Cát Bà: Khám phá Việt Hải - ngôi làng cổ trăm tuổi nằm giữa thung lũng biệt lập

Giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp và cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn của đảo Cát Bà, làng cổ Việt Hải hiện lên như một ốc đảo thanh bình. Tọa lạc tại xã Việt Hải, thuộc huyện Cát Hải (cũ), nay là đặc khu Cát Bà, TP Hải Phòng, ngôi làng này được ví như viên ngọc ẩn mình, nơi lưu giữ trọn vẹn các giá trị lịch sử và sinh thái độc đáo của vùng Di sản thiên nhiên thế giới.

Vùng đất biệt lập giữa lòng Vườn quốc gia

Làng Việt Hải được bao bọc bởi hệ sinh thái rừng già của Vườn quốc gia Cát Bà - khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận. Do địa thế hiểm trở, trong nhiều thập kỷ, ngôi làng này gần như tách biệt hoàn toàn với nhịp sống đô thị. Trước đây, cách duy nhất để tiếp cận làng là đi bộ băng qua những cánh rừng rậm rạp hoặc di chuyển bằng thuyền qua vịnh Lan Hạ.

Làng chài Việt Hải nhìn từ trên cao

Sự cách trở về địa lý đã giúp Việt Hải giữ được diện mạo của một làng quê Bắc Bộ cổ xưa. Du khách đến đây có thể dễ dàng bắt gặp những mái nhà lợp ngói, tường đá núi, sân phơi thóc và những giếng nước cổ. Không gian nơi đây không có tiếng còi xe, chỉ có tiếng suối chảy và mùi rơm rạ nồng nàn, tạo nên một bức tranh nông thôn thuần khiết.

Kiến trúc nhà đá và nếp sống tự cung tự cấp

Theo những cư dân lâu đời, làng Việt Hải có lịch sử hơn 100 năm. Những ngư dân đầu tiên trong khi tránh bão trên vịnh Lan Hạ đã phát hiện ra vùng thung lũng có nguồn nước ngọt và đất đai màu mỡ này nên đã ở lại lập nghiệp. Kiểu kiến trúc đặc trưng nhất ở đây là những ngôi nhà có tường đá dày và mái thấp để chống chịu gió bão. Đá được khai thác từ núi, xếp thủ công tỉ mỉ mà không cần nhiều vôi vữa, tạo nên độ bền bỉ qua hàng thế kỷ.

Làng chài đã có lịch sử hình thành lên tới hơn 100 năm

Cuộc sống của người dân Việt Hải vẫn gắn liền với nông nghiệp. Những thửa ruộng nằm xen kẽ dưới chân núi được tưới tiêu bằng nguồn nước từ các khe suối tự nhiên. Bên cạnh trồng lúa, người dân còn chăn nuôi gia súc và trồng rau xanh, duy trì lối sống tự cung tự cấp đáng quý giữa thời đại công nghiệp.

Hành trình trekking xuyên rừng đến miền đất hứa

Để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của Việt Hải, nhiều du khách lựa chọn cung đường trekking dài 10-12 km từ trung tâm Vườn quốc gia Cát Bà. Hành trình này đưa người đi xuyên qua những tán cây cổ thụ và các dốc đá uốn lượn. Ngoài ra, du khách cũng có thể chọn đi tàu qua vịnh Lan Hạ rồi di chuyển vào làng bằng xe đạp hoặc xe điện.

Du khách nước ngoài ngồi thư giãn bên dòng suối tại làng cổ Việt Hải

Tại đây, các hoạt động trải nghiệm như đạp xe quanh làng, trò chuyện cùng người dân bản địa hay thư giãn bên dòng suối nhỏ luôn được khách quốc tế ưa chuộng. Đây là sự khác biệt rõ rệt so với các bãi tắm sôi động thường thấy tại trung tâm thị trấn Cát Bà.

Định hướng phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Tháng 8/2025, UBND đặc khu Cát Hải đã chính thức công bố làng cổ Việt Hải trở thành điểm du lịch cộng đồng. Với tổng diện tích hơn 6.400 ha, ngôi làng hiện có 87 hộ dân đang sinh sống. Mô hình du lịch tại đây không phát triển ồ ạt mà tập trung vào chiều sâu, khuyến khích người dân tham gia bảo tồn văn hóa và làm homestay để giữ nguyên nếp sống truyền thống.

Du khách nước ngoài thích thú với những phút giây trải nghiệm tại làng chài Việt Hải

Bà Phạm Thị Tô Trang, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, nhận định việc công nhận điểm du lịch sẽ là đòn bẩy để Việt Hải khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế. Đồng thời, ông Vũ Hữu Vững, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải, khẳng định đây là giải pháp quan trọng để vừa phát triển kinh tế, vừa giữ gìn trọn vẹn nét đẹp nguyên sơ vốn có của Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà.

Tuệ Nhân