'Cha đẻ' của ao tôm trên mặt đất

Sáng chế của ông đã khắc phục được tình trạng ô nhiễm môi trường, kiểm soát nguồn nước, thức ăn, dịch bệnh, nhiễm khuẩn từ việc nuôi tôm công nghiệp truyền thống ao, hồ dưới mặt đất… đưa nghề nuôi tôm Việt Nam trở thành một trong những đất nước xuất khẩu tôm đứng nhất nhì thế giới.

Ông Nguyễn Việt Khởi bên một ao nuôi tôm trên mặt đất.

Tìm lối thoát cho con tôm

Sinh ra và lớn lên tại phường 5, tỉnh Cà Mau, khi tốt nghiệp trung học phổ thông Nguyễn Việt Khởi đã thi vào Trường Cao đẳng Sư phạm Kỹ thuật chuyên ngành điện công nghiệp. Khi ra trường ông về công tác tại Công ty xuất nhập khẩu tôm Tân Phú thuộc Ban Tài chính Tỉnh ủy Minh Hải, rồi Công ty NIGICO đóng trên địa bàn Gia Rai (thuộc Bạc Liêu trước đây).

Năm 2008, khi làm việc tại công ty, ông Khởi được phân công xuống tận địa bàn khu vực nuôi tôm thẻ chân trắng của công ty NIGICO, ở xã Vĩnh Thịnh (Bạc Liêu). Tại đây, anh được phân công nhiệm vụ làm quản lý kỹ thuật điện ở các đầm nuôi tôm công nghiệp. Chứng kiến cảnh tôm chết hàng loạt trong các ao đầm nuôi của công ty do bị nhiễm khuẩn, dù tiêu tốn với số tiền khá lớn để mua thuốc xử lý khuẩn nhưng không cứu vãn được hàng chục ao tôm trên diện tích 297ha.

Làm thế nào để cứu nghề nuôi tôm vượt qua thảm cảnh tôm chết kéo dài? câu hỏi cứ lớn dần trong tâm trí ông trong suốt thời gian dài nhưng mọi việc phải bắt đầu từ đâu thì gần như anh không có lời giải. Tình cờ trong lần cải tạo ao đầm, xử lý hóa chất ao tôm diệt khuẩn nằm dưới mặt đất có độ sâu gần 1 mét, trong lúc lao động bằng chân tay thì trong đầu anh chợt nghĩ thoáng qua “việc nuôi tôm công nghiệp trong ao đầm dưới mặt đất bị thẩm thấu, bị nhiễm khuẩn tại sao ta không thiết kế bể nổi ngay trên mặt đất bằng một thứ vật liệu nào đó để chứa nước nuôi tôm an toàn hơn và tránh nhiễm khuẩn, tránh những mầm mống dẫn đến dịch bệnh tôm chết kéo dài”.

Từ suy nghĩ này, khi về nhà ngay lập tức anh ghi chép vào sổ tay những ý tưởng mà bấy lâu nay anh khao khát tìm kiếm để khi có thời gian anh sẽ thiết kế khung sườn trên giấy cấu trúc hồ nổi để bạn bè đồng nghiệp đóng góp hoàn thiện hơn.

Ông Khởi hướng dẫn cách kiểm tra tôm nuôi công nghệ công nghệ cao.

Sau bao ngày dày công thiết kế hồ nổi trên giấy, được sự đóng góp chân tình của bạn bè đồng nghiệp, ông Khởi tiến hành mua dụng cụ, thiết bị để lắp đặt bể nổi theo phương thức kết cấu khung được lắp ghép từ các mô đun dạng vỉ để tạo thành một khung hình tròn, trong đó mỗi mô đun có cấu tạo gồm: các thanh ngang bằng thép ống được uốn với độ cong phù hợp tùy theo đường kính của hồ, các thanh đứng bằng thép ống có độ dài bằng chiều cao của hồ và được liên kết bằng cách hàn với các thanh ngang sao cho khoảng cách giữa các thanh đứng nằm trong khoảng 10 - 20cm và khoảng cách giữa các thanh đứng nằm trong khoảng 50 - 60cm.

Cùng với đó, một thanh thép hình chữ L có độ dài bằng chiều cao của hồ được tạo ở mỗi đầu của mô đun dạng vỉ, trong đó một cạnh chữ L của thanh này được liên kết hàn với các thanh ngang, cạnh còn lại được tạo các lỗ khoan để bắt bu lông liên kết các mô đun dạng vỉ với nhau; một lớp màng bên trong bằng vật liệu chống thấm và chịu lực được bố trí phủ kín bên trong lòng kết cấu khung và liên kết với mép trên của kết cấu khung tạo thành lòng hồ để chứa nước, một lớp màng bên ngoài bằng vật liệu chống thấm phủ kín bên ngoài kết cấu khung có tác dụng bảo vệ và tạo ra lớp đệm khí cách nhiệt.

Theo thiết kế hồ nuôi thủy sản trên mặt đất là hồ nuôi thủy sản không phải đào đất để tạo hồ hay xây hồ có thể dễ dàng thay nước và tái sử dụng khi di chuyển hồ sang vị trí mới cần lắp đặt.

Khởi nghiệp từ nguồn vốn thất nghiệp

Cuối năm 2011, GINICO làm ăn thua lỗ phải giải thể vì không còn năng lực tài chính để tái sản xuất, nhiều cán bộ và công nhân phải nghỉ việc rời khỏi công ty tìm hướng khởi nghiệp làm ăn sinh sống trong số này ông Khởi cũng là người phải nghĩ việc sau nhiều năm gắn bó với công ty. Với một ít vốn tích cóp sao bao năm công tác và sự hỗ trợ người thân trong gia đình. Thế là ông Khởi mở cửa hàng lấy tên là Khôi Nguyên đặt tại địa bàn Giá Rai để kinh doanh mua bán vật tư và thiết bị thủy sản để phục vụ người nuôi tôm trên địa bàn.

