Cầu nối ASEAN - Nga trên chặng đường mới

Một tuần trước, phát biểu tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh rằng ASEAN cần trở thành trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin; Việt Nam cam kết mạnh mẽ đồng hành cùng ASEAN trên hành trình đó với tất cả con tim và khối óc.

Thông điệp “nóng hổi” tiếp tục được truyền tải khi Thủ tướng tham dự Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga dịp này với mong muốn tiếp thêm động lực cho hợp tác hai bên, góp phần kiến tạo môi trường hòa bình, an ninh và ổn định phục vụ cho phát triển.

Chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga (17-18/6 tại TP. Kazan, Nga) là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ trên cương vị mới tới Nga, một đối tác có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó và là Đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam. Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Nga trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Bản lề định hướng hợp tác

Có thể nhận thấy, trước những mốc dấu quan trọng gần đây, quan hệ ASEAN - Nga đều có những bước chuyển sâu về chất trong hợp tác. Điểm lại, Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 20 năm quan hệ ASEAN - Nga (tại Sochi năm 2016) với chủ đề “Hướng tới quan hệ Đối tác chiến lược vì lợi ích chung” đã tạo tiền đề cho bước ngoặt quan trọng để hai bên nâng cấp lên Đối tác chiến lược tại Hội nghị cấp cao lần thứ ba (tháng 11/2018 tại Singapore); tiếp đó, tại Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga lần thứ tư nhân dịp kỷ niệm 30 năm quan hệ (năm 2021), các Lãnh đạo hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và bền vững.

Dịp này, với dấu mốc của chặng đường 35 năm, quan hệ ASEAN - Nga, trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh, hai bên tiếp tục cùng nhau định hình lộ trình phát triển phía trước để hóa giải thách thức, nắm bắt cơ hội và cùng đóng góp cho khát vọng hòa bình, ổn định chung.

Trên tinh thần đó, chia sẻ với báo chí về Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nêu bật ba trọng tâm lớn. Theo đó, một là, thông qua rà soát toàn diện quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga thời gian qua, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế, rào cản hợp tác, đề xuất các định hướng mới, lĩnh vực trọng tâm, biện pháp đột phá để tăng cường hợp tác thực chất, cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là an ninh năng lượng, cũng như khai thác các cơ hội tăng cường liên kết, hội nhập, tạo không gian phát triển mới giữa hai khu vực Á - Âu.

Hai là, các lãnh đạo ASEAN - Nga sẽ trao đổi sâu rộng về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm nhằm tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin chiến lược, cùng ứng phó với các thách thức chung trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Ba là, Hội nghị dự kiến thông qua các văn kiện bản lề định hướng hợp tác ASEAN - Nga trong giai đoạn tới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của cả ASEAN và Nga trong tình hình mới.

Chia sẻ với TGVN, Đại sứ Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich khẳng định Nga kiên trì ủng hộ việc củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các vấn đề khu vực và mong muốn tăng cường phối hợp với ASEAN trong khuôn khổ Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) và các cơ chế đa phương khác.

Đồng thời, Nga coi ASEAN là một trung tâm quan trọng của trật tự thế giới đa cực đang hình thành, đồng thời là một trong những tổ chức khu vực thành công và có uy tín nhất, đã khẳng định vững chắc vai trò đầu tàu của các tiến trình hội nhập tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Thúc đẩy hiện thực hóa sáng kiến

Việt Nam là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong ASEAN; Việt Nam cũng có quan hệ truyền thống hữu nghị, Đối tác chiến lược toàn diện với Nga. Với cả điều kiện “cần và đủ” như vậy, Việt Nam rõ ràng có thể phát huy vai trò “cầu nối” hiệu quả để thúc đẩy hợp tác ASEAN - Nga trên nhiều lĩnh vực.

