Chất bảo quản thực phẩm có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và ung thư cao

Chất bảo quản thực phẩm có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và ung thư. Ảnh minh họa

Trong cả hai nghiên cứu, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu về chế độ ăn uống và tình trạng sức khỏe của hơn 100.000 người trưởng thành tại Pháp, thu thập trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2023 thông qua nghiên cứu NutriNet-Santé.

Mục tiêu là đánh giá chất bảo quản thực phẩm có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cũng như ung thư. Chất bảo quản là những hợp chất được bổ sung vào thực phẩm đóng gói nhằm kéo dài thời hạn sử dụng, đặc biệt phổ biến trong các sản phẩm thực phẩm siêu chế biến (UPF).

Trước đây, các nghiên cứu thực nghiệm đã cho thấy một số chất bảo quản có khả năng gây tổn hại tế bào và hầu hết các sinh vật sống (từ vi khuẩn, thực vật, động vật đến con người (DNA), tuy nhiên bằng chứng dịch tễ học ở người vẫn còn hạn chế.

Trong nghiên cứu về ung thư được đăng trên tạp chí BMJ, 17 chất bảo quản được phân tích riêng lẻ. Kết quả cho thấy 11 chất không có mối liên hệ đáng kể với tỷ lệ mắc ung thư nói chung, đồng thời cũng không tìm thấy mối liên hệ giữa tổng lượng chất bảo quản và ung thư.

Tuy nhiên, những người tiêu thụ nhiều một số chất bảo quản cụ thể lại có nguy cơ mắc ung thư cao hơn. Cụ thể, kali sorbat có liên quan đến việc tăng 14% nguy cơ ung thư nói chung và tăng 26% nguy cơ ung thư vú. Sulfit làm tăng 12% nguy cơ ung thư nói chung. Natri nitrit liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt tăng 32%, trong khi kali nitrat làm tăng 13% nguy cơ ung thư nói chung và 22% nguy cơ ung thư vú.

Ngoài ra, tổng lượng axetat có liên quan đến việc tăng 15% nguy cơ ung thư nói chung và 25% nguy cơ ung thư vú, còn axit axetic làm tăng 12% nguy cơ ung thư nói chung.

Các nhà nghiên cứu cho rằng một số hợp chất này có thể tác động đến hệ miễn dịch và quá trình viêm, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ung thư, dù cơ chế chính xác vẫn cần được làm rõ.

Nghiên cứu thứ hai, được công bố trên tạp chí Nature Communications, tập trung vào mối liên hệ giữa chất bảo quản và bệnh tiểu đường loại 2.

Kết quả cho thấy những người tiêu thụ nhiều chất bảo quản nói chung có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 47% so với nhóm tiêu thụ thấp nhất. Đối với chất bảo quản không có tính chống oxy hóa, nguy cơ tăng 49%, trong khi nhóm chất phụ gia chống oxy hóa làm tăng nguy cơ 40%.

Đáng chú ý, trong số 17 chất bảo quản được phân tích riêng lẻ, có tới 12 chất cho thấy mối liên hệ với nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn khi tiêu thụ nhiều.

Theo bà Mathilde Touvier, điều phối viên nghiên cứu, đây là nghiên cứu đầu tiên trên thế giới đánh giá mối liên hệ giữa chất bảo quản thực phẩm và tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2.

Bà Mathilde Touvier cũng nhấn mạnh rằng, dù kết quả cần được xác nhận thêm, chúng phù hợp với các dữ liệu thực nghiệm trước đó về tác động bất lợi của một số hợp chất này.

Tuy vậy, quy mô lớn của nghiên cứu, thời gian theo dõi kéo dài hơn 14 năm và dữ liệu chế độ ăn uống chi tiết giúp tăng độ tin cậy của các phát hiện.

Nhóm tác giả viết: “Nghiên cứu này mang lại những hiểu biết mới cho việc đánh giá lại độ an toàn của các chất phụ gia thực phẩm trong tương lai, cân nhắc giữa lợi ích bảo quản thực phẩm và nguy cơ ung thư”.

Giáo sư William Gallagher, Đại học University College Dublin (Ireland), người không tham gia nghiên cứu, nhận định rằng dù mức tăng nguy cơ ở từng cá nhân không lớn, nhưng tác động ở quy mô dân số là rất đáng lưu ý.

Trước những kết quả trên, các nhà khoa học kêu gọi cơ quan y tế xem xét lại các quy định liên quan đến việc sử dụng chất bảo quản trong thực phẩm. Đồng thời, họ khuyến nghị các nhà sản xuất hạn chế sử dụng những chất bảo quản không cần thiết.

Đối với người tiêu dùng, lời khuyên được đưa ra là nên ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến và hạn chế tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến để giảm thiểu nguy cơ đối với sức khỏe lâu dài.

TRÂM ANH