Cắt giảm mạnh mẽ thủ tục phòng cháy chữa cháy, tạo thuận lợi lớn cho người dân và doanh nghiệp

Thượng tá Đoàn Tự Lập, Trưởng phòng Thẩm duyệt về PCCC, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an). Ảnh: Bảo Hân

Để làm rõ những thay đổi trong công tác quản lý nhà nước về PCCC, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Thượng tá Đoàn Tự Lập, Trưởng phòng Thẩm duyệt về PCCC, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an).

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý

Thưa ông, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan Công an có ý nghĩa như thế nào đối với cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm an toàn PCCC?

– Cải cách thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Mục tiêu là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Trước đây, sau khi thiết kế được thẩm định về PCCC, chủ đầu tư tổ chức thi công theo hồ sơ đã được thẩm định, tiến hành nghiệm thu, sau đó đề nghị cơ quan Công an kiểm tra kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Thực hiện chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, từ ngày 1-7-2026, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan Công an được bãi bỏ. Chủ đầu tư chủ động tổ chức nghiệm thu, thực hiện thông báo theo quy định và chịu trách nhiệm về kết quả nghiệm thu của mình. Thay đổi này giúp giảm một khâu trong quy trình, tiết kiệm thời gian, chi phí lập hồ sơ, đi lại, in ấn, lưu trữ tài liệu và thuê tư vấn; qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ đầu tư, xây dựng và đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

Tuy nhiên, yêu cầu an toàn PCCC vẫn phải được thực hiện đầy đủ. Chủ đầu tư có trách nhiệm thi công đúng hồ sơ thiết kế đã được thẩm định, bảo đảm chất lượng công trình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu. Việc thay đổi quy trình cũng đòi hỏi chủ đầu tư nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm trong bảo đảm an toàn PCCC.

Trụ sở tiếp dân của Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH (Công an thành phố Hà Nội) đã được số hoá để phục vụ nhân dân tốt nhất. Ảnh: Bảo Hân

Vậy việc triển khai quy định mới được thực hiện như thế nào để bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC, thưa ông?

– Để triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã ban hành văn bản hướng dẫn Công an các địa phương, đồng thời xây dựng tài liệu hướng dẫn chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu về PCCC. Tài liệu được đăng tải trên trang thông tin điện tử của Cục để các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thuận tiện nghiên cứu, áp dụng.

Chúng tôi xác định việc hướng dẫn phải kịp thời, cụ thể và dễ tiếp cận. Cơ quan quản lý luôn sẵn sàng lắng nghe, giải đáp vướng mắc, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu vừa tạo thuận lợi trong hoạt động đầu tư, kinh doanh, vừa bảo đảm an toàn PCCC.

Người dân đánh giá sự hài lòng cũng như thái độ phục vụ của cán bộ qua mã QR. Ảnh: Bảo Hân

Sau khi bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan Công an, chủ đầu tư cần thực hiện những công việc gì và chịu trách nhiệm ra sao?

– Chủ đầu tư phải chủ động tổ chức nghiệm thu về PCCC, bảo đảm các hạng mục được thi công đúng hồ sơ thiết kế đã được thẩm định và đáp ứng yêu cầu theo quy định. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

Chủ đầu tư và các nhà thầu liên quan cần nghiên cứu tài liệu hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH để thực hiện đúng trình tự, nội dung kiểm tra nghiệm thu. Sau khi hoàn thành, chủ đầu tư thực hiện thông báo hoặc khai báo theo quy định về việc công trình đã được nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào hoạt động. Hồ sơ, văn bản liên quan phải được lập, lưu giữ đầy đủ tại cơ sở để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra khi cần thiết.

Cảnh sát PCCC và CNCH trực tiếp hướng dẫn người dân cài hệ thống báo cháy tự động. Ảnh: Bảo Hân

Giảm một khâu thủ tục hành chính không có nghĩa là giảm trách nhiệm tuân thủ pháp

Còn về công tác hậu kiểm được triển khai ra sao để đơn giản hóa thủ tục nhưng không nới lỏng các yêu cầu về an toàn PCCC, thưa ông?

– Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không làm thay đổi yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về PCCC. Sau khi chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu và thực hiện thông báo theo quy định, cơ quan Công an tiếp tục thực hiện các biện pháp quản lý Nhà nước, trong đó có kiểm tra về PCCC.

Nếu phát hiện chủ đầu tư, chủ cơ sở thi công không đúng thiết kế, chưa hoàn thành nghiệm thu nhưng đã đưa công trình vào sử dụng hoặc có hành vi vi phạm khác, cơ quan chức năng sẽ xem xét, xử lý theo quy định. Ngoài việc chấp hành quyết định xử phạt, chủ đầu tư, chủ cơ sở còn phải khắc phục tồn tại, hoàn thiện các hạng mục PCCC để đáp ứng yêu cầu an toàn.

Hậu kiểm có vai trò quan trọng trong phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Việc giảm một khâu thủ tục hành chính không có nghĩa là giảm trách nhiệm tuân thủ pháp luật hay cho phép công trình đưa vào sử dụng khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn PCCC.

Hướng dẫn các quy định an toàn cháy nổ tại một hầm để xe của người dân. Ảnh: Bảo Hân

Ông cho biết, doanh nghiệp, cơ sở cần nâng cao trách nhiệm tự kiểm tra, tự chịu trách nhiệm về an toàn PCCC như thế nào khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm?

– Chủ đầu tư cần phối hợp chặt chẽ với đơn vị tư vấn thiết kế, giám sát và thi công để kiểm tra từng giai đoạn xây dựng; tổ chức chạy thử, kiểm tra khả năng hoạt động đồng bộ của các hệ thống PCCC như báo cháy, chữa cháy, hút khói, tăng áp, máy bơm và nguồn điện dự phòng. Vật tư, thiết bị sử dụng phải có đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, chất lượng theo quy định. Bản vẽ hoàn công và tài liệu kỹ thuật phục vụ nghiệm thu phải bảo đảm tính chính xác, trung thực.

Sau khi công trình đi vào hoạt động, cơ sở cần xây dựng quy trình tự kiểm tra PCCC định kỳ và đột xuất, tập trung vào các nguy cơ trực tiếp dẫn đến cháy, nổ như lối thoát nạn, hành lang, cầu thang, khu vực có nguồn nhiệt, nguồn lửa và tình trạng hoạt động của hệ thống, phương tiện PCCC. Việc kiểm tra cần được ghi nhận bằng hồ sơ, xác định rõ người thực hiện, thời điểm, nội dung, tồn tại và biện pháp khắc phục. Khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, cơ sở phải chủ động xử lý kịp thời, không để thiếu sót kéo dài.

Đặc biệt, khi thay đổi công năng, cải tạo mặt bằng, điều chỉnh dây chuyền sản xuất, tăng quy mô lưu trữ hoặc bổ sung thiết bị có nguy cơ cháy, nổ, chủ cơ sở phải rà soát, đánh giá lại các điều kiện an toàn PCCC và thực hiện việc điều chỉnh thiết kế, giải pháp kỹ thuật theo quy định. Người đứng đầu cơ sở cần xác định rõ trách nhiệm trong tổ chức, duy trì các điều kiện an toàn PCCC; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng để hệ thống, phương tiện luôn sẵn sàng hoạt động khi xảy ra sự cố...