Chấn chỉnh vi phạm trong khai thác khoáng sản

Qua thanh tra công tác quản lý, cấp phép thăm dò, khai thác, thu hồi khoáng sản, đóng cửa mỏ, Thanh tra tỉnh chỉ rõ Sở NN-MT tham mưu cấp giấy phép KTKS chưa bảo đảm đúng quy định pháp luật về nội dung của giấy phép, như: Không xác định mức sâu khai thác thấp nhất (mức sâu được phép khai thác) đối với giấy phép khai thác mỏ đất; chưa rà soát, kiểm tra báo cáo hoạt động khoáng sản định kỳ của các đơn vị hoạt động khoáng sản nên đã không kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật về khoáng sản, đất đai; khai thác vượt công suất, vượt độ sâu; không kịp thời xử lý các mỏ khoáng sản đã hết thời hạn khai thác theo quy định.

Một số đơn vị sử dụng đất cho hoạt động KTKS hoặc làm bãi chế biến khoáng sản nhưng chưa thực hiện thủ tục thuê đất, nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; sử dụng đất tại bãi chế biến khoáng sản vượt diện tích được thuê, nhưng Sở NN-MT chưa kịp thời chỉ đạo kiểm tra để phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm về đất đai. Sở NN-MT còn tham mưu cấp giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi cho một số đơn vị chưa đúng quy định của Luật Khoáng sản.

Thanh tra tỉnh phát hiện nhiều sai phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản và việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước - Ảnh: B.T

Qua kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về hoạt động KTKS, Thanh tra tỉnh phát hiện 10 đơn vị hoạt động khoáng sản không đúng quy định pháp luật về khoáng sản, đất đai. Các hành vi vi phạm của những đơn vị này thuộc trường hợp phải xử lý vi phạm hành chính theo quy định, tuy nhiên Sở NN-MT chưa phát hiện để xử lý. Trước việc này, Thanh tra tỉnh đã có 13 công văn chuyển hồ sơ vụ việc của các đơn vị có vi phạm đến Giám đốc Sở NN-MT xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Về thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với ngân sách nhà nước, Thanh tra tỉnh phát hiện có 16 đơn vị KTKS kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, kê khai thiếu khối lượng KTKS thực tế với tổng số tiền chênh lệch cần thu hồi hơn 4,067 tỉ đồng. Đối với những sai phạm này, Thuế tỉnh Quảng Trị có trách nhiệm theo chức năng quản lý.

Cùng đó, có 5 đơn vị đã sử dụng đất phục vụ hoạt động khoáng sản từ trước, nhưng đến nay chưa hoàn thành thủ tục thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Ngoài ra, Thanh tra tỉnh còn phát hiện một trường hợp không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường tại một mỏ đất; một số đơn vị KTKS còn chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Cụ thể, đến ngày 31/12/2025, có 116 tổ chức, cá nhân còn nợ tiền cấp quyền, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền ký quỹ bảo vệ môi trường và nghĩa vụ tài chính khác với tổng số tiền 103,158 tỉ đồng.

Về xử lý kinh tế, từ việc phát hiện các vi phạm nói trên, trong quá trình thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh đã ban hành 16 quyết định thu hồi với tổng số tiền hơn 4,067 tỉ đồng đối với 16 đơn vị KTKS kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, kê khai thiếu khối lượng KTKS thực tế. Đến nay, 12 đơn vị đã nộp đủ số tiền sai phạm với tổng số tiền hơn 2,167 tỉ đồng.

Về xử lý khác, Thanh tra tỉnh đã ban hành 15 công văn chuyển hồ sơ các vụ việc đến Giám đốc Sở NN-MT để xử lý theo quy định của pháp luật đối với các vi phạm trong hoạt động khoáng sản không đúng quy định pháp luật về khoáng sản, đất đai...

Giám đốc Sở NN-MT đã ban hành 10 quyết định xử phạt vi phạm hành chính và buộc nộp lại số tiền bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 1,877 tỉ đồng. Riêng một trường hợp không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường tại một mỏ đất sau đó cũng đã nộp số tiền hơn 1,879 tỉ đồng.

Đặc biệt, xét thấy hoạt động KTKS của Công ty TNHH Minh Hưng tại mỏ đá Nam khối A-Tân Lâm, xã Cam Lộ, có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 227, Bộ luật Hình sự về tội "Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên", ngày 14/5/2026, Sở NN-MT đã có văn bản đề nghị Công an tỉnh kiểm tra, xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật.

Từ các sai phạm đã được kết luận, Thanh tra tỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan thực hiện nghiêm các kiến nghị mà kết luận thanh tra đã chỉ ra theo quy định pháp luật. Về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh đề nghị Giám đốc Sở NN-MT và Trưởng Thuế tỉnh Quảng Trị, theo thẩm quyền, chỉ đạo tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến những sai phạm đã được kết luận.