Cấp cứu ngoại viện, rút ngắn 'thời gian vàng' cứu người bệnh

Một người bị đột quỵ trên đường đi làm, cụ già bất ngờ ngã quỵ khi ở nhà một mình hay trẻ nhỏ bị hóc dị vật dẫn đến ngừng thở... Trong những tình huống khẩn cấp, mỗi phút chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến cơ hội sống và khả năng phục hồi của người bệnh.

Kết nối mạng lưới, nâng cao hiệu quả cấp cứu 

Trong y học cấp cứu, thời gian có ý nghĩa quyết định đối với khả năng sống sót và phục hồi của người bệnh. Với các trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn hay đa chấn thương do tai nạn giao thông, việc chậm trễ trong sơ cứu và vận chuyển có thể làm tăng nguy cơ tử vong, để lại di chứng nặng nề.

Bởi vậy, cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là đưa người bệnh đến bệnh viện trong thời gian ngắn nhất, mà còn bao gồm việc tiếp nhận thông tin, điều phối lực lượng, đánh giá tình trạng và thực hiện các biện pháp xử trí ban đầu ngay tại hiện trường. Một hệ thống hoạt động hiệu quả sẽ giúp người bệnh được hỗ trợ từ những phút đầu tiên, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều trị tiếp theo.

Năm 2026, Hà Tĩnh đã tổ chức 31 lớp đào tạo, tập huấn cho các tổ cấp cứu ngoại viện và đội ngũ nhân viên cứu hộ cứu nạn, nhân viên y tế không chuyên. Ảnh: Nhật Thắng.

Bà Nguyễn Thị Châu (72 tuổi, ở xã Thạch Xuân) cho biết, ở tuổi cao, những tình huống bất ngờ như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc té ngã khi ở nhà một mình luôn là nỗi lo thường trực.

“Điều quan trọng nhất khi xảy ra sự cố là được hỗ trợ kịp thời, có nhân viên y tế hướng dẫn và đến xử trí sớm. Điều đó giúp người dân yên tâm hơn khi đối mặt với những tình huống khẩn cấp”, bà Châu chia sẻ.

Nhằm nâng cao năng lực đáp ứng các tình huống cấp cứu, từ tháng 5/2026, Hà Tĩnh tổ chức lại mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo hướng huy động các bệnh viện, trung tâm y tế trên địa bàn cùng tham gia. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh được giao làm đầu mối tiếp nhận thông tin và điều phối hệ thống cấp cứu 115, góp phần tăng cường kết nối giữa tổng đài với các đơn vị cấp cứu tại cơ sở.

Việc tổ chức mạng lưới theo hướng liên kết nhiều đơn vị giúp tận dụng nguồn nhân lực, phương tiện và năng lực chuyên môn sẵn có. Thay vì phụ thuộc vào một số điểm cấp cứu tập trung, hệ thống có điều kiện huy động lực lượng phù hợp với vị trí, tình trạng của người bệnh và khả năng đáp ứng của từng cơ sở.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa thị xã Kỳ Anh, mạng lưới cấp cứu ngoại viện có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh khu vực phía Nam Hà Tĩnh phát triển mạnh, thu hút đông đảo cán bộ, công nhân và người lao động đến sinh sống, làm việc.

Sự gia tăng dân số cơ học cùng hoạt động sản xuất, kinh doanh kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe và nguy cơ phát sinh các tình huống cần cấp cứu. Trong khi đó, việc tiếp cận cơ sở y tế có thể gặp khó khăn nếu người bệnh ở xa hoặc xảy ra sự cố tại khu vực đông dân cư, khu công nghiệp.

“Khi tham gia mạng lưới cấp cứu ngoại viện, bệnh viện có điều kiện phối hợp với các đơn vị trong tiếp nhận thông tin, điều động lực lượng và hỗ trợ người bệnh ngay tại hiện trường. Qua đó, góp phần giảm áp lực cho từng đơn vị và nâng cao khả năng đáp ứng cấp cứu trên địa bàn”, bác sĩ Oanh cho biết.

Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Tĩnh, từ ngày 15/5/2026 đến nay, Tổng đài 115 đã tiếp nhận gần 28 nghìn cuộc gọi. Trong đó, có 502 cuộc gọi thực tế cần xử lý cấp cứu và 10 cuộc gọi tư vấn, hướng dẫn y tế qua điện thoại. Tỷ lệ cuộc gọi được tiếp nhận, xử lý thành công đạt 98,05%.

Thông qua tổng đài, các yêu cầu cấp cứu được tiếp nhận, phân loại và điều phối đến đơn vị phù hợp. Các kíp cấp cứu thực hiện nhiệm vụ tiếp cận hiện trường, đánh giá tình trạng người bệnh, tiến hành xử trí ban đầu và vận chuyển đến cơ sở y tế đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Cùng với tổ chức mạng lưới, Hà Tĩnh chú trọng chuẩn hóa quy trình chuyên môn và nâng cao năng lực cho đội ngũ tham gia. Quy trình cấp cứu ngoại viện được ban hành thống nhất trên toàn tỉnh, tạo cơ sở để các đơn vị phối hợp trong tiếp nhận thông tin, điều động lực lượng và xử trí người bệnh.

