'Chất riêng' của mối quan hệ Việt Nam-Singapore

Việt Nam và Singapore đã nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2025, mở ra một chương phát triển mới trong mối quan hệ song phương. Ngay sau đó, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã có chuyến thăm Việt Nam và có nhiều cuộc gặp gỡ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng như Thủ tướng Việt Nam.

Giờ đây, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 29-31/5 được kỳ vọng sẽ tiếp tục triển khai và cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Ba điều làm nên “chất riêng”

Từ những quan sát và trải nghiệm trong nhiệm kỳ của mình, Đại sứ Tào Thị Thanh Hương đã chỉ ra ba yếu tố then chốt làm nên “chất riêng” của mối quan hệ này. Trước hết, Đại sứ nhấn mạnh sự tin cậy chiến lược về chính trị, điều này không tự nhiên hình thành mà được xây dựng bởi thiện chí và tầm nhìn chiến lược từ cả hai phía qua nhiều thời kỳ.

Việt Nam là nước đầu tiên và duy nhất trong khối ASEAN mà Singapore thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện cho đến nay, với nhiều công tác trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao.

Đặc biệt, sự hợp tác trên kênh đảng giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động nhân dân (PAP) của Singapore ngày càng được củng cố.

Việt Nam và Singapore chia sẻ cách tiếp cận trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế, đồng thời phối hợp chặt chẽ trong khuôn khổ ASEAN, các diễn đàn khu vực và quốc tế.

“Hai quốc gia cùng có tầm nhìn về định hướng phát triển và lợi ích chiến lược trong việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, luật pháp quốc tế, và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực khu vực mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật lệ”, Đại sứ Tào Thị Thanh Hương khẳng định.

Thứ hai, sự gắn kết chiến lược về kinh tế giữa Việt Nam và Singapore còn là điểm rất “riêng” mà không nước nào trong ASEAN có được. Đại sứ Tào Thị Thanh Hương nhận định, hai nước đã tận dụng tiềm năng, thế mạnh của mình để đẩy mạnh hợp tác trên cơ sở cùng có lợi, bổ trợ cho nhau cùng phát triển.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam và Singapore đã khai thác hiệu quả những lợi thế riêng để thúc đẩy hợp tác cùng có lợi. Dù là quốc gia có diện tích nhỏ nhất ASEAN, Singapore hiện là nhà đầu tư lớn nhất trong khối vào Việt Nam và đứng thứ hai trong số 147 quốc gia, vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư tại Việt Nam.

Đến nay, các doanh nghiệp Singapore đang triển khai hơn 4.500 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 92 tỷ USD, hiện diện ở 18 trong tổng số 21 lĩnh vực kinh tế của Việt Nam.

Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) cũng phát triển vô cùng ấn tượng trong 30 năm qua (1996 - 2026). Theo nhà ngoại giao, điều ấn tượng hơn nữa là mạng lưới VSIP đang chuyển dịch từ khu công nghiệp truyền thống sang các VSIP thế hệ mới tiêu chuẩn xanh, thông minh, tập trung vào năng lượng tái tạo, công nghệ cao, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI)…

Hai nước cũng đang đẩy mạnh hợp tác về kinh tế số, kết nối công nghệ, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp, chuyển đổi xanh, và phát triển trung tâm tài chính. Đại sứ Tào Thị Thanh Hương nêu rõ, sự kết hợp giữa thế mạnh của Singapore về vốn, công nghệ, quản trị với lợi thế của Việt Nam về thị trường, nguồn nhân lực và tiềm năng tăng trưởng đang tạo ra những động lực hợp tác mới.

Sự gắn kết này còn thể hiện qua lĩnh vực an ninh lương thực. Trong bối cảnh Singapore phải nhập khẩu khoảng 90% nhu cầu lương thực, Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác chiến lược về an ninh lương thực của Singapore sau khi hai bên ký Bản ghi nhớ về hợp tác thương mại gạo.

Yếu tố thứ ba tạo nên chiều sâu của quan hệ song phương mà Đại sứ Tào Thị Thanh Hương nhắc tới là hợp tác đào tạo nguồn nhân lực. Việt Nam hiện là nước nhận nhiều hỗ trợ nhất từ Chương trình Hợp tác Singapore (SCP), với hơn 22.000 cán bộ các cấp đã được đào tạo kể từ năm 1992.

Các chương trình này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tăng cường sự kết nối, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước. Hiện nay, nội dung đào tạo cũng đang được mở rộng sang các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và phát triển xanh.

“Có thể nói rằng, "chất riêng" của quan hệ Việt Nam-Singapore được tạo nên từ ý chí chính trị, niềm tin chiến lược, gắn kết kinh tế và tầm nhìn phát triển hướng tới tương lai, trở thành một trong những mối quan hệ song phương thành công nhất trong ASEAN”, Đại sứ Tào Thị Thanh Hương khẳng định.

Bài học về sự khác biệt

Trao đổi về mục tiêu xây dựng trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam, Đại sứ Tào Thị Thanh Hương cho rằng, bài học lớn nhất từ Singapore là sự kết hợp đồng bộ giữa thể chế, nhân lực, niềm tin thị trường và năng lực quản trị rủi ro. Trong đó, nền tảng cốt lõi chính là một hệ thống thể chế minh bạch và các quy định tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Singapore đã xây dựng được môi trường đầu tư hấp dẫn nhờ hệ thống chính sách và pháp luật nhất quán, bảo vệ hiệu quả quyền lợi nhà đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Đây là yếu tố quan trọng giúp quốc đảo này thu hút các dòng vốn lớn từ khắp thế giới.

Xét về niềm tin thị trường, chính sách vĩ mô ổn định và tầm nhìn dài hạn giúp các định chế tài chính lớn yên tâm rót vốn mà không sợ rủi ro thay đổi luật chơi. Cơ chế kiểm soát chặt chẽ các hoạt động rửa tiền, thao túng thị trường giúp Singapore giữ vững vị thế là "nơi trú ẩn an toàn" cho dòng vốn toàn cầu.

Đại sứ cũng đánh giá cao năng lực quản trị rủi ro của Singapore, thể hiện qua việc triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox) cho lĩnh vực công nghệ tài chính, đồng thời ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát, dự báo và xử lý sớm các rủi ro hệ thống.

Một yếu tố không thể thiếu khác là nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo bà, trung tâm tài chính không chỉ cần vốn mà còn cần đội ngũ chuyên gia có trình độ quốc tế. Việc Singapore có chính sách đầu tư mạnh vào nhân lực tài chính, và chính sách đãi ngộ thỏa đáng đã thu hút chuyên gia, giới tinh hoa tài chính toàn cầu đến làm việc và sinh sống.

Tuy nhiên, bài học từ thành công của Singapore không nằm ở việc sao chép các mô hình có sẵn, mà luôn tạo sự khác biệt, độc đáo. Đảo quốc đã có tầm nhìn chiến lược, định vị Singapore thành một trung tâm tài chính hàng đầu khu vực và thực hiện tầm nhìn này thông qua chiến lược chuyên biệt hóa và đón đầu các dòng vốn.

Sự kỳ vọng từ cộng đồng quốc tế

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ lần đầu tiên có bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La.

Đối thoại Shangri-La là diễn đàn an ninh hàng đầu ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương do Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) tổ chức thường niên tại Singapore, quy tụ nhiều nhà lãnh đạo, bộ trưởng quốc phòng, học giả và chuyên gia chiến lược hàng đầu thế giới. Diễn đàn có uy tín và ảnh hưởng lớn đối với các vấn đề hòa bình, an ninh khu vực.

Đại sứ Tào Thị Thanh Hương nhận định, việc được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La vừa thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với vai trò của Việt Nam, vừa góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam. Việt Nam không chỉ hiện diện tại Đối thoại mà trở thành một chủ thể, đóng góp vào định hình luật chơi.

Sự tham dự và có bài phát biểu quan trọng nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-la cũng cho thấy, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò tích cực hơn trong góp phần giải quyết những bất ổn hiện nay. Điều đó cũng phản ánh sự ghi nhận, đánh giá cao của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam.

Đây còn là dịp để Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam truyền đi thông điệp về chính sách đối ngoại của Việt Nam - chính sách đa dạng hóa, đa phương hóa, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Theo nữ Đại sứ, trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động sâu sắc, các nước chờ đợi sự chia sẻ về tầm nhìn chiến lược và cách tiếp cận của Việt Nam đối với các thách thức về an ninh và phát triển, các vấn đề của khu vực và quốc tế; mong đợi Việt Nam với vai trò tích cực sẽ đóng góp những sáng kiến, nỗ lực cho thúc đẩy ổn định, góp phần giải quyết những bất ổn và hợp tác phát triển ở khu vực và trên thế giới.