Cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Phải thực chất, không chạy theo số lượng

Cắt giảm số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, và bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh để tạo động lực mới phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Ảnh: Quang Vinh.

Cắt giảm 56 ngành nghề, sửa đổi phạm vi 14 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Theo dự kiến dự án Luật sẽ được cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 8. Trong đó, dự án Luật tập trung sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư hiện hành nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn.

Đáng chú ý, theo cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Tài chính, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O (thường gọi là khí cười) áp dụng cho mục đích sử dụng qua đường hô hấp của con người, ngoại trừ các mục đích y tế được cấp phép. Lý giải cho đề xuất này, Bộ Tài chính nêu quan điểm: Thời gian vừa qua, mặc dù đã có quy định quản lý, kiểm soát nhưng hoạt động kinh doanh, sử dụng loại khí này vẫn diễn biến khá phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người sử dụng.

Đặc biệt, dự thảo Luật thay thế Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, khoản 2 Điều 1 của dự thảo Luật quy định thay thế Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư năm 2025. Theo đó, Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được xây dựng trên cơ sở kế thừa danh mục đã được quy định tại Nghị quyết số 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ. Trong đó, cắt giảm 56 ngành, nghề, và sửa đổi phạm vi của 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư năm 2025.

Bên cạnh đó, trên cơ sở đề xuất của Bộ Công thương, danh mục này tiếp tục bãi bỏ thêm 2 ngành, nghề bao gồm: Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam; Hoạt động dầu khí.

Về hiệu lực thi hành, Chính phủ đề xuất dự thảo Luật có hiệu lực thi hành ngay kể từ ngày 1/9/2026.

Liên quan đến vấn đề trên, qua thẩm tra sơ bộ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở, tính hợp lý và tính thực chất của các phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải đi vào thực chất, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ, không chỉ quan tâm đến việc cắt giảm về số lượng.

Tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình

Về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Nghị quyết 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, nhiều ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá đầy đủ năng lực và khả năng kiểm soát rủi ro của cơ chế hậu kiểm, cũng như hiệu quả của các công cụ quản lý thay thế. Đồng thời, cần làm rõ các trường hợp bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhưng vẫn tiếp tục áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình. Đặc biệt, cần rà soát, thuyết minh cụ thể và đánh giá tác động đối với từng ngành, nghề dự kiến bãi bỏ, đặc biệt là các ngành, nghề có mức độ rủi ro cao, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và sức khỏe cộng đồng. Cụ thể như kinh doanh khí; thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên; vận tải biển; khai thác cảng biển; kinh doanh nước sạch; kinh doanh hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn trong lĩnh vực gia dụng và y tế.

TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) kiêm Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV cho rằng, việc cắt giảm phải dựa trên những quy trình, quy định cụ thể. Bởi cắt giảm 30% là thống kê từ phía các bộ, ngành. Nhưng ngược lại, doanh nghiệp và người dân phải có đánh giá cảm nhận về sự cắt giảm đó. Bên cạnh đó, cần dựa vào đánh giá của doanh nghiệp thông qua chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) trong đo lường chất lượng điều hành kinh tế và môi trường đầu tư của chính quyền địa phương. Qua đánh giá đó thấy doanh nghiệp còn đang gặp khó khăn, vướng mắc như thế nào để tiếp tục cắt giảm góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ.

Vừa qua, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đã chính thức xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Qua xem xét, cho ý kiến, Ủy ban Thường vụ Quốc hội bày tỏ quan điểm thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, nhất là Kết luận số 18-KL/TW và các nghị quyết của Trung ương về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ sức khỏe cộng đồng; tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải bảo đảm thực chất, đúng trọng tâm, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; tránh cách làm cơ học, chỉ nhằm đạt tiêu chí về số lượng. Đối với việc bãi bỏ các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cần đánh giá đầy đủ mức độ rủi ro, yêu cầu quản lý nhà nước và khả năng kiểm soát bằng các công cụ quản lý thay thế, nhất là đối với những lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và quản lý tài sản công.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu, kiên quyết tránh tình trạng bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh nhưng lại chuyển hóa thành các yêu cầu quản lý dưới hình thức khác, làm giảm hiệu quả cải cách và gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.