Cây thị 'ngậm ngọc' nghìn năm tuổi giữa núi đá, ra quả đổi hình mỗi năm

Trên một khối đá lớn giữa lưng chừng núi Tướng (phường Tây Hoa Lư, Ninh Bình) xuất hiện một “cụ thị” có tuổi đời hơn nghìn năm vẫn xanh tốt. Cây được người dân nơi đây gọi là cây thị Hoa Lư hay thị “ngậm ngọc”.

Cây thị hơn 1.000 năm tuổi cao khoảng 10m, mọc trên một phiến đá lớn hàng chục tấn.

Cây thị mọc trên phiến đá lớn nặng hàng chục tấn, cao khoảng 10m. Bộ rễ cây xù xì, phần thân sần sùi mang dáng huyền cùng những đường cong, hốc có hình thù kỳ lạ. Từ thân cây mọc ra nhiều cành lá sum suê, tán rộng che phủ cả một vùng; vòng ôm thân cây phải 3 người ôm mới xuể. Điều đặc biệt là ở phần gốc, bộ rễ ôm trọn một hòn đá lớn như đang ngậm một viên ngọc.

Ông Bùi Công Chứ (60 tuổi, trú tại Sơn Hà, phường Tây Hoa Lư) cho biết cây thị có từ bao giờ không ai hay, nhưng quanh năm vẫn xanh tốt và đơm hoa kết trái bình thường. Điều đặc biệt ở cây thị này là mỗi cành cây qua từng năm sẽ cho ra dạng quả khác nhau: năm nay ra quả tròn thì năm tiếp theo sẽ ra quả dẹp và ngược lại.

Thân cây mọc trên phiến đá như hòn non bộ, rồng nằm trên phiến đá đang ngậm viên ngọc.

Ông Hà Huy Lợi, đại diện Khu du lịch động Thiên Hà, cho biết vào năm 2000, khi ông thực hiện dự án khu du lịch thì phát hiện cây thị cổ thụ nằm trên phiến đá lớn, cách mặt nước khoảng 30m và xung quanh không hề có đất. Nhận thấy giá trị lịch sử của cây, ông Lợi đã mời các chuyên gia nghiên cứu thực vật ở Vườn quốc gia Cúc Phương về khảo sát, đánh giá tuổi thọ cũng như giống loài.

Phần thân sần sùi mang dáng huyền cùng những đường cong, hốc có hình thù kỳ lạ.

Qua nghiên cứu, cây thị có tên khoa học là Diospyros decandra, tuổi đời lên tới hơn 1.000 năm. Vì cây mọc ở vùng núi đá thuộc kinh đô Hoa Lư xưa nên ông Lợi đã đặt tên là cây thị Hoa Lư.

Trải qua hàng nghìn năm, có không ít truyền thuyết cùng các câu chuyện văn hóa, tâm linh được lưu truyền về cây thị này. Trong đó, cây được cho là có liên quan tới Phật hoàng Trần Nhân Tông - vị vua anh minh hết lòng vì nước cũng là vị Tổ sáng lập Thiền phái Trúc Lâm.

Cây thị mọc cách mặt nước khoảng 30m và xung quanh không hề có đất.

“Cây thị này có hình dáng và bối cảnh tương ứng với cây thị trong bức họa Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ đang được lưu giữ tại Bảo tàng Bắc Kinh (Trung Quốc). Bức tranh diễn tả giai đoạn lịch sử về cuộc đời vua Trần Nhân Tông trước khi lên Yên Tử sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Trước đó, Ngài từng có thời gian tu hành, khất thực và thiền định tại khu vực hành cung Vũ Lâm (Ninh Bình)”, ông Lợi cho hay.

Bộ rễ ôm trọn một hòn đá lớn như đang ngậm một viên ngọc nên được người dân gọi là thị “ngậm ngọc”. 

Cũng theo ông Lợi, vào năm 2019, bộ phim tài liệu "Vua Bụt" tái hiện chân thực cuộc đời của Phật hoàng Trần Nhân Tông đã chọn bối cảnh quay tại gốc cây thị này. Trong phim có phân đoạn Phật hoàng ngồi thiền dưới gốc thị, lưng tựa vào núi, mặt hướng ra biển Thần Phù, vừa thiền định vừa ngóng con gái trở về.

Trải qua hàng nghìn năm, có không ít truyền thuyết cùng các câu chuyện văn hóa, tâm linh được lưu truyền về cây thị này. 

Được biết, cây thị hướng về phía cửa hang Bụt thuộc Khu du lịch Thung Nham. Bên trong hang có hình tượng Phật bằng đá do thiên nhiên tạo tác, hướng nhìn ra cây thị. Người xưa xem hang Bụt như miệng con rồng, hòn đá như viên ngọc; cây thị mọc trên phiến đá tạo nên thế “rồng ngậm ngọc” hướng ra biển lớn.

Bộ phim tài liệu "Vua Bụt" tái hiện chân thực cuộc đời của Phật hoàng Trần Nhân Tông đã chọn bối cảnh quay tại gốc cây thị này. Ảnh: Thiên Hà

Cây mọc ở vùng núi đá thuộc kinh đô Hoa Lư xưa nên được đặt tên là cây thị Hoa Lư.