Cha mẹ 'chiếm giữ' tiền lì xì của con trong dịp Tết có thể bị phạt đến 30 triệu đồng?

Cha mẹ chiếm giữ tiền lì xì của con trong dịp Tết có thể bị phạt đến 30 triệu đồng? Thông tin này đúng nhưng cần được hiểu chính xác theo bối cảnh pháp lý để tránh gây hiểu lầm rằng mọi hành động "giữ hộ" tiền của cha mẹ đều bị phạt.

Trẻ từ bao nhiêu tuổi được tự giữ tiền lì xì Tết?

Theo Điều 75 Luật Hôn nhân gia đình: Quyền có tài sản riêng của con được quy định như sau:

1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.

2. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.

3. Con đã thành niên có nghĩa vụ đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 70 của Luật này (Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình).

Theo quy định nêu trên, trẻ có quyền có tài sản riêng. Trong đó, tài sản riêng của trẻ bao gồm:

- Tài sản do được thừa kế riêng, tặng cho riêng.

- Thu nhập từ sức lao động.

- Hoa lợi, lợi tức xuất phát từ những tài sản riêng khác và thu nhập hợp pháp khác. Đặc biệt, nếu được hình thành từ tài sản riêng nêu trên thì tài sản đó cũng là tài sản riêng của trẻ.

Vì vậy, vào mỗi dịp Tết, khi trẻ được nhận tiền lì xì từ cha mẹ, người thân, họ hàng… thì hoàn toàn có quyền được tự giữ tiền lì xì của mình. Lì xì Tết là tài sản riêng của trẻ.

Theo quy định, lì xì Tết là tài sản riêng của trẻ. Ảnh minh họa: TL

Cha mẹ chiếm đoạt tiền lì xì Tết của con có thể bị phạt tới 30 triệu đồng?

Chính phủ đã ban hành Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. Trong đó nêu rõ quy định hành vi bạo lực về kinh tế.

Tại Điều 44 Nghị định 282/2025/NĐ-CP: Hành vi bạo lực về kinh tế sẽ bị xử phạt như sau:

1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Chiếm đoạt tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình;

b) Hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;

c) Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức;

d) Cưỡng ép thành viên gia đình đóng góp tài chính quá khả năng của họ;

đ) Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác.

2. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều này, trừ trường hợp tài sản không thể khôi phục được tình trạng ban đầu;

b) Buộc trả lại tài sản do chiếm giữ trái phép hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tài sản có được do chiếm giữ trái phép đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật cho chủ sở hữu hợp pháp đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, d và đ khoản 1 Điều này.

Theo quy định nêu trên, trường hợp cha mẹ chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình; kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác có thể bị phạt từ 20-30 triệu đồng đồng thời buộc trả lại tài sản do chiếm giữ trái phép hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tài sản có được do chiếm giữ trái phép đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật cho con.

Trường hợp cha mẹ tự ý thu giữ, sử dụng trái phép tiền lì xì mà thiếu sự tôn trọng ý kiến các con có thể bị xử lý theo quy định nêu trên.

Tuy nhiên, để kết luận hành vi giữ tiền lì xì của con có vi phạm pháp luật hay không, cần xem xét cụ thể ý chí và mục đích sử dụng của cha, mẹ trong từng trường hợp cụ thể trên thực tế. Việc xử phạt chỉ xảy ra nếu có đủ các yếu tố:

Có hành vi "Chiếm đoạt": Cha mẹ dùng thủ đoạn gian dối hoặc cưỡng ép để lấy tiền của con và sử dụng vào mục đích riêng cá nhân của mình, không nhằm lợi ích của con.

Trái ý muốn của con: Đặc biệt là với trẻ đã có nhận thức (thường từ 9 tuổi trở lên phải tham khảo ý kiến, từ 15 tuổi trở lên con có quyền tự quản lý tài sản theo Luật Hôn nhân và Gia đình).

Cha mẹ nên làm gì với tiền lì xì Tết của con?

- Cha mẹ nên giải thích cho con về giá trị của đồng tiền và lý do vì sao cha mẹ cần quản lý hộ tiền lì xì. Cha mẹ có thể sử dụng số tiền này như mua bảo hiểm, đóng học phí, nuôi heo đất...

- Tôn trọng quyền của trẻ bằng cách:

+ Với các con lớn (trên 9 tuổi), hãy cùng con lập kế hoạch chi tiêu một phần nhỏ số tiền đó để con cảm thấy được tôn trọng.

+ Có thể lập sổ tiết kiệm đứng tên con để con thấy tài sản của mình vẫn được bảo toàn.