Cây có thân, lá chứa chất độc bị Hà Nội đưa vào danh mục cấm trồng nơi công cộng

Trong danh mục 18 loại cây cấm trồng nơi công cộng của Hà Nội có trúc đào với lý do “thân và lá có chất độc”.

Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học Thuốc Nam cho biết, trúc đào là một trường hợp khá điển hình về sự khác biệt giữa vẻ đẹp của một loài cây cảnh và những nguy cơ đối với sức khỏe khi sử dụng không đúng cách.

Cây trúc đào chứa nhiều chất độc. Ảnh: Ba Miên 

Trúc đào có tên khoa học Nerium oleander L., thuộc họ Trúc đào (Apocynaceae). Cây có vùng phân bố tự nhiên rộng, từ khu vực Địa Trung Hải đến Myanmar, được đưa trồng làm cảnh ở nhiều nơi trên thế giới.

Trúc đào là cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, thường cao khoảng 2-5m, có thể lớn hơn trong điều kiện thuận lợi. Điểm đáng chú ý nhất của trúc đào nằm ở những hợp chất thuộc nhóm glycosid tim, trong đó nổi bật là oleandrin. Các chất này tác động lên hoạt động của tế bào cơ tim, đặc biệt thông qua ảnh hưởng đến hệ thống vận chuyển ion natri và kali.

"Khi một người ăn phải lá, hoa hoặc những bộ phận khác của cây, các chất độc có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt và những bất thường về nhịp tim. Trong trường hợp nặng, người bị ngộ độc có thể xuất hiện nhịp tim chậm, rối loạn dẫn truyền, rối loạn điện giải và những biến chứng đe dọa tính mạng", Tiến sĩ Phương nói.

Theo một tổng quan khoa học đăng trên tạp chí Toxicon, cả trúc đào (Nerium oleander) và thông thiên (Thevetia peruviana, hiện được gọi là Cascabela thevetia) đều chứa glycosid tim có khả năng gây ngộ độc nghiêm trọng.

Ttrong một số hệ thống y học truyền thống, trúc đào từng được ghi nhận với những cách sử dụng khác nhau. Theo đó, các hợp chất có tác dụng sinh học trong cây cũng là đối tượng của nhiều nghiên cứu hóa học và dược lý. Tuy nhiên, do chứa glycoside tim có độc tính mạnh, trúc đào không phải loại cây có thể tự ý sử dụng làm thuốc tại nhà.

Theo Tiến sĩ Phương, việc một cây chứa hoạt chất có tác dụng lên tim không đồng nghĩa với việc có thể dùng cây để chữa các bệnh tim mạch.

“Cần phân biệt rõ giữa nghiên cứu hoạt chất và việc sử dụng cây thuốc trong cộng đồng. Với trúc đào, tự ý sắc lá uống, ngâm rượu hoặc chế biến theo kinh nghiệm truyền miệng là hành vi rất nguy hiểm”, ông cảnh báo.

Chuyên gia cũng khuyến cáo, nếu nghi ngờ đã ăn phải bất kỳ bộ phận nào của trúc đào, người dân cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ xuất hiện triệu chứng; không nên tự gây nôn hoặc sử dụng các mẹo giải độc dân gian.