Cấu trúc 'nếp nhăn' cổ kỳ lạ ở Morocco, chuyên gia vắt óc giải mã

Các cấu trúc hóa thạch cổ đại in hằn trên đá, vốn từng nằm sâu dưới đáy đại dương, mới được phát hiện của các quần thể vi sinh vật cổ đại cho thấy các nhà nghiên cứu cần mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống cổ xưa nhất nhân loại tới những khu vực sâu hơn và không ổn định hơn. Ảnh: Francesco Riccardo Iacomino/Getty Images.

Theo các nhà nghiên cứu, những cấu trúc "nếp nhăn", được tìm thấy ở dãy núi High Atlas của Morocco, được in trên các trầm tích turbidite - lớp trầm tích được hình thành do sạt lở đất dưới nước. Ảnh: Retrieved from: Rowan C. Martindale, Sinjini Sinha, Travis N. Stone et al. Chemosynthetic microbial communities formed wrinkle structures in ancient turbidites. Geology 2025; doi: https://doi.org/10.1130/G53617.1 CC BY 4.0.

Theo các nhà nghiên cứu, những cấu trúc "nếp nhăn", được tìm thấy ở dãy núi High Atlas của Morocco, được in trên các trầm tích turbidite - lớp trầm tích được hình thành do sạt lở đất dưới nước. Ảnh: Retrieved from: Rowan C. Martindale, Sinjini Sinha, Travis N. Stone et al. Chemosynthetic microbial communities formed wrinkle structures in ancient turbidites. Geology 2025; doi: https://doi.org/10.1130/G53617.1 CC BY 4.0.

"Các cấu trúc dạng nếp nhăn không nên xuất hiện ở môi trường nước sâu này," nhà địa sinh vật học Rowan Martindale tại Đại học Texas ở Austin cho biết. Bà cho hay tình cờ phát hiện những cấu trúc hóa thạch "nếp nhăn" khi đang nghiên cứu các rạn san hô cổ đại ở thung lũng Dadès của Morocco. Trong khi đi bộ, bà nhận thấy những cấu trúc dạng nếp nhăn, gợn sóng trên lớp đá sa thạch và đá bùn mịn dưới chân mình. Ảnh: wikipedia.

Những cấu trúc "nếp nhăn" trông giống như dấu vết của thảm vi sinh vật quang hợp, là những cộng đồng vi khuẩn xếp lớp thường hình thành trên trầm tích trong ao, đại dương và các vùng nước khác. Tuy nhiên, những hóa thạch đó thường có niên đại hơn 540 triệu năm vì hoa văn tinh tế này thường bị xóa mờ bởi hoạt động của động vật theo thời gian. Thêm nữa, hơn 540 triệu năm trước, số lượng động vật trên Trái đất rất ít. Ảnh: wikipedia.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, những hóa thạch này không thể có khả năng quang hợp bởi vì rất ít ánh sáng có thể xuyên qua nước để chạm đến tầng đá của chúng. Tuy nhiên, phân tích hóa học cho thấy hàm lượng carbon cao trong các lớp đá "nếp nhăn" - một dấu hiệu cho thấy chúng được hình thành bởi sự sống. Ảnh: wikipedia.

Theo nhóm nghiên cứu, sự sống đó có lẽ là sinh vật hóa tổng hợp, nghĩa là chúng lấy năng lượng thông qua các phản ứng hóa học chứ không phải từ ánh sáng mặt trời. Thay vào đó, những sinh vật này sẽ sống nhờ lưu huỳnh hoặc các hợp chất khác. Ảnh: wikipedia.

Ngày nay, thảm vi sinh vật hóa tổng hợp hình thành trên thềm lục địa, nơi cũng xảy ra sạt lở đất dưới nước và trầm tích đục. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, những vụ lở đất đó có thể đóng vai trò quan trọng trong chu trình cho phép vi sinh vật phát triển mạnh. Ảnh: muchbetteradventures.com.

Những vụ lở đất từ lục địa xuống đáy đại dương sẽ cuốn theo vật chất hữu cơ khiến chúng phân hủy và tạo ra các hợp chất như metan hoặc hydro sunfua - những nguồn thức ăn dồi dào cho các sinh vật hóa tổng hợp. Giữa các vụ lở đất, thảm vi sinh vật sẽ phát triển mạnh. Đôi khi, chúng bị cuốn trôi bởi một dòng chảy nhỏ khác. Thế nhưng, trong những trường hợp khác, dấu vết của chúng được bảo tồn. Ảnh: Getty.

Phát hiện mới cho thấy các nhà khoa học nên mở rộng phạm vi tìm kiếm dấu vết của cấu trúc "nếp nhăn" từ các tầng đá nông đến các loại đá có nguồn gốc từ vùng nước sâu hơn. Điều này có thể giúp họ có thêm thông tin về các sinh vật hóa tổng hợp cổ xưa nhất. Ảnh:

Mời độc giả xem video: Hé lộ nền văn minh đã mất tích qua tàn tích khảo cổ.

Tâm Anh (theo LS)