Có nơi mua bán sinh sống ổn định, năm 2015 ông Khởi tiếp tục thực hiện ý tưởng của mình là thiết kế hồ nổi 500m2, 1.000m2 để nuôi tôm thử nghiệm và đưa ra thị trường để kinh doanh sản phẩm. Khi ấy, những người thân trong gia đình can ngăn và khuyên anh không nên đầu tư bể nổi để nuôi tôm vì chưa biết hiệu quả như thế nào nhưng phải đầu tư nguồn vốn ban đầu để mua dụng cụ, thiết bị lắp đặt tiêu tốn hàng trăm triệu đồng/ bể nổi.

Thế là Nguyễn Việt Khởi chỉ biết động viên gia đình, người thân ủng hộ việc sáng chế của ông. “Có dám làm thì mới biết được kết quả và hiệu quả như thế nào, nếu thất bại thì tôi lấy sức lao động bản thân để làm thuê trả nợ”, ông chia sẻ.

Thấy ông quyết tâm thực hiện ban đầu gia đình khuyên can nhưng sau đó thì chấp nhận để ông thực hiện ước mơ và hoài bảo của mình. Khi thiết kế bể nuôi và lắp đặt xong ông tiến hành thả nuôi tôm vụ đầu tiên, sau 3 tháng thả nuôi tôm trong bể nổi, con tôm lớn rất nhanh vì kiểm soát được nguồn nước sạch cung cấp cho con tôm, giảm chi phí thức ăn, thuốc điều trị cho tôm.

Theo ông kể thì, bên trong bể nổi ông đã thiết kế toàn bộ hệ thống lọc nước và hệ thống xả thải nguồn nước, thức ăn dư thừa trong bể nuôi gần như hoàn toàn tự động hóa và kiểm tra được ở tất cả các khâu nên đạt kết quả ngoài mong đợi nhưng giá thành mỗi bể nổi có diện tích hồ 1.000 m2, tổng chi phí chỉ hơn 200 triệu đồng/ hồ.

Bằng sáng chế độc quyền hồ nuôi trồng thủy sản.

Để có cơ sở khoa học và được các cơ quan chức năng ghi nhận về sáng chế thành quả của mình, năm 2017, anh phối hợp với Trường Đại học Bạc Liêu thực hiện đề tài nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh có sử dụng chế phẩm sinh học trong hồ nuôi thủy sản HDPE (high density polyethylene) dày 1mm được bố trí phủ kín bên trong lòng kết cấu khung và liên kết với mép trên của kết cấu khung, tạo thành lòng hồ để chứa nước.

Đến tháng 7/2018 đã thực hiện xong đề tài trong thời gian 9 tháng, qua 3 vụ nuôi đạt chất lượng cao. Ông Khởi được hội đồng khoa học nhà trường và cục sở hữu trí tuệ công nhận cấp bằng độc quyền sáng chế hồ nổi giải pháp hữu ích đầu tiên tại Việt Nam. Tiếng lành đồn xa, rất nhiều tập đoàn, công ty, hộ nuôi tôm từ khắp các nơi trong nước đã tìm đến cơ sở sản xuất và lắp đặt bể nổi của anh Khởi để tham quan mô hình nuôi tôm công nghệ cao và đặt hàng lắp ráp bể nổi để nuôi tôm trên mặt đất.

Chỉ trong thời gian ngắn tại các tỉnh, thành trước đây như: Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang, Sóc Trăng, Bến Tre, Trà Vinh, Ninh Thuận, Hải Phòng, Quảng Ninh… mỗi tỉnh đặt ông thiết kế và lắp đặt trên 20 bể nuôi tôm. Sau khi lắp ráp các bể nổi nuôi tôm, hầu hết các hộ nuôi đều đạt kết quả về sản lượng tôm nuôi, đặc biệt là việc tôm chết rất hạn chế so với nuôi tôm công nghiệp truyền thống hầm đất và trải bạc như trước đây.

Có được thành công trong sáng chế công nghệ bể nổi nuôi tôm, năm 2017 ông Khởi mạnh dạn nâng cấp cửa hàng Khôi Nguyên thành Công ty TNHH MTV Sản xuất Dịch vụ Thương mại Khôi Nguyên. Giai đoạn 2017 - 2019 Công ty Khôi Nguyên chuyên sản xuất và chuyển giao trên 5.000 hồ lớn nhỏ các loại, loại nhỏ có diện tích 5.00m2, loại lớn diện tích 2.600m2 cho các công ty đóng trên địa bàn như: Tập đoàn Minh Phú, Tập đoàn Việt Úc mỗi đơn vị lắp đặt 1.000 hồ nuôi.

Ông Khởi cho biết, khu nuôi tôm công nghệ cao của Công ty Khôi Nguyên, hiện tại mỗi năm nuôi trồng thủy sản bình quân thu về hơn 10 tỷ đồng, tạo việc làm cho 20 lao động có thu nhập từ 8 - 12 triệu đồng/tháng. Khôi Nguyên đang mở rộng và phát triển các khu nuôi tại các khu vực Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cà Mau… mỗi khu từ 20 - 80ha. Đây là một trong những công ty nuôi trồng thủy sản khoa học công nghệ đầu tiên của tỉnh Cà Mau và của cả nước.

Việt Sử