Trong thời gian triển khai, các đơn vị đã tổ chức 31 lớp tập huấn, đào tạo cho 1.131 nhân viên y tế; đồng thời tổ chức 6 lớp đào tạo cấp cứu ngoại viện cho cộng đồng và các lực lượng khác, với 355 người tham gia.

Tháo gỡ khó khăn, bảo đảm cấp cứu kịp thời 

Dù đạt những kết quả bước đầu, hoạt động cấp cứu ngoại viện tại Hà Tĩnh vẫn còn không ít khó khăn. Đặc điểm địa bàn rộng, khoảng cách giữa các khu dân cư và cơ sở y tế ở một số nơi còn lớn, trong khi mạng lưới tại một số địa phương chưa đồng bộ, nhân lực trực cấp cứu ngoại viện còn mỏng.

Phương tiện và điều kiện bảo đảm hoạt động cũng chưa đáp ứng đồng đều nhu cầu thực tế. Trong những tình huống khẩn cấp, hiệu quả cấp cứu không chỉ phụ thuộc vào số lượng xe chuyên dụng mà còn liên quan đến khả năng điều phối, thời gian tiếp cận hiện trường, năng lực xử trí của nhân viên y tế và điều kiện vận chuyển người bệnh.

Cấp cứu ngoại viện tạo điều kiện thuận lợi người dân tiếp cận dịch vụ y tế một cách nhanh nhất. Ảnh: Nhật Thắng.

Bên cạnh đó, một số thời điểm xảy ra sự cố kỹ thuật, việc phối hợp và phản hồi thông tin giữa Tổng đài 115 với các tổ cấp cứu chưa thật sự kịp thời, ảnh hưởng đến quá trình điều phối. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được rà soát, khắc phục để hệ thống vận hành thông suốt, hạn chế những khâu trung gian có thể làm chậm quá trình hỗ trợ người bệnh.

Một khó khăn khác là tình trạng gọi nhầm, gọi quấy rối hoặc liên hệ nhưng không phát sinh nhu cầu cấp cứu thực tế. Theo báo cáo, hệ thống ghi nhận hơn 3.000 cuộc gọi thuộc nhóm này. Những cuộc gọi không cần thiết có thể gây áp lực cho lực lượng tiếp nhận thông tin, làm mất thời gian xác minh và ảnh hưởng đến khả năng xử lý các yêu cầu cấp cứu thực sự khẩn cấp.

Sau khi ngành y tế phối hợp với lực lượng chức năng rà soát, xác minh và xử lý, tình trạng này đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng số điện thoại 115 đúng mục đích vẫn là yêu cầu cần thiết, nhằm bảo đảm đường dây cấp cứu luôn sẵn sàng phục vụ những trường hợp nguy cấp.

Theo bác sĩ Lê Chánh Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh, cấp cứu ngoại viện là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cấp cứu, từ tiếp nhận thông tin, điều phối lực lượng, sơ cứu tại hiện trường đến vận chuyển và tiếp nhận người bệnh tại cơ sở điều trị. Chỉ khi các khâu được kết nối đồng bộ, hiệu quả cấp cứu mới được nâng cao.

Thời gian tới, ngành Y tế Hà Tĩnh sẽ tiếp tục rà soát, củng cố nhân lực, phương tiện và hệ thống thông tin liên lạc; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Tổng đài 115 với các đơn vị tham gia mạng lưới. Đồng thời, tăng cường đào tạo chuyên môn, kỹ năng cấp cứu cho nhân viên y tế và cộng đồng, từng bước nâng cao năng lực đáp ứng tại hiện trường.

Cùng với đó, công tác truyền thông cần được đẩy mạnh để người dân hiểu rõ chức năng của số điện thoại 115, biết cách cung cấp thông tin chính xác về địa điểm, tình trạng người bệnh và những dấu hiệu nguy hiểm khi gọi cấp cứu. Việc phổ biến kỹ năng sơ cứu ban đầu trong cộng đồng cũng cần được chú trọng, giúp người dân có thể hỗ trợ đúng cách trong thời gian chờ nhân viên y tế đến.

Về lâu dài, nâng cao chất lượng cấp cứu ngoại viện đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về nhân lực, trang thiết bị, cơ chế điều phối và năng lực chuyên môn, đồng thời cần sự phối hợp tích cực của chính quyền địa phương, các cơ sở y tế và người dân.

Mục tiêu của mạng lưới cấp cứu ngoại viện không chỉ là đưa người bệnh đến bệnh viện nhanh hơn mà còn bảo đảm họ được tiếp cận các biện pháp cấp cứu cần thiết ngay từ những phút đầu tiên. Khi hệ thống được kết nối thông suốt, lực lượng được đào tạo bài bản, phương tiện đáp ứng yêu cầu và người dân có kiến thức sơ cứu cơ bản, “thời gian vàng” sẽ được tận dụng hiệu quả hơn, góp phần giảm nguy cơ tử vong, hạn chế di chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân Hà Tĩnh.