Chăm sóc cây quất ngày Tết: Bí quyết giữ quả bền đẹp, lá xanh suốt xuân
Một cây quất đẹp ngày Tết không chỉ đến từ khâu chọn mua ban đầu mà phụ thuộc rất lớn vào cách chăm sóc sau khi đưa về nhà.
Ông Dương là một khách hàng chơi quất lâu năm tìm tới vườn đặt quất chơi Tết. Ông chia sẻ: có câu ‘Đào Nhật Tân, Quất Quảng Bá, Hoa Ngọc Hà’, để chọn được cây quất ưng ý tôi thường đến những làng nghề có từ lâu đời. Ảnh: Đức Hạnh/BNEWS/TTXVN
Dưới góc nhìn của chuyên gia nông nghiệp, dựa trên các khuyến cáo kỹ thuật trồng và chăm sóc cây có múi và kinh nghiệm thực tiễn từ nhà vườn, việc chăm sóc cây quất ngày Tết khi đưa về nhà chơi xuân cần được thực hiện đúng cách để giữ cây bền đẹp, quả lâu rụng, lá xanh và giữ trọn ý nghĩa phong thủy trong những ngày đầu năm.
Trong văn hóa Tết của người Việt, cây quất là biểu tượng của sung túc, đủ đầy và phát đạt, một cây quất đẹp ngày Tết phải hội tụ đủ quả chín vàng, quả xanh, lá xanh và nụ hoa non, thể hiện sự tuần hoàn liên tục của sinh trưởng và tài lộc. Tuy nhiên, khi đưa cây quất từ vườn trồng về môi trường sinh hoạt trong gia đình, cây phải thích nghi với sự thay đổi lớn về ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và chế độ nước. Nếu chăm sóc không đúng, cây rất dễ rụng lá, rụng quả, làm giảm giá trị thẩm mỹ và ý nghĩa ngày Tết.
Về đặc tính sinh học, cây quất thuộc nhóm cây có múi, bộ rễ nhạy cảm với úng nước và thay đổi môi trường đột ngột. Trong giai đoạn chơi Tết, cây không cần tăng trưởng mạnh mà cần được giữ ở trạng thái ổn định để duy trì quả và lá. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất khi chăm sóc quất ngày Tết là giữ môi trường càng gần với điều kiện ban đầu của cây càng tốt, tránh tác động mạnh khiến cây bị sốc sinh lý.
Ngay khi đưa cây quất về nhà, gia đình cần lựa chọn vị trí đặt cây phù hợp, cây quất nên được đặt ở nơi thoáng mát, có ánh sáng tự nhiên như gần cửa ra vào, cửa sổ hoặc hiên nhà. Không nên đặt cây trong không gian kín, thiếu sáng hoặc sát các nguồn nhiệt như bếp, máy sưởi, điều hòa, tivi vì nhiệt độ cao và không khí khô sẽ làm cây nhanh mất nước, rụng lá và rụng quả. Nếu trưng bày trong phòng khách, nên chọn vị trí có ánh sáng tán xạ và không bị gió lùa mạnh.
Ánh sáng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì màu lá và độ bền của quả, cây quất cần ánh sáng tự nhiên vừa phải để quang hợp ổn định. Nếu đặt cây ở nơi quá tối, lá sẽ vàng và rụng dần, trong khi đặt dưới ánh nắng gắt liên tục có thể làm quả nhanh héo và rụng. Trong những ngày Tết, gia đình có thể cho cây ra ngoài hiên hoặc nơi có ánh sáng nhẹ vài giờ mỗi ngày để cây cân bằng sinh lý.
Chế độ nước là yếu tố then chốt khi chăm sóc cây quất chơi Tết, cây quất không chịu được úng nước nhưng cũng không được để đất quá khô. Gia đình chỉ nên tưới nước khi thấy mặt đất trong chậu bắt đầu se khô, lượng nước vừa đủ làm ẩm đất, tránh tưới quá nhiều một lúc. Việc tưới nước cần nhẹ nhàng, tránh xối mạnh làm xói gốc và rễ. Trong điều kiện thời tiết lạnh, độ ẩm cao, lượng nước tưới cần giảm so với những ngày nắng ấm.
