Chấn chỉnh hoạt động hiến, ghép mô và bộ phận cơ thể người

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh thời gian gần đây xuất hiện tình trạng môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người trái phép thông qua mạng xã hội và các kênh trung gian.

Hiến tạng - Nơi ranh giới sinh tử được nối dài là một trong các thông điệp ý nghĩa. Ảnh minh họa từ Trung tâm ghép tạng quốc gia.

Theo Bộ Y tế, thông tin từ các cơ quan chức năng và phản ánh trên các phương tiện truyền thông cho thấy đã phát hiện các đường dây môi giới, mua bán, thậm chí chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người hoạt động trái phép. Các đối tượng thường kết nối, tìm kiếm người cần ghép tạng và người hiến thông qua các nền tảng mạng xã hội, sau đó đứng ra môi giới với nhiều hình thức tinh vi. Những hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật mà còn ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp, uy tín của ngành y tế và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của người dân.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh thực hiện nghiêm các quy định của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác cùng các văn bản hướng dẫn có liên quan. Đặc biệt, Bộ nhấn mạnh việc nghiêm cấm mọi hành vi môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào. Người đứng đầu cơ sở y tế phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.

Các bệnh viện có thực hiện ghép tạng được yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan đến hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người. Trong đó, khâu tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận cần được kiểm tra chặt chẽ, đặc biệt đối với các trường hợp hiến tạng từ người sống.

Theo quy định hiện hành, việc hiến mô, bộ phận cơ thể người từ người sống phải bảo đảm các điều kiện pháp lý rõ ràng, trong đó người hiến và người nhận phải có mối quan hệ thân thích theo quy định hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Vì vậy, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định, xác minh thông tin nhằm bảo đảm tính minh bạch và hợp pháp của hoạt động ghép tạng.

Bên cạnh đó, hồ sơ hiến và ghép mô, bộ phận cơ thể người phải được kiểm tra, rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm đầy đủ giấy tờ, tài liệu theo quy định. Các cơ sở y tế tuyệt đối không thực hiện ghép khi hồ sơ chưa hoàn thiện hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến môi giới, mua bán trái phép. Đồng thời, các bệnh viện cần tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, nâng cao nhận thức và trách nhiệm pháp lý cho đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt là những cán bộ trực tiếp tham gia hoạt động ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Cùng với đó, Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn có thực hiện ghép tạng. Việc thanh tra, kiểm tra cần được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Một nội dung quan trọng khác được Bộ Y tế nhấn mạnh là tăng cường công tác truyền thông, vận động người dân đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não. Theo các chuyên gia y tế, việc gia tăng nguồn tạng hiến từ người chết não không chỉ giúp cứu sống nhiều người bệnh suy tạng giai đoạn cuối mà còn góp phần hạn chế tình trạng hiến tạng từ người sống – vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và dễ bị lợi dụng để trục lợi.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người. Trong trường hợp phát hiện nghi vấn, đơn vị phải kịp thời báo cáo cơ quan quản lý cấp trên và phối hợp với lực lượng chức năng để xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.

Mai Hoa