Châu Âu đối mặt khủng hoảng khí đốt khi Qatar ngừng xuất khẩu LNG

(Ảnh minh họa)

Sự kết hợp giữa các quy định mới về lưu trữ khí đốt, giá khí tự nhiên cao, mùa đông ấm hơn bình thường và hoạt động kinh tế khu vực suy yếu đã khiến các nhà vận hành kho chứa khí đốt ở châu Âu rút tồn kho xuống mức thấp hơn nhiều so với thông thường trong mùa đông này.

Triển vọng về mức xuất khẩu LNG kỷ lục từ các nước như Mỹ và Qatar từng làm dấy lên kỳ vọng rằng thị trường khí đốt quốc tế sẽ dồi dào nguồn cung trong suốt năm 2026. Tuy nhiên, sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran nhằm vào cơ sở xuất khẩu LNG chủ chốt của Qatar cuối tuần qua, câu chuyện về tình trạng dư thừa LNG kéo dài đã nhanh chóng nhường chỗ cho lo ngại về sự chậm trễ giao hàng và giá tăng mạnh.

Cú sốc giá

Giá khí tự nhiên bán buôn chuẩn tại châu Âu đã tăng hơn 30% trong ngày thứ Hai so với cuối tuần trước, khi các bên tham gia thị trường vội vàng định giá lại tác động từ việc mất nguồn cung từ Qatar.

Hợp đồng tương lai khí đốt TTF đã tăng 32% trong phiên giao dịch đầu tiên sau các cuộc tấn công vào cảng xuất khẩu LNG của Qatar.

Dù châu Âu chỉ nhận 7% nguồn cung LNG từ Qatar trong năm 2025, theo dữ liệu của Kpler, tác động dây chuyền từ bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại Qatar nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ các dòng chảy LNG, đặc biệt là tới các khách hàng lớn nhất thế giới ở châu Á.

Trung Quốc - nước nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới năm 2025 - đã phụ thuộc vào Qatar cho 29% lượng LNG nhập khẩu năm ngoái, trong khi Ấn Độ - nước nhập khẩu LNG lớn thứ tư - dựa vào Qatar khoảng 45% nguồn cung.

Qatar là nhà xuất khẩu LNG lớn thứ ba thế giới và chiếm 19% tổng lượng xuất khẩu toàn cầu trong năm 2025.

Để bù đắp các thiếu hụt tiềm tàng do việc gián đoạn tại Qatar, Trung Quốc, Ấn Độ, Japan và South Korea nhiều khả năng sẽ tăng cường đặt mua từ các nhà cung cấp khác, khiến nguồn cung LNG toàn cầu trở nên thắt chặt hơn đối với tất cả các thị trường.

Bài toán của châu Âu

Trong khi thời gian gián đoạn tại Qatar vẫn chưa rõ ràng, các nước tiêu thụ khí đốt lớn và các đơn vị vận hành kho chứa tại châu Âu cần nhanh chóng quyết định cách ứng phó với rủi ro cạn kiệt thêm nguồn dự trữ, đồng thời tránh bị cuốn vào làn sóng mua hoảng loạn có thể đẩy giá LNG toàn cầu lên cao hơn nữa.

Vấn đề là, với mức tồn kho khí đốt đã ở mức thấp nhất nhiều năm hoặc thậm chí thấp kỷ lục, nhiều nước tiêu thụ khí đốt hàng đầu châu Âu có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng mua, ngay cả khi chi phí tiếp tục leo thang.

Tại Đức - nước tiêu thụ khí đốt lớn nhất châu Âu - tồn kho khí tự nhiên bước vào tháng 3 chỉ ở mức 27% công suất, so với mức trung bình 64% cho cùng thời điểm kể từ năm 2023, theo dữ liệu của LSEG.

Tồn kho tại Hà Lan - nơi đặt trung tâm giao dịch khí đốt chính của châu Âu - hiện chỉ khoảng 10% công suất, so với mức trung bình khoảng 48% vào đầu tháng Ba.

Italy - nước tiêu thụ khí đốt lớn thứ hai châu Âu - hiện có tồn kho khoảng 50% công suất, mức đệm tốt hơn so với nhiều nước phía Bắc nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình 60% của đầu tháng Ba.

Tổng thể, mức tồn kho khí đốt tại các thị trường lớn ở châu Âu hiện chỉ khoảng 30% công suất, so với gần 54% trong giai đoạn đầu tháng 3 những năm gần đây.

Điều đó đồng nghĩa với việc gần như tất cả các nước tiêu thụ khí đốt lớn trong khu vực đều đang chịu áp lực phải tái tích trữ, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nguồn cung ngày càng gay gắt và giá cả đã bắt đầu tăng mạnh.

Mai Lâm