Nhiều gia đình có thói quen tưới nước hàng ngày theo cảm tính, đây là nguyên nhân phổ biến khiến cây quất bị úng rễ, rụng lá và rụng quả. Theo khuyến cáo kỹ thuật, trong giai đoạn chơi Tết, cây quất chỉ cần duy trì độ ẩm ổn định, không cần tưới nhiều như giai đoạn sinh trưởng ngoài vườn. Nếu chậu quất có đĩa lót, cần thường xuyên kiểm tra và đổ bỏ nước đọng để tránh thối rễ.
Trong suốt thời gian chơi Tết, gia đình không nên bón phân cho cây quất, việc bón phân lúc này không giúp cây đẹp hơn mà còn kích thích ra lộc non, làm mất cân đối giữa lá, hoa và quả, khiến cây nhanh xuống sức. Cây quất chơi Tết cần được giữ ở trạng thái ổn định, không thúc đẩy sinh trưởng mới. Mọi biện pháp chăm sóc đều hướng tới mục tiêu giữ nguyên vẻ đẹp hiện có của cây.
Độ ẩm không khí cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cây quất trong nhà, không khí quá khô, đặc biệt khi sử dụng điều hòa hoặc trong những ngày hanh khô, dễ làm lá quất xoăn lại và rụng sớm. Gia đình có thể phun sương nhẹ lên tán lá vào buổi sáng hoặc chiều mát để bổ sung độ ẩm, nhưng cần tránh phun trực tiếp lên quả quá nhiều để hạn chế nấm bệnh.
Một hiện tượng thường gặp khi chơi quất trong nhà là rụng quả sau vài ngày trưng bày, nguyên nhân chủ yếu là do cây bị sốc môi trường, thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc tưới nước không hợp lý. Để hạn chế rụng quả, gia đình cần cố định vị trí đặt cây, tránh di chuyển nhiều lần, đồng thời duy trì chế độ nước và ánh sáng ổn định. Việc rung lắc cây hoặc va chạm mạnh cũng cần được hạn chế vì dễ làm rụng quả chín.
Nếu thấy cây có dấu hiệu vàng lá nhẹ, gia đình không nên vội vàng can thiệp bằng phân bón hay thuốc kích thích. Trong đa số trường hợp, chỉ cần điều chỉnh lại vị trí đặt cây, giảm tưới nước và tăng ánh sáng tự nhiên là cây sẽ dần ổn định, việc can thiệp quá mức trong thời gian ngắn thường khiến cây thêm suy yếu.
Sau khi kết thúc dịp Tết, với những gia đình có nhu cầu giữ lại cây quất để trồng tiếp, việc chăm sóc cần được điều chỉnh phù hợp, cây nên được đưa ra ngoài trời, nơi có ánh sáng đầy đủ để phục hồi sinh trưởng. Gia đình cần tiến hành cắt tỉa bớt quả còn sót lại, loại bỏ cành yếu, cành khô để cây tập trung nuôi lộc mới, chế độ tưới nước và bón phân lúc này có thể tăng dần theo nhu cầu sinh trưởng của cây.
Từ góc độ nông nghiệp, chăm sóc cây quất ngày Tết cho gia đình không chỉ là giữ cây đẹp trong vài ngày xuân mà còn là quá trình tôn trọng quy luật sinh học của cây trồng. Khi hiểu đúng đặc tính của cây quất và áp dụng cách chăm sóc phù hợp, gia đình không chỉ giữ được dáng quất đẹp, quả bền màu, lá xanh lâu mà còn gìn giữ trọn vẹn ý nghĩa phong thủy và văn hóa truyền thống của ngày Tết.
Có thể khẳng định rằng, một cây quất đẹp ngày Tết không chỉ đến từ khâu chọn mua ban đầu mà phụ thuộc rất lớn vào cách chăm sóc sau khi đưa về nhà. Sự nhẹ nhàng, kiên nhẫn và hiểu biết cơ bản về kỹ thuật nông nghiệp chính là yếu tố giúp gia đình giữ trọn sắc xuân, đón một năm mới đủ đầy, hanh thông và nhiều may mắn.
