Cấp cứu đột quỵ: Kỳ vọng xe cứu thương đi đến đâu, đèn giao thông ưu tiên đến đó

Chiều 20/8, Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM tổ chức Hội thảo phát triển mạng lưới cấp cứu đột quỵ ngoại viện.

BS.CKII Nguyễn Duy Long - Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM cho biết, nhiều năm qua, công tác cấp cứu ngoại viện, đặc biệt là cấp cứu đột quỵ luôn được Trung tâm Cấp cứu 115 và các cấp lãnh đạo quan tâm, nhằm tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.

Theo Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM, đột quỵ đang trở thành một thách thức khi số người mắc bệnh ngày càng tăng, trong khi độ tuổi mắc bệnh có xu hướng trẻ hóa. Để nâng cao hiệu quả cấp cứu đột quỵ, cần tăng cường sự gắn kết giữa cấp cứu ngoại viện và điều trị tại bệnh viện, từ nhận diện sớm, can thiệp kịp thời đến chuyển người bệnh đến đúng cơ sở y tế.

TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh. Ảnh: P.Thương.

"Chúng ta phải làm sao nhận diện sớm, can thiệp không có một động tác thừa và chuyển bệnh nhân vào đúng bệnh viện", BS.CKII Nguyễn Duy Long nhấn mạnh.

Theo TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, đột quỵ và nhồi máu cơ tim là những tình huống cấp cứu tối khẩn, trong đó thời gian có ý nghĩa quyết định. Chậm trễ trong vận chuyển hoặc tổ chức cấp cứu có thể khiến người bệnh đối mặt với hậu quả nặng nề, thậm chí tử vong.

Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, Đề án "Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030" vừa được phê duyệt đưa ra nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận cấp cứu, chuẩn hóa hệ thống và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng góp phần giảm tỷ lệ tử vong, tàn tật do tai nạn, thương tích và các tình trạng cấp cứu.

Một trong những điểm mới của đề án là đổi mới hệ thống tổng đài tiếp nhận cuộc gọi. Dự kiến có 34 tổng đài tại 34 tỉnh, thành phố, với sự phối hợp giữa lực lượng y tế và công an. Các cuộc gọi đến đầu số 113 sẽ được chuyển về tổng đài địa phương, đồng thời được định danh và xác định vị trí, góp phần hạn chế cuộc gọi quấy rối hoặc cung cấp thông tin không chính xác.

BS.CKII Nguyễn Duy Long - Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM. Ảnh: P.Thương.

TS.BS Hà Anh Đức cho biết, nếu không quản lý tốt, khoảng 90% cuộc gọi tại TPHCM có thể là cuộc gọi không phù hợp. Trong trường hợp mỗi ngày tiếp nhận khoảng 1.500 cuộc gọi nhưng chỉ khoảng 100 cuộc thực sự cần cấp cứu, nguồn lực sẽ bị lãng phí đáng kể.

Đề án cũng hướng tới xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện thống nhất trên toàn quốc, huy động tất cả cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện tham gia, không phân biệt công lập hay tư nhân.

Xe cứu thương sẽ được trang bị thiết bị định vị, giúp tổng đài nắm được vị trí, tình trạng hoạt động và khả năng đáp ứng của từng phương tiện để điều phối xe phù hợp đến hiện trường.

"Không thể chỉ dựa vào hệ thống 115, nếu còn những xe cứu thương của các cơ sở khám, chữa bệnh nhưng không được huy động khi cần thiết thì đó là sự lãng phí nguồn lực", TS.BS Hà Anh Đức nói.

Cùng với mạng lưới phương tiện, một nền tảng điều phối cấp cứu ngoại viện cũng sẽ được xây dựng, kết nối ba đầu mối gồm tổng đài, xe cứu thương và cơ sở khám, chữa bệnh.

Thông qua nền tảng này, tổng đài có thể theo dõi phương tiện, hỗ trợ lực lượng tại hiện trường, thậm chí kết nối video. Nhân viên y tế trên xe cứu thương có thể khai thác dữ liệu người bệnh và kết nối trước với cơ sở dự kiến tiếp nhận, giúp bệnh viện chủ động chuẩn bị phương án điều trị.

Đối với đột quỵ, TS.BS Hà Anh Đức cho rằng cần sớm hình thành mạng lưới chuyên biệt, có đầu mối trực và nắm được khả năng tiếp nhận của từng cơ sở.

Theo đó, xe cứu thương phải biết trước cơ sở nào có khả năng tiếp nhận và điều trị phù hợp, tránh tình trạng đưa người bệnh đến một bệnh viện nhưng không còn khả năng tiếp nhận, sau đó phải tiếp tục chuyển sang nơi khác.

"Đột quỵ là trường hợp cấp cứu mà nếu không cấp cứu nhanh thì có thể tử vong", TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh.

Xe cứu thương vận chuyển người bệnh trong tình trạng tối khẩn, phương tiện có thể được ưu tiên trên tuyến đường, rút ngắn thời gian di chuyển. Ảnh: P.Thương.

Một yêu cầu khác là chuẩn hóa năng lực cấp cứu ngoại viện, trong đó có năng lực cấp cứu đột quỵ. Các hội chuyên ngành và địa phương sẽ cùng tham gia xây dựng chuẩn năng lực.

Lĩnh vực cấp cứu ngoại viện cũng được định hướng xây dựng mã ngành đào tạo riêng, qua đó hình thành đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản. Với kỹ thuật viên, điều dưỡng và các chức danh liên quan, Hội đồng Y khoa Quốc gia sẽ tổ chức thi và cấp chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực này.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, hoàn thiện thể chế và tăng cường phối hợp liên ngành là một trong những yêu cầu quan trọng của hệ thống cấp cứu ngoại viện.

Tại TPHCM, hệ thống giao thông thông minh có thể được kết nối với mạng lưới cấp cứu, đặc biệt đối với các trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

Khi xe cứu thương vận chuyển người bệnh trong tình trạng tối khẩn, phương tiện có thể được ưu tiên trên tuyến đường, rút ngắn thời gian di chuyển. TS.BS Hà Anh Đức kỳ vọng rằng, xe cứu thương chạy đến đâu, đèn giao thông phải xanh đến đó để kịp thời cấp cứu người bệnh.

TS.BS Hà Anh Đức cho rằng, để thực hiện được điều này, ngành y tế và công an, giao thông cần có cơ chế phối hợp cụ thể, từ điều phối phương tiện đến ưu tiên giao thông.

Cơ chế liên ngành cũng cần được làm rõ trong các tình huống thiên tai, thảm họa, cháy lớn, xác định rõ lực lượng chỉ huy, phương thức điều phối và trách nhiệm của từng đơn vị, vừa bảo đảm an toàn cho lực lượng cứu hộ, vừa giúp người bệnh được cấp cứu và vận chuyển kịp thời.

Theo TS.BS Hà Anh Đức, những giải pháp trên sẽ tạo nền tảng để cấp cứu ngoại viện chuyển từ mô hình hoạt động phân tán sang một mạng lưới thống nhất, chuyên nghiệp, trong đó mỗi phút được rút ngắn trong hành trình cấp cứu đều có thể tạo thêm cơ hội sống và giảm di chứng cho người bệnh đột quỵ.