Đánh giá sâu hơn về khía cạnh này, trả lời TGVN, Đại sứ Việt Nam tại Nga Đặng Minh Khôi cho biết Việt Nam là một trong những nước tích cực nhất ủng hộ Nga mở rộng quan hệ hợp tác với ASEAN. Việt Nam đưa ra nhiều sáng kiến, kiến nghị thúc đẩy quan hệ giữa Nga và ASEAN, ủng hộ Nga tham gia tích cực hơn các thể chế của ASEAN.

Hơn nữa, Việt Nam ủng hộ ASEAN - Nga thúc đẩy đối thoại, hợp tác hiệu quả trên các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm như kinh tế - thương mại, năng lượng, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, mở rộng hợp tác giữa ASEAN và EAEU, SCO, BRICS, đồng thời tăng cường phối hợp với Nga trong khuôn khổ hợp tác ASEAN - Nga.

“Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực góp phần hiện thực hóa các sáng kiến đó”, Đại sứ Bezdetko Gennady Stepanovich nhận định thêm.

Tinh thần tích cực và vai trò “cầu nối” đó được minh chứng rõ nét hơn trong khuôn khổ kỳ Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga dịp này. Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, với kỳ Hội nghị lần này, Việt Nam đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và vạch ra một số trọng tâm xuyên suốt lớn.

Trước hết, Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN - Nga. Việt Nam cũng sẽ thúc đẩy những sáng kiến có tính khả thi cao, phù hợp với nhu cầu của ASEAN, thế mạnh của Nga và đáp ứng yêu cầu của tình hình hiện nay.

Thứ hai, Việt Nam mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á - Âu. Là nước ASEAN đi đầu trong hợp tác với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) với việc ký kết FTA Việt Nam - EAEU năm 2015, Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ trong thúc đẩy thương mại, đầu tư, logistics, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp.

Thứ ba, Việt Nam sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển. Với tinh thần đối thoại, xây dựng và tôn trọng luật pháp quốc tế, Việt Nam mong muốn góp phần tăng cường hiểu biết, thu hẹp khác biệt và củng cố lòng tin giữa ASEAN với Nga cũng như giữa các đối tác trong khu vực.

Động lực mới cho Đối tác chiến lược toàn diện

Ở góc độ song phương, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Nga dịp này tiếp tục khẳng định thông điệp lãnh đạo và nhân dân Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống với Liên bang Nga, mong muốn và quyết tâm tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Nga trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, duy trì đà phát triển tích cực, đồng thời khai thác tối đa tiềm năng, tạo động lực mới cho hợp tác song phương.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự kiến có cuộc hội kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin và làm việc với người đứng đầu Cộng hòa Tatarstan. Cuộc hội kiến sẽ là dịp quan trọng để truyền tải thông điệp của Chính phủ nhiệm kỳ mới về việc tiếp tục coi trọng và thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nga; đồng thời trao đổi các định hướng lớn mang tính đột phá, trọng tâm hợp tác và các biện pháp tháo gỡ vướng mắc nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao đã đạt được, trong đó có các kết quả quan trọng từ chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2025 và chuyến thăm Nga của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tháng 3/2026.

Hợp tác năng lượng trọng điểm cũng sẽ là chủ điểm trao đổi quan trọng giữa lãnh đạo hai nước, đặc biệt trong việc triển khai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 trên cơ sở Hiệp định liên chính phủ đã ký kết và hợp tác dầu khí dài hạn.

Như vậy, với tất cả những gửi gắm vào kỳ cấp cao kỷ niệm quan trọng, có thể khẳng định Nga coi trọng ASEAN, “tinh thần ASEAN”, “con đường ASEAN” và quan hệ Đối tác chiến lược với ASEAN; đổi lại, ASEAN cũng coi trọng vai trò và vị thế Nga ở khu vực và trên thế giới. Chính niềm tin và sự coi trọng chân thành sẽ tiếp bước cho hợp tác ASEAN - Nga tiến xa hơn trên hành trình mới.