Chăm sóc trẻ bị viêm phế quản đúng cách giúp nhanh hồi phục

Viêm phế quản là bệnh lý hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ, xảy ra khi niêm mạc phế quản bị viêm do virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân kích thích từ môi trường. Nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, phần lớn trẻ mắc viêm phế quản có thể hồi phục hoàn toàn sau khoảng 7 - 10 ngày.

Tuy nhiên, nhiều phụ huynh vẫn còn chủ quan hoặc chăm sóc trẻ chưa đúng cách, khiến bệnh kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp là rất cần thiết để giúp trẻ nhanh hồi phục và hạn chế biến chứng.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị viêm phế quản

Phế quản là hệ thống ống dẫn khí từ khí quản vào phổi. Khi niêm mạc phế quản bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy sẽ gây ra các triệu chứng như ho, khó thở, khò khè và mệt mỏi.

Viêm phế quản có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch còn non yếu. Bệnh thường gia tăng vào thời điểm giao mùa hoặc khi môi trường bị ô nhiễm.

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là do virus như virus cúm, RSV, rhinovirus… Một số trường hợp có thể do vi khuẩn hoặc do trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn và hóa chất độc hại.

Ở giai đoạn đầu, viêm phế quản có thể giống cảm lạnh thông thường nên dễ bị bỏ qua. Sau vài ngày, trẻ thường xuất hiện các triệu chứng rõ rệt hơn như:

Ho khan hoặc ho có đờm;
Sổ mũi, nghẹt mũi;
Sốt nhẹ hoặc sốt cao;
Khò khè;
Thở nhanh;
Mệt mỏi, quấy khóc;
Biếng ăn;
Khó ngủ.

Một số trẻ có thể nôn sau cơn ho hoặc xuất hiện dấu hiệu khó thở khi bệnh tiến triển nặng.

Nếu trẻ có biểu hiện thở rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc li bì, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm.

Viêm phế quản là bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ.

Vì sao trẻ dễ mắc viêm phế quản?

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên khả năng chống lại virus và vi khuẩn còn kém. Ngoài ra, đường hô hấp của trẻ hẹp hơn người lớn nên khi niêm mạc bị viêm sẽ dễ gây tắc nghẽn đường thở.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ viêm phế quản ở trẻ gồm:

Thời tiết thay đổi thất thường;
Tiếp xúc với khói thuốc lá;
Ô nhiễm môi trường;
Trẻ có cơ địa dị ứng;
Suy dinh dưỡng;
Không được bú mẹ đầy đủ;
Tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp.

Những trẻ thường xuyên sống trong môi trường kín, ẩm thấp hoặc đông người cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Cách chăm sóc trẻ bị viêm phế quản tại nhà

Vệ sinh mũi cho trẻ đúng cách

Làm sạch mũi là một trong những biện pháp quan trọng giúp trẻ dễ thở và hạn chế tình trạng dịch nhầy ứ đọng trong đường hô hấp.

Phụ huynh nên sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ hoặc xịt mũi cho trẻ nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi ăn và trước khi ngủ. Sau khi nhỏ nước muối, có thể dùng dụng cụ hút mũi để loại bỏ dịch nhầy, giúp đường thở thông thoáng hơn.

Tuy nhiên, cần thao tác nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương niêm mạc mũi của trẻ.

Giữ ấm cơ thể cho trẻ

Khi trẻ bị viêm phế quản, việc giữ ấm cơ thể đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt ở vùng cổ, ngực và bàn chân.

Cha mẹ nên cho trẻ mặc quần áo phù hợp với thời tiết, tránh để trẻ nhiễm lạnh hoặc nằm điều hòa ở nhiệt độ quá thấp. Vào ban đêm hoặc sáng sớm, cần giữ ấm kỹ cho trẻ khi ra ngoài để hạn chế bệnh trở nặng.

Theo dõi thân nhiệt và hạ sốt đúng cách

Sốt là phản ứng thường gặp khi trẻ bị viêm phế quản. Phụ huynh cần theo dõi nhiệt độ cơ thể của trẻ thường xuyên, đặc biệt vào ban đêm.

Nếu trẻ sốt nhẹ, có thể lau người bằng nước ấm để hỗ trợ hạ nhiệt. Khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, cần sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Không nên tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hoặc lạm dụng thuốc hạ sốt vì có thể ảnh hưởng đến gan và thận của trẻ.

Không tự ý dùng kháng sinh

Nhiều phụ huynh có thói quen tự mua kháng sinh cho trẻ uống khi thấy trẻ ho hoặc sốt. Tuy nhiên, phần lớn trường hợp viêm phế quản ở trẻ là do virus nên kháng sinh không có tác dụng điều trị.

Việc lạm dụng kháng sinh không chỉ khiến bệnh không cải thiện mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của trẻ.

Kháng sinh chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ sau khi xác định trẻ bị nhiễm khuẩn.

Cho trẻ uống đủ nước

Bổ sung đủ nước giúp làm loãng đờm, giảm tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp và hỗ trợ hạ sốt hiệu quả. Vì vậy, cha mẹ nên cho trẻ uống nước thường xuyên, chia thành nhiều lần trong ngày.

Đối với trẻ còn bú mẹ, cần tăng số lần bú để bổ sung nước và dinh dưỡng.

Ngoài nước lọc, có thể cho trẻ uống nước trái cây, nước canh hoặc oresol theo hướng dẫn nếu trẻ có dấu hiệu mất nước.

Sử dụng mật ong giảm ho đúng cách

Mật ong là nguyên liệu tự nhiên có tác dụng làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm ho khá hiệu quả. Phụ huynh có thể pha mật ong với nước ấm hoặc cho trẻ dùng trực tiếp với lượng phù hợp.

Ngoài tác dụng làm dịu niêm mạc họng, mật ong còn có đặc tính kháng khuẩn và hỗ trợ tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, tuyệt đối không sử dụng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi vì có nguy cơ gây ngộ độc botulinum.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ bị viêm phế quản

Khi mắc bệnh, trẻ thường mệt mỏi và chán ăn. Vì vậy, phụ huynh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp để hỗ trợ trẻ nhanh hồi phục.

Nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như: cháo, súp, canh, sữa, nước trái cây...

Bên cạnh đó, cần tăng cường các thực phẩm giàu vitamin A, C, E nhằm nâng cao sức đề kháng.

Các loại rau xanh, trái cây tươi, cá, thịt nạc, trứng và sữa là những thực phẩm nên bổ sung cho trẻ trong giai đoạn này.

Hạn chế cho trẻ ăn đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm quá ngọt hoặc quá mặn, vì có thể khiến trẻ khó tiêu và làm tăng kích thích cổ họng.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Mặc dù phần lớn trường hợp viêm phế quản có thể chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

Sốt cao liên tục;
Khó thở;
Thở nhanh;
Thở rút lõm lồng ngực;
Tím tái;
Bỏ bú, bỏ ăn;
Li bì;
Ho kéo dài;
Nôn ói liên tục.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ bệnh và đưa ra hướng điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.