Cắt giảm thủ tục, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho hoạt động đầu tư xây dựng

Nhiều doanh nghiệp và hộ dân ở Cà Mau sử dụng điện mặt trời để giảm chi phí. Ảnh minh họa: Trung Hiếu/TTXVN

Bên cạnh đó, liên quan đến việc cấp phép các dự án xây dựng hệ thống điện mặt trời áp mái, các dự án chung về kỹ thuật, mặc dù đã có quy định về thời gian mỗi cơ quan phải trả lời cho doanh nghiệp nhưng thực tế hiện nay có tình trạng các cơ quan đùn đẩy trách nhiệm qua lại và tổng thời gian xin phép có thể kéo dài hơn rất nhiều. Thậm chí có trường hợp doanh nghiệp phải đi lại 3-5 lần mới xong.

Việc phân quyền cho địa phương nhưng không quy định tổng thời gian sẽ tiếp tục gây khó khăn cho doanh nghiệp, vì một số địa phương hiện tại năng lực cán bộ chưa đáp ứng, tâm lý sợ trách nhiệm, dẫn đến tình trạng gửi nhiều công văn đi hỏi, hướng dẫn, làm tăng khối lượng và thời gian xử lý của các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và bộ, kéo dài thời gian chờ đợi của doanh nghiệp.

Trong báo cáo phản ánh các khó khăn, rào cản trong thực hiện thủ tục hành chính của doanh nghiệp gửi Thủ tướng Chính phủ gần đây, Ban IV đề xuất bãi bỏ yêu cầu cấp phép đối với công trình đã có quy hoạch chi tiết xây dựng được phê duyệt và bãi bỏ thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng, chuyển sang cơ chế tự điều chỉnh gắn với trách nhiệm của chủ đầu tư.

Cùng với đó, Ban IV đề xuất Chính phủ chỉ đạo rà soát và làm rõ tổng thời gian thực hiện thủ tục xin cấp phép dự án xây dựng hệ thống điện áp mái, cũng như các dự án chung về kỹ thuật từ lúc doanh nghiệp nộp hồ sơ cho đến lúc ra giấy phép. Cơ quan chủ trì, đầu mối trong các thủ tục hành chính cần sự phối hợp nhiều bên có trách nhiệm bảo đảm tất cả các cơ quan phối hợp tốt theo số ngày quy định. Trường hợp cơ quan phối hợp hoặc cơ quan đầu mối vi phạm thời gian hạn định cần có chế tài rõ để không đẩy rủi ro cho doanh nghiệp, đảm bảo phù hợp với tinh thần "lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm".

Theo Bộ Xây dựng, các thủ tục hành chính về cấp phép xây dựng hiện được thực hiện theo Luật Xây dựng năm 2025, Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Qua rà soát, nhiều thành phần hồ sơ đã được tinh gọn nhưng vẫn tồn tại tình trạng chồng chéo giữa hồ sơ thẩm định thiết kế cơ sở, thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở và hồ sơ cấp phép xây dựng. Thời gian giải quyết hiện dao động từ 15 - 20 ngày tùy loại công trình, đồng thời người dân vẫn phải nộp 2 bộ hồ sơ giấy.

Trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính về thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng theo quy định tại Nghị định số 144/2025/NĐ-CP, nhiều địa phương gặp khó khăn khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Một số nơi thiếu nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm và điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng công tác thẩm định báo cáo, thiết kế xây dựng, kiểm tra công tác nghiệm thu đối với dự án có công trình cấp đặc biệt, dự án thuộc lĩnh vực hàng không, đường sắt, hàng hải.

Trước ý kiến của Ban IV, Bộ Xây dựng cho biết đang xây dựng và hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng năm 2025, tinh thần là thực hiện triệt để nguyên tắc từ giai đoạn chuẩn bị đến thời điểm khởi công xây dựng, mỗi công trình, dự án chỉ phải thực hiện một thủ tục hành chính. Theo đó, công trình thuộc dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi thì được miễn giấy phép xây dựng. Các công trình còn lại phải thực hiện cấp giấy phép xây dựng.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng đơn giản hóa tối đa điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép xây dựng theo hướng đối tượng đủ điều kiện thì được thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình. Cơ quan quản lý không yêu cầu người dân nộp các hồ sơ đã khai thác được trên cơ sở dữ liệu quốc gia (như giấy tờ quyền sử dụng đất). Người dân chỉ phải nộp 1 bộ hồ sơ điện tử thay vì 2 bộ hồ sơ giấy như hiện nay. Đồng thời, cắt giảm 50% thời gian cấp phép quy định tại Nghị định số 175/2024/NĐ-CP (giảm từ 15 ngày xuống 7 ngày làm việc đối với nhà ở riêng lẻ; từ 20 ngày xuống còn 9 đến 10 ngày làm việc đối với các công trình còn lại).

Riêng với kiến nghị của Ban IV về việc bỏ thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng, chuyển sang cơ chế tự điều chỉnh gắn với trách nhiệm của chủ đầu tư, Bộ Xây dựng cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật hiện hành về cấp phép xây dựng, quản lý trật tự xây dựng và quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Xác định mục tiêu trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Dự thảo đã đơn giản hóa điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép xây dựng, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khắc phục bất cập trong thực tiễn công tác đầu tư xây dựng.

Bộ đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục như đối tượng phải thẩm định và nội dung thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi; đơn giản hóa hồ sơ trình thẩm định; rút ngắn thời gian thẩm định dự án; bãi bỏ các thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, thủ tục cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức, chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự công bố năng lực hoạt động xây dựng.