Chăn nuôi đại gia súc ở vùng đông hồ Thác Bà

Phần đông cư dân vùng đông hồ Thác Bà là đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Cao Lan..., vốn có truyền thống và kinh nghiệm lâu đời trong chăn nuôi đại gia súc. Nơi đây, sở hữu địa hình đồi rừng rộng lớn, nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào và những bãi chăn thả tự nhiên ven hồ - điều kiện cơ bản để người dân gắn bó với nghề chăn nuôi gia súc. Đặc biệt, mỗi năm, từ tháng 3 đến tháng 10, khi mực nước hồ hạ thấp, hàng loạt diện tích đất bán ngập lại phủ lớp cỏ xanh, tạo nên nguồn thức ăn tự nhiên quý giá, giúp người dân giảm chi phí và duy trì nghề chăn nuôi đại gia súc.

Những đồi rừng gia đình và diện tích đất bán ngập hồ Thác Bà là nơi chăn thả đại gia súc cho người dân vùng đông hồ.

Nằm ở phía Bắc vùng đông hồ Thác Bà, xã Cảm Nhân có diện tích gần 152 km², được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã Xuân Long, Cảm Nhân và Phúc An. Hiện đàn đại gia súc của địa phương đạt gần 5.600 con, trong đó chủ yếu là đàn trâu với 3.635 con, cùng 1.591 con bò và khoảng 350 con dê. 100% các thôn của xã đều có hộ chăn nuôi trâu bò, tập trung nhiều ở các thôn Bình An, Tích Chung, Ngòi Quán; sản lượng đại gia súc hàng năm đạt trên 860 tấn. Đặc biệt, xã đã hình thành 8 tổ hợp tác và 3 hợp tác xã chăn nuôi trâu, bò, trong đó mỗi hợp tác xã duy trì đàn vật nuôi từ 100 đến 150 con.

Ông Tạ Hữu Tình - Phó Chủ tịch UBND xã Cảm Nhân cho biết: “Từ quy mô chăn nuôi hộ gia đình với hình thức nuôi nhỏ lẻ trên các bãi chăn thả tự nhiên, người dân địa phương đã từng bước chuyển sang mô hình bán chăn thả kết hợp nuôi nhốt, phương thức này giúp các hộ chủ động nguồn thức ăn, kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất, chất lượng đàn vật nuôi. Nhiều hộ dân có thu nhập chủ yếu chăn nuôi đạt từ 50 - 60 triệu đồng/năm”.

Tại thôn Thái Y, xã Cảm Nhân, gia đình chị Vương Thị Thơ đã mở rộng quy mô chuồng trại, nuôi hàng chục con bò, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Chị Thơ chia sẻ: “Việc phát triển đàn bò theo hướng hàng hóa đặt ra những nỗi lo về nguồn thức ăn, đảm bảo phòng chống dịch bệnh. Vì vậy, gia đình tôi luôn chú trọng vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng đầy đủ nhằm hạn chế dịch bệnh. Nhờ đó, mỗi con bò sau vài tháng nuôi có thể cho lãi từ 3 - 4 triệu đồng, chăn nuôi đã trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình”.

Gia đình chị Vương Thị Thơ đã mở rộng quy mô chuồng trại, nuôi hàng chục con bò theo hướng hàng hóa.

Tiếp giáp với xã Cảm Nhân, xã Yên Thành có diện tích hơn 141 km², được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã Phúc Ninh, Mỹ Gia, Xuân Lai, Phúc An và Yên Thành trước đây. Địa phương có tỷ lệ rừng che phủ đạt trên 51% nhưng diện tích chăn thả phục vụ chăn nuôi đại gia súc đã bị thu hẹp bởi đồng đất hầu hết đã được giao cho các hộ dân làm chủ. Trong điều kiện đó, người dân địa phương vẫn duy trì nghề chăn nuôi theo quan niệm "con trâu là đầu cơ nghiệp", với 70% hộ dân nuôi trâu bò, bình quân mỗi hộ nuôi 1 - 2 con, góp phần nâng số lượng đàn gia súc chính của xã đạt gần 3.200 con.

Ông Phạm Thành Đạt - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Yên Thành cho biết: “Hiện địa phương chỉ có Hợp tác xã Thiên An và Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phúc An phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hóa. Quỹ đất dành riêng cho trồng cỏ không còn, xã đang vận động các hộ chăn nuôi tận dụng diện tích đất vườn, đất ven ruộng để trồng cỏ cho trâu bò. Nhà nào có thì trồng 1 - 2 sào cỏ cơ bản cũng đủ cho nhu cầu của đàn trâu bò hiện có”.

Cũng theo ông Đạt, Yên Thành đang đẩy mạnh công tác thu hút đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi và tìm kiếm thị trường tiêu thụ trâu bò thương phẩm, nhằm khuyến khích người dân tích cực nuôi đại gia súc.

Giai đoạn trước năm 2020, thị trường tiêu thụ thuận lợi giúp giá trâu, bò hơi có thời điểm đạt khoảng 110.000 đồng/kg. Những năm gần đây, do phạm vi tiêu thụ thu hẹp (chủ yếu tiêu thụ trong tỉnh và các tỉnh lân cận) nên giá giảm đáng kể, có thời điểm xuống khoảng 50.000 đồng/kg; hiện duy trì ở mức khoảng 85.000 đồng/kg.

Anh Đặng Văn Bình ở thôn Đồng Tý, xã Yên Thành đã trồng cỏ làm thức ăn cho chăn nuôi đại gia súc theo hướng bán chăn thả.

Thực tế cho thấy, dù giá trâu, bò hiện không còn ở mức cao như giai đoạn trước năm 2020, song nghề chăn nuôi đại gia súc vẫn được người dân duy trì và phát triển bởi đây là nghề đã gắn bó từ nhiều đời nay của người dân. Thêm nữa, đầu tư chăn nuôi đại gia súc không lớn chủ yếu là chi phí mua con giống ban đầu, chuồng trại đơn giản nên chăn nuôi đại gia súc vẫn trở thành nhu cầu để có việc làm và mang lại thu nhập cho người dân Yên Thành.

Đang nuôi hơn chục con bò thịt, anh Đặng Văn Bình ở thôn Đồng Tý, xã Yên Thành cho biết: "Trước đây gia đình tôi chủ yếu chăn nuôi nhỏ lẻ, thả rông là chính. Sau khi vay được vốn mua giống, gia đình mở rộng quy mô đàn bò và đã trồng cỏ, nuôi theo phương thức bán chăn thả và nuôi vỗ bò thịt để cung cấp ra thị trường”.

Còn gia đình chị Hoàng Thị Ngọc ở thôn Đình, xã Thác Bà đã có gần 30 năm gắn bó với nghề chăn nuôi trâu bò. Mỗi ngày chị đều đưa đàn bò lên các khu rừng trồng thuộc diện tích đất của gia đình giữa lòng hồ để kiếm cỏ, đến chiều tối lại lùa về chuồng nuôi ven hồ. Hiện nay, đàn bò của gia đình chị có 24 con, trong đó có 14 con bò sinh sản. Dù chăn nuôi trên đảo hồ khá biệt lập, gia đình chị vẫn có đầu ra ổn định khi nhiều thương lái tìm đến tận nơi để thu mua bò. Từ bán con giống, bán bò thịt, hằng năm gia đình xuất bán trên chục con, thu lãi hơn trăm triệu đồng.

Chị Ngọc cho biết: “Gia đình tôi đã nuôi bò qua nhiều thế hệ. Tới đây tôi sẽ lựa chọn con giống để gây thêm 4 con bò sinh sản và mở rộng quy mô đàn bò vì gia đình còn nhiều diện tích chăn thả. Dù chăn bò vất vả, nhưng đó là nghề truyền thống của gia đình nên vẫn duy trì và phát triển”.

Chị Ngọc cho biết, ngoài gia đình chị, khu vực đảo hồ còn có 3 hộ dân khác duy trì hoạt động chăn nuôi trâu, bò với quy mô tổng đàn khoảng 100 con, việc xuất bán ra thị trường cũng khá thuận lợi trên cơ sở liên hệ trực tiếp giữa thương lái và hộ nuôi.

Hiện nay, tổng đàn đại gia súc của xã Thác Bà có khoảng 5.451 con. Các hộ chủ yếu chăn nuôi nhỏ lẻ tại hộ gia đình và được nuôi theo hình thức bán công nghiệp.

Theo ông Nguyễn Vinh Quang - Phó Chủ tịch UBND xã đến thời điểm này, trên địa bàn xã không có hợp tác xã chăn nuôi đại gia súc. Tuy nhiên, trong thời gian tới, xã sẽ phối hợp triển khai các chính sách hỗ trợ của Nhà nước thông qua các chương trình, dự án phát triển sản xuất để hỗ trợ các hộ dân chăn nuôi; đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để các hộ thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã để tạo thành vùng chăn nuôi hàng hóa tập trung.

Lãnh đạo xã Thác Bà kiểm tra thực tế mô hình chăn nuôi bò của các gia đình trên các đảo hồ và vùng đồi rừng.

"Địa phương tiếp tục phát huy lợi thế về diện tích đồi rừng, kinh nghiệm chăn nuôi của người dân và nguồn lao động nông nhàn để phát triển đàn đại gia súc. Đồng thời, vận động các hộ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, tiêm phòng đầy đủ, chủ động phòng chống dịch bệnh, mở rộng diện tích trồng cỏ và đẩy mạnh chăn nuôi theo hướng bán công nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm" - ông Quang thông tin thêm.

Hiện tổng đàn đại gia súc của 3 xã Cảm Nhân, Yên Thành, Thác Bà đang duy trì trên 14.000 con, chiếm 8% tổng đàn của tỉnh. Tuy nhiên, để chăn nuôi đại gia súc mang lại hiệu quả, cùng với chính sách hỗ trợ của tỉnh, các địa phương cần thực hiện tốt quy hoạch chăn nuôi, vận động người dân trồng cây thức ăn cho đại gia súc, tăng quy mô đàn. Đồng thời có chính sách thu hút đầu tư vào chăn nuôi đại gia súc, hình thành các tổ hợp, hợp tác xã để có sản lượng lớn, chất lượng cao cung cấp ra thị trường, tạo thu nhập và việc làm ổn định cho người dân vùng đông hồ Thác Bà.