Châu Âu bắt buộc trang bị camera giám sát người lái trên ôtô

Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức kích hoạt giai đoạn cuối của Quy định An toàn Chung sửa đổi. Kể từ ngày 7/7, tất cả xe du lịch và xe van mới được bán tại các quốc gia thành viên đều bắt buộc phải trang bị hệ thống giám sát người lái (Driver Monitoring System - DMS) sử dụng camera theo dõi chuyển động của mắt và đầu.

Hệ thống giám sát người lái bằng camera là gì?

Thực tế, nhiều hãng xe đã triển khai công nghệ này trên một số dòng sản phẩm nhằm cảnh báo người lái buồn ngủ hoặc mất tập trung. Tuy nhiên, quy định mới đã biến tính năng vốn chỉ mang tính tùy chọn thành yêu cầu bắt buộc đối với toàn bộ xe mới tại châu Âu.

Nhiều hãng xe đã triển khai tính năng này như một tùy chọn. Theo Land Rover, trang bị an toàn "Driver Attention Monitor" sử dụng camera hướng về phía người lái để đánh giá xem người lái có đang tập trung hay không.

Không chỉ châu Âu, Mỹ cũng đang hướng tới lộ trình tương tự. Các chương trình an toàn giao thông của nước này nhằm giảm tình trạng lái xe mất tập trung và lái xe trong tình trạng suy giảm khả năng điều khiển đang tiến tới mục tiêu yêu cầu mọi xe mới phải trang bị hệ thống giám sát người lái từ năm 2027.

Theo ước tính, quy định mới của EU sẽ ảnh hưởng tới khoảng 15 triệu xe được bán ra mỗi năm. Một trong những yêu cầu quan trọng là hệ thống Cảnh báo Người lái Mất tập trung nâng cao (ADDW), sử dụng cảm biến hồng ngoại tích hợp trên bảng taplo cùng phần mềm có khả năng phân tích chính xác chuyển động của mắt và đầu người lái.

Đối với tính năng "Driver Camera" của Mercedes-Benz, camera giám sát người lái được tích hợp sau bảng đồng hồ taplo, có nhiệm vụ theo dõi vị trí đầu, hướng nhìn, tần suất chớp mắt và biểu cảm khuôn mặt của người lái.

Phần mềm sẽ xác định nhiều vùng bên trong khoang lái, đặc biệt tập trung vào khu vực phía dưới tầm nhìn như cụm đồng hồ, màn hình giải trí, vô lăng, bảng taplo và bệ điều khiển trung tâm.

Nếu người lái liên tục nhìn xuống các khu vực này quá 6 giây khi xe chạy ở tốc độ từ 20 đến 50 km/h, hoặc quá 3,5 giây khi xe chạy nhanh hơn, hệ thống sẽ phát cảnh báo bằng hình ảnh và âm thanh. Để hạn chế cảnh báo nhầm, phần mềm được thiết lập ngưỡng sai số tối thiểu 50 mili giây.

Hệ thống giám sát người lái bằng camera có lợi ích gì?

Ủy ban châu Âu (EC) cho biết khoảng 10-30% các vụ tai nạn giao thông tại châu Âu có nguyên nhân từ việc người lái mất tập trung. Cơ quan này kỳ vọng hệ thống giám sát người lái có thể góp phần cứu khoảng 25.000 sinh mạng vào năm 2038.

Theo các cơ quan an toàn giao thông tại châu Âu và Mỹ, các tai nạn liên quan đến tình trạng mất tập trung của người lái chiếm tỷ trọng lớn, và camera giám sát người lái sẽ giúp hạn chế những hậu quả nghiêm trọng.

Số liệu của Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) cũng cho thấy tình trạng mất tập trung liên quan tới 16% các vụ tai nạn chết người, 21% các vụ tai nạn gây thương tích và 22% tổng số vụ tai nạn giao thông.

Mặc dù mục tiêu nâng cao an toàn được đánh giá tích cực, cách thức hoạt động của các hệ thống này đang vấp phải không ít chỉ trích. Nhiều chuyên gia và người đánh giá xe cho rằng camera đôi khi đưa ra cảnh báo sai khi nhầm lẫn việc chớp mắt hoặc các chuyển động đầu bình thường với dấu hiệu buồn ngủ, liên tục nhắc tài xế nghỉ ngơi dù không cần thiết. Bên cạnh đó, việc bổ sung thêm các thiết bị điện tử bắt buộc cũng được cho là có thể khiến giá xe mới tăng lên.

Quyền riêng tư của khách hàng có được đảm bảo?

Mối lo ngại lớn hơn nằm ở vấn đề quyền riêng tư. Trên lý thuyết, văn bản quy định của EU yêu cầu hệ thống ADDW phải hoạt động theo kiến trúc "vòng kín" (closed-loop), nghĩa là dữ liệu được xử lý ngay trên xe và không truyền ra bên ngoài. Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ quyền riêng tư cho rằng hiện vẫn chưa có cơ chế kiểm tra độc lập để xác minh các hãng xe có thực sự tuân thủ quy định này hay không.

Mối lo ngại lớn hơn nằm ở vấn đề quyền riêng tư khi vẫn chưa có cơ chế kiểm tra độc lập để xác minh các hãng xe có thực sự tuân thủ việc dữ liệu được xử lý ngay trên xe và không truyền ra bên ngoài.

Theo Risky Business dẫn nguồn từ kênh truyền hình VRT của Bỉ, Volvo từng thừa nhận hệ thống giám sát người lái của hãng xử lý dữ liệu theo thời gian thực trên các máy chủ đám mây bảo mật bên ngoài, điều được cho là trái với tinh thần của mô hình xử lý khép kín.

Những lo ngại càng gia tăng khi ngành công nghiệp ôtô từng nhiều lần bị chỉ trích về việc khai thác dữ liệu khách hàng. Trước đó, các hãng xe như GM, Hyundai và Kia bị phát hiện theo dõi thói quen lái xe, sau đó bán dữ liệu này cho các công ty môi giới dữ liệu, vốn tiếp tục cung cấp cho các doanh nghiệp bảo hiểm để điều chỉnh, thậm chí tăng phí bảo hiểm đối với khách hàng.

Quy định an toàn mới của EU còn yêu cầu tất cả xe du lịch và xe van mới phải được trang bị tiêu chuẩn hệ thống phanh khẩn cấp tự động (AEB) thế hệ mới có khả năng nhận diện người đi bộ và người đi xe đạp.

Quy định mới của EU còn yêu cầu tất cả xe du lịch và xe van mới phải được trang bị tiêu chuẩn hệ thống phanh khẩn cấp tự động (AEB) thế hệ mới có khả năng nhận diện người đi bộ và người đi xe đạp. Các hãng xe cũng phải cải thiện tầm quan sát phía trước, mở rộng vùng kính chắn gió an toàn nhằm giảm chấn thương cho người đi bộ khi xảy ra va chạm, đồng thời thực hiện thêm các bài kiểm tra đối với lốp xe đã bị mòn nhằm nâng cao mức độ an toàn tổng thể của phương tiện.