn trương. Các công ty sách địa phương cập nhật lượng tồn kho thực tế, giúp phụ huynh có thêm thông tin khi tìm mua những đầu sách còn thiếu.

Từ cách xử lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong những ngày qua có thể thấy việc bổ sung sách được thực hiện theo nhiều cách. Nơi còn sách thì điều chuyển, đầu sách không còn nguồn thì in thêm; trong thời gian chờ sách in, giáo viên và học sinh có thể sử dụng sách giáo khoa điện tử.

Về tổng thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tăng cường năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục những điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu thay đổi. Những việc này được đặt ra từ thực tế thiếu sách cục bộ đầu năm học 2026-2027.

Trước mắt, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục hoàn tất việc cung ứng sách cho học sinh; về lâu dài, cách tổ chức sản xuất, phân phối và dự phòng đang được tính toán để khi nhu cầu phát sinh, sách có thể được bổ sung nhanh hơn.

(Còn nữa)