Châu Âu nhìn nhận thế nào về AI trong giáo dục?
Người dân EU vừa kỳ vọng vào lợi ích của công nghệ mới, vừa nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của giáo viên trong việc định hướng và bảo đảm học sinh sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm.
Ảnh: Euronews
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện rõ nét trong đời sống xã hội châu Âu, trong đó giáo dục là một trong những lĩnh vực được quan tâm nhiều nhất. Kết quả khảo sát mới của Eurobarometer cho thấy, dù phần lớn công chúng Liên minh châu Âu (EU) nhìn nhận AI có thể mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro cho dạy và học, họ đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm của giáo viên trong việc định hướng, hỗ trợ học sinh tiếp cận và sử dụng công nghệ này một cách an toàn, có trách nhiệm.
Theo Eurobarometer, hơn một nửa số người được hỏi tại EU cho rằng AI vừa có tiềm năng cải thiện chất lượng giáo dục, vừa đặt ra những thách thức mới. Do đó, cộng đồng giáo dục cần chủ động đánh giá, cân nhắc và thử nghiệm công nghệ này thay vì né tránh.
Mức độ ủng hộ AI trong giáo dục có sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia thành viên. Người dân Phần Lan và Estonia tỏ ra cởi mở nhất, với tỷ lệ ủng hộ lần lượt là 65% và 63%. Ngược lại, tại Pháp và Ireland, tỷ lệ cho rằng AI hoàn toàn không nên xuất hiện trong lớp học lên tới 28% và 27% - mức cao nhất trong EU.
Với câu hỏi "Bạn có quan điểm như thế nào về việc sử dụng AI trong giáo dục?", phần lớn người dân EU lựa chọn câu trả lời "AI có thể mang lại lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đối với dạy và học. Cộng đồng giáo dục cần đánh giá và khai thác cả hai mặt" (màu đỏ). Nguồn: Eurobarometer
Khảo sát cũng chỉ ra sự khác biệt về giới và độ tuổi trong cách nhìn nhận AI. Nam giới có xu hướng tin tưởng hơn vào khả năng AI cải thiện việc dạy và học, cũng như cho rằng giới giáo dục không nên ngần ngại thử nghiệm các công cụ mới. Tương tự, nhóm người trẻ từ 15 - 24 tuổi tỏ ra tích cực hơn so với các nhóm tuổi lớn hơn.
Một điểm đồng thuận nổi bật trong khảo sát là yêu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ giáo viên. Khoảng 8/10 người được hỏi “hoàn toàn đồng ý” hoặc “đồng ý” rằng tất cả giáo viên cần được trang bị kỹ năng để sử dụng và hiểu AI. Chỉ hơn 10% bày tỏ quan điểm không đồng tình. Síp và Malta là hai quốc gia có mức ủng hộ cao nhất, trong khi tại Cộng hòa Séc, chỉ 24% người được hỏi “hoàn toàn đồng ý” với yêu cầu này.
Với câu hỏi "Theo bạn, điều gì là cần thiết để bảo đảm AI (bao gồm AI tạo sinh) được sử dụng phù hợp trong giáo dục?", 41% trả lời "Các trường học và đại học cần có hướng dẫn rõ ràng về cách thức và thời điểm sử dụng AI" và "Giáo viên cần được hỗ trợ để biết cách và khi nào sử dụng các công cụ AI". Nguồn: Eurobarometer
Không chỉ dừng ở kỹ năng kỹ thuật, người dân EU còn kỳ vọng giáo viên đóng vai trò chủ chốt trong việc bảo vệ học sinh trước những rủi ro thông tin. Ít nhất 85% người trả lời tại mỗi quốc gia thành viên đồng ý rằng giáo viên cần được trang bị năng lực giúp học sinh nhận diện thông tin sai lệch trực tuyến, bao gồm văn bản, hình ảnh và video giả mạo do AI tạo ra. Tỷ lệ này dao động từ 85% tại Bỉ, Pháp và Hà Lan, lên tới 95% tại Bồ Đào Nha.
Bên cạnh đó, khoảng 80% số người được hỏi trên toàn EU cho rằng giáo viên cần giữ vai trò then chốt trong việc hỗ trợ trẻ em phát triển các kỹ năng cần thiết để tương tác an toàn với công nghệ số nói chung và AI nói riêng. Khoảng 4/10 người cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải có hướng dẫn rõ ràng cho các trường học và đại học về thời điểm, cách thức sử dụng AI, cũng như cơ chế hỗ trợ giáo viên trong quá trình triển khai.
Đáng chú ý, sự cởi mở với AI không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi công nghệ số trong trường học. Có tới 69% người được hỏi đồng ý rằng các thiết bị kỹ thuật số cá nhân, như điện thoại thông minh, nên bị cấm trong môi trường học đường. Quan điểm này phản ánh xu hướng chính sách đang gia tăng tại châu Âu: ít nhất 12 quốc gia EU đã áp dụng một hình thức hạn chế nào đó đối với điện thoại thông minh trong trường học, và bốn quốc gia khác đang xem xét các biện pháp tương tự.
Tại EU, sự cởi mở với AI không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi công nghệ số trong trường học.
Bỉ là một trong những nước gần đây nhất đưa ra quyết định mạnh tay. Cộng đồng nói tiếng Pháp của nước này đã quyết định cấm việc sử dụng điện thoại di động và các thiết bị điện tử khác cho mục đích giải trí trong trường học, bắt đầu từ năm học 2025 - 2026.
Tổng thể, khảo sát Eurobarometer cho thấy một bức tranh cân bằng trong cách người châu Âu nhìn nhận AI trong giáo dục: sẵn sàng đón nhận công nghệ mới, nhưng không xem AI là sự thay thế cho vai trò con người. Thay vào đó, giáo viên được kỳ vọng sẽ là “người dẫn đường”, giúp học sinh khai thác lợi ích của AI, đồng thời giảm thiểu rủi ro, qua đó bảo đảm giáo dục phát triển theo hướng an toàn, bền vững và có trách nhiệm.
