Châu Âu 'xả kho' dầu diesel sau sức ép của Tổng thống Trump, hiệu quả vẫn phụ thuộc nguồn cung toàn cầu

Lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ có thể làm tăng giá nhiên liệu này ở nhiều quốc gia. (Ảnh: Shutterstock)

Theo một quan chức Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tối 1/10 và với các nhà lãnh đạo Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) sáng 2/10 để thảo luận về việc giải phóng nguồn dự trữ dầu diesel của châu Âu.

Các quan chức châu Âu đã tiến hành các cuộc thảo luận khẩn cấp trong ngày 2/10, sau khi Mỹ gây sức ép yêu cầu khu vực này sử dụng các kho dự trữ nhiên liệu khẩn cấp, nếu không Washington có thể áp dụng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel.

Sau đó, Pháp ra tuyên bố về kế hoạch giải phóng dự trữ. Trong tuyên bố chung, các nhà lãnh đạo G7 cho biết sẽ thực hiện cam kết giải phóng 100 triệu thùng dầu trong vòng 4 tháng, bắt đầu ngay lập tức. Kế hoạch bao gồm việc các nước thành viên và đối tác G7 “giải phóng một lượng đáng kể dầu diesel trong 20 ngày đầu tiên”.

Mỹ gia tăng sức ép với châu Âu

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép đối với châu Âu nhằm góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu tại Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11/2026.

Dầu diesel đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của nền kinh tế toàn cầu, được sử dụng để vận hành xe tải, máy kéo, tàu chở hàng và nhiều phương tiện thương mại khác.

Mỹ hiện là nước xuất khẩu nhiên liệu lớn nhất thế giới. Tổng thống Trump từng đề cập khả năng cấm xuất khẩu dầu diesel nhằm tăng nguồn cung trên thị trường nội địa và qua đó kéo giá nhiên liệu xuống.

Một lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể tác động đáng kể đến châu Âu, vốn là khu vực nhập khẩu ròng nhiên liệu. Tuy nhiên, việc sử dụng các kho dự trữ khẩn cấp cũng đặt ra rủi ro đối với an ninh năng lượng của châu Âu trong trường hợp những gián đoạn nguồn cung do xung đột tại Trung Đông và Ukraine tiếp tục kéo dài.

Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đều kêu gọi các nước châu Âu giải phóng dầu diesel từ kho dự trữ.

“Đây là thời điểm để phối hợp giải phóng các kho dự trữ dầu diesel khi chúng ta bước vào mùa thu hoạch và mùa sưởi ấm mùa Đông. Bây giờ là lúc đưa thêm dầu diesel ra thị trường”, ông Chris Wright nói với Fox News.

Nguồn cung toàn cầu chịu sức ép

Xung đột Mỹ-Iran đã bước sang tháng thứ 8, làm gián đoạn dòng chảy dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế từ Trung Đông. Dù châu Âu chưa rơi vào tình trạng thiếu hụt hoàn toàn, nguồn cung trên thị trường toàn cầu đang bị thắt chặt, khiến giá nhiên liệu tăng mạnh.

Tại Mỹ, Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá dầu diesel cũng tăng mạnh kể từ khi xung đột bắt đầu và lần đầu tiên vượt mốc 6 USD/gallon. Tuy nhiên, giá đã giảm khoảng 5% trong cùng ngày sau thông tin về kế hoạch phối hợp giải phóng dự trữ.

Các nhà phân tích cho rằng, nguy cơ Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel khiến châu Âu gần như không còn nhiều lựa chọn ngoài việc đáp ứng yêu cầu của Washington.

Ông Richard Bronze, đồng sáng lập công ty tư vấn Energy Aspects nhận định, Mỹ là một nhà cung cấp dầu diesel quan trọng của thị trường quốc tế. Bất kỳ lệnh cấm xuất khẩu nào từ quốc gia này cũng có thể khiến các nước phải cạnh tranh gay gắt để tiếp cận nguồn cung còn lại.

Dữ liệu của Intercontinental Exchange cho thấy, giá dầu diesel chuẩn của châu Âu đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bắt đầu vào cuối tháng 2/2026.

Nguồn cung càng chịu thêm sức ép sau khi Nga tiếp tục áp dụng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel. Gần đây, xứ bạch dương đã gia hạn biện pháp này đến cuối tháng 10/2026, trong bối cảnh Ukraine tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng phát đi những tín hiệu cho thấy, nước này có thể siết chặt hơn các hạn chế đối với xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ.

Theo quy định, các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) phải duy trì lượng dự trữ dầu tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu không quy định cụ thể tỷ trọng dự trữ dành cho dầu thô, nhiên liệu máy bay, dầu hỏa hay dầu diesel.

Bài toán khó với châu Âu

Ông Matt Stanley, người đứng đầu bộ phận tham gia thị trường tại Kpler cho rằng, châu Âu đang đứng trước một bài toán khó khi phải cân bằng giữa việc bổ sung nguồn cung cho thị trường hiện tại và duy trì lượng dự trữ cần thiết để ứng phó với những cú sốc năng lượng trong tương lai.

Ông cảnh báo, việc liên tục sử dụng kho dự trữ khẩn cấp trong bối cảnh địa chính trị bất ổn có thể tạo ra rủi ro lớn hơn về nguồn cung.

“Nếu gián đoạn nguồn cung tiếp diễn, việc liên tục sử dụng kho dự trữ sẽ không thể kéo dài mãi, bởi châu Âu có thể phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lớn hơn trong tương lai”, ông Stanley nói.

Trước đó, vào tháng 3/2026, các quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí giải phóng 400 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu để ứng phó với tác động của cuộc chiến Mỹ-Iran. Đây là đợt giải phóng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử.

Tuy nhiên, phía Mỹ cho rằng, châu Âu đã không thực hiện đầy đủ phần cam kết trong thỏa thuận, qua đó tiếp tục gây sức ép để các nước trong khu vực đưa thêm dầu diesel từ kho dự trữ ra thị trường.

Việc các nước G7 thống nhất giải phóng lượng lớn dầu và dầu diesel được kỳ vọng sẽ bổ sung nguồn cung cho thị trường trong ngắn hạn, qua đó góp phần giảm sức ép lên giá nhiên liệu.

Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp này sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của xung đột tại Trung Đông, nguồn cung từ Nga và các chính sách xuất khẩu của những nước sản xuất lớn.

Đối với châu Âu, bài toán trước mắt không chỉ là hạ nhiệt giá dầu diesel mà còn phải duy trì đủ lượng dự trữ để ứng phó với những gián đoạn nguồn cung có thể xảy ra trong mùa Đông.

Việc sử dụng kho dự trữ khẩn cấp vì vậy được xem là giải pháp hỗ trợ thị trường trong ngắn hạn, nhưng khó có thể thay thế việc bảo đảm nguồn cung ổn định trong dài